Κρίσιμη για το ενδεχόμενο σύγκλησης άτυπης πενταμερούς για το Κυπριακό θεωρεί ο διεθνολόγος Πέτρος Ζαρούνας την παρουσία των εμπλεκομένων στη Νέα Υόρκη, εκτιμώντας ότι δύσκολα θα υπάρξει άλλη ευκαιρία πριν από τη λήξη της θητείας του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, στο τέλος του έτους.
Μιλώντας στο ΚΥΠΕ εν αναμονή της συνάντησης του κ. Γκουτέρες με τον Τουρκοκύπριο ηγέτη Τουφάν Έρχιουρμαν, ο κ. Ζαρούνας ανέφερε ότι η κατάσταση παραμένει ρευστή. Όπως σημείωσε, πολλά θα εξαρτηθούν από τις θέσεις και τις απαντήσεις που θα παρουσιάσει ο κ. Έρχιουρμαν.
Η ρητορική Ερντογάν και το επόμενο βήμα
Σχολιάζοντας τις ομιλίες των ηγετών στο βήμα του ΟΗΕ, ο διεθνολόγος επισήμανε ότι πρέπει να εξετάζεται το ακροατήριο στο οποίο απευθύνεται κάθε πολιτικός.
Κατά την εκτίμησή του, η αναφορά του Τούρκου Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν σε αναγνώριση της «τδβκ» απευθυνόταν αφενός στο εσωτερικό ακροατήριο της Τουρκίας και αφετέρου στην Κυπριακή Δημοκρατία και την Ελλάδα, με στόχο την άσκηση πίεσης.
Αντίθετα, πρόσθεσε, οι αναφορές του κ. Ερντογάν στην Ελλάδα ως «γείτονα χώρα» και στην εξεύρεση ειρηνικού τρόπου συμβίωσης είχαν περισσότερο ως αποδέκτες ευρωπαϊκά ή νατοϊκά ακροατήρια, ώστε να παρουσιάσει ότι κινείται στο πλαίσιο της διεθνούς νομιμότητας.
Ο κ. Ζαρούνας εκτίμησε ότι αυτή η διαφοροποίηση στη ρητορική ενδέχεται να αποτελεί ένδειξη για ένα επόμενο, τουλάχιστον διαδικαστικό, βήμα στις προσπάθειες επανέναρξης των διαπραγματεύσεων. Εξέφρασε παράλληλα την ελπίδα να επικρατήσει η μετριοπαθής προσέγγιση και να βρεθούν φόρμουλες που θα επιτρέψουν τη συνέχιση της διαδικασίας.
«Οριακό σημείο» για τη διαδικασία
Σύμφωνα με τον διεθνολόγο, οι εξελίξεις βρίσκονται σε οριακό σημείο. Εάν η παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας και του Τουφάν Έρχιουρμαν στη Νέα Υόρκη δεν οδηγήσει σε άτυπη πενταμερή, εκτίμησε ότι η διαδικασία θα βρεθεί σε πλήρες αδιέξοδο.
Σε μια τέτοια περίπτωση, όπως ανέφερε, θα εναπόκειται στον επόμενο Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ να επαναξιολογήσει την κατάσταση. Θα πρέπει τότε να αποφασίσει κατά πόσο αξίζει να συνεχιστούν οι προσπάθειες ή αν θα κηρυχθεί επίσημα αδιέξοδο και θα ζητηθούν οδηγίες από το Συμβούλιο Ασφαλείας για τα επόμενα βήματα.
Ο κ. Ζαρούνας εξήγησε ότι τέτοιες συναντήσεις δεν διευθετούνται εύκολα και ότι η παρούσα ευκαιρία συνδυάζεται με τις εργασίες της Γενικής Συνέλευσης. Εκτίμησε επίσης ότι στη συνέχεια ο Αντόνιο Γκουτέρες θα εισέλθει στη διαδικασία παράδοσης των φακέλων του στον νέο Γενικό Γραμματέα.
Εάν, πάντως, πραγματοποιηθεί συνάντηση στη Νέα Υόρκη, ο κ. Ζαρούνας θεωρεί πιθανό η Προσωπική Απεσταλμένη του ΟΗΕ για το Κυπριακό, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, να αναλάβει να προωθήσει τη διαδικασία μέχρι την ανάληψη καθηκόντων από τον νέο Γενικό Γραμματέα.
Οι πιέσεις στους δύο ηγέτες
Αναφερόμενος στη διαφαινόμενη έλλειψη προόδου στα σημεία που έθεσε ο Γενικός Γραμματέας κατά την επίσκεψή του στην Κύπρο, είπε ότι οι δύο ηγέτες αναζητούν «ασφαλή βήματα» σε σχέση με τα εσωτερικά τους ακροατήρια.
Κατά τον ίδιο, αμφότεροι δέχονται πιέσεις από πιο αρνητικές απόψεις στις κοινότητές τους, ενώ ταυτόχρονα δεν επιθυμούν να τους αποδοθεί η ευθύνη για τη μη επίτευξη προόδου.
Ο κ. Ζαρούνας χαρακτήρισε ιδιαίτερα δύσκολη την κατάσταση για «τη δική μας πλευρά», υποστηρίζοντας ότι η Τουρκία δεν ενοχλείται από το ενδεχόμενο κήρυξης αδιεξόδου. Όπως εξήγησε, μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα διαδικασία ή σε αλλαγή του πλαισίου των συζητήσεων.
Αυτό, σύμφωνα με την εκτίμησή του, θα σήμαινε ότι η συζήτηση δεν θα διεξαγόταν πλέον στη βάση των τελευταίων ψηφισμάτων των Ηνωμένων Εθνών για Διζωνική Δικοινοτική Ομοσπονδία, αλλά θα έπρεπε να αναζητηθεί εκ νέου κοινός παρονομαστής, χωρίς να είναι βέβαιο ότι θα μπορούσε να βρεθεί. Προειδοποίησε ότι, εάν η διαδικασία ναυαγήσει και κηρυχθεί αδιέξοδο, θα χαθούν όσα χτίστηκαν τα τελευταία 50 χρόνια.
Οι