Τη νέα Εθνική Στρατηγική για την Τεχνητή Νοημοσύνη, με ορίζοντα το 2032, παρουσίασε ως βασικό εργαλείο για την παραγωγικότητα, τις δημόσιες υπηρεσίες και την οικονομία ο Υφυπουργός Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής, δρ Νικόδημος Δαμιανού, σε δημόσια διάλεξη του Πανεπιστημίου Κύπρου.
Μιλώντας στην πρώτη από σειρά διαλέξεων και ανοικτών συζητήσεων με θέμα «Η Τεχνητή Νοημοσύνη Σήμερα και Αύριο – Κίνδυνος ή Ευκαιρία; Σύμμαχος ή Εχθρός;», ο Υφυπουργός υποστήριξε ότι η ΤΝ δεν είναι από τη φύση της ούτε σύμμαχος ούτε εχθρός. Όπως ανέφερε, το αποτέλεσμα εξαρτάται από τον σκοπό για τον οποίο σχεδιάζονται τα συστήματα, τους κανόνες χρήσης τους και τη διατήρηση του ανθρώπου στο επίκεντρο των αποφάσεων.
Κατά τον ίδιο, ο μεγαλύτερος κίνδυνος δεν είναι ένα υποθετικό σενάριο κυριαρχίας των μηχανών, αλλά η κακή χρήση της τεχνολογίας και οι λανθασμένες ανθρώπινες αποφάσεις γύρω από αυτήν.
Στόχος ένας αξιόπιστος κόμβος ΤΝ στην Ανατολική Μεσόγειο
Ο δρ Δαμιανού ανέφερε ότι η δημόσια διαβούλευση για τη νέα Εθνική Στρατηγική έχει ολοκληρωθεί και το κείμενο βρίσκεται υπό τελική διαμόρφωση. Κεντρική επιδίωξη είναι η Κύπρος να αναγνωρίζεται ως κορυφαίος αξιόπιστος κόμβος ΤΝ στην Ανατολική Μεσόγειο, ως ευρωπαϊκή δικαιοδοσία για υπηρεσίες ΤΝ και ως γέφυρα μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και γειτονικών περιοχών.
Η πρώτη στρατηγική επιλογή αφορά τη δυνατότητα γρήγορης δοκιμής, πιστοποίησης και παραγωγικής αξιοποίησης συστημάτων ΤΝ. Σύμφωνα με τον Υφυπουργό, η συμμόρφωση με το ευρωπαϊκό πλαίσιο αποτελεί προϋπόθεση εισόδου, ενώ το πραγματικό πλεονέκτημα θα κριθεί στην ταχύτητα και στις κατάλληλες υποδομές διασφάλισης.
Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε σε ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο πιστοποίησης που θα περιλαμβάνει ρυθμιστικά δοκιμαστήρια και υποδομές ελέγχου συστημάτων ΤΝ.
Υποδομές και διεθνείς συνεργασίες
Η δεύτερη επιλογή είναι η ανάπτυξη εθνικών δυνατοτήτων μέσα από ισχυρές ευρωπαϊκές και διεθνείς συνεργασίες. Η προσέγγιση προβλέπει εθνικό έλεγχο σε κρίσιμα επίπεδα, όπως η υπολογιστική ισχύς, η διακυβέρνηση δεδομένων, οι δεξιότητες και οι μηχανισμοί διασφάλισης, με συνεργασίες για την απαιτούμενη κλίμακα.
Ως υφιστάμενη βάση παρουσίασε τη νέα εθνική Υποδομή Υπολογιστικής Υψηλών Επιδόσεων, η οποία υλοποιείται σε συνεργασία με τη NVIDIA, το G-Cloud και το Pharos-CY. Το τελευταίο λειτουργεί ως κυπριακή κεραία του ελληνικού AI Factory «Pharos» και συνδέεται με το ευρωπαϊκό οικοσύστημα EuroHPC.
Οι υποδομές και η εφαρμογή της ΤΝ, πρόσθεσε, θα επεκταθούν σταδιακά μέσω δομών που θα υποστηρίζουν την υιοθέτηση λύσεων τόσο στον δημόσιο τομέα όσο και στην επιχειρηματική αγορά.
Οι τομείς προτεραιότητας για την Κύπρο
Η τρίτη επιλογή είναι η εστίαση. Ο δημόσιος τομέας χαρακτηρίστηκε ως η μεγαλύτερη ευκαιρία για βελτίωση της παραγωγικότητας του κράτους, ενώ προσδιορίστηκαν πέντε οικονομικοί τομείς προτεραιότητας: χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, υγεία και επιστήμες ζωής, τουρισμός, νομικές υπηρεσίες και ναυτιλία.
Παράλληλα, η στρατηγική αναγνωρίζει δύο οριζόντιους τομείς που υποστηρίζουν τους υπόλοιπους: την εκπαίδευση και τις δεξιότητες, καθώς και την καινοτομία και την επιχειρηματικότητα. Προβλέπει επίσης εστίαση της έρευνας σε έξι συγκεκριμένες στρατηγικές περιοχές όπου, σύμφωνα με τον Υφυπουργό, η Κύπρος μπορεί να διαφοροποιηθεί.
Στο κείμενο περιλαμβάνονται μετρήσιμοι στόχοι για την παραγωγικότητα της οικονομίας, την υιοθέτηση της ΤΝ στον δημόσιο τομέα και στους πέντε τομείς προτεραιότητας, καθώς και για τον αριθμό των εξειδικευμένων επαγγελματιών.
«Η ΤΝ ενισχύει τον άνθρωπο, δεν τον αντικαθιστά»
Θεμελιώδης αρχή της στρατηγικής, όπως τόνισε ο δρ Δαμιανού, είναι ότι η ΤΝ ενισχύει τον άνθρωπο και δεν τον αντικαθιστά. Σε εφαρμογές που αφορούν την υγεία, την απασχόληση, τις χρηματοοικονομικές αποφάσεις και τα κοινωνικά ωφελήματα, ο πολίτης θα πρέπει να διατηρεί δικαίωμα σε εξήγηση, αμφισβήτηση και ανθρώπινη κρίση.
Ο στόχος, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι μια οικονομία γνώσης, καινοτομίας και τεχνολογίας που θα βασίζεται στην εμπιστοσύνη.
Ο ρόλος της Ευρώπης
Αναφερόμενος στο ευρωπαϊκό περιβάλλον, ο Υφυπουργός είπε ότι από τις 2 Αυγούστου η εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Κανονισμού για την ΤΝ πέρασε σε νέο στάδιο, με την ενεργοποίηση σημαντικών υποχρεώσεων διαφάνειας και εποπτείας.
Υπογράμμισε ότι η ρύθμιση δεν πρέπει να λειτουργεί ως εμπόδιο στην εξέλιξη, αλλά ως πλαίσιο που επιτρέπει την πρόοδο με ασφάλεια, προστατεύει τα θεμελιώδη δικαιώματα και ενισχύει την εμπιστοσύνη.
Παράλληλα, προειδοποίησε ότι η Ευρώπη κινδυνεύει να περιοριστεί στον ρόλο του ρυθμιστή, εάν κρίσιμες αποφάσεις για την ασφάλεια, την υπολογιστική ισχύ και τις κόκκινες γραμμές λαμβάνονται αλλού. Για τον λόγο αυτό χαρακτήρισε την ευρωπαϊκή τεχνολογική αυτονομία ουσιαστικό ζήτημα, το οποίο θα αποτελέσει κεντρικό θέμα και κατά την Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ.
Στην ίδια κατεύθυνση ενέταξε το AI Continent Action Plan, τα AI Factories, το ταμείο InvestAI, τη στρατηγική Apply AI και την απλοποίηση του ρυθμιστικού πλαισίου.
Προειδοποίηση για την εκχώρηση της σκέψης
Κλείνοντας, ο δρ Δαμιανού ανέφερε ότι η κυβερνητική φιλοδοξία είναι να καταστεί η ΤΝ ευκαιρία για την Κύπρο και σύμμαχος της επιστήμης, της οικονομίας και της κοινωνίας, με τον άνθρωπο στο επίκεντρο.
Απευθυνόμενος ειδικά στους φοιτητές, προειδοποίησε ότι ο σοβαρότερος κίνδυνος είναι να ανατεθεί στη μηχανή όχι μόνο η εργασία, αλλά και η ανθρώπινη σκέψη. Η ΤΝ, σημείωσε, μπορεί να γράψει μια εργασία, δεν μπορεί όμως να αντικαταστήσει την κριτική σκέψη του ανθρώπου.
Πηγή: Υφυπουργείο Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής
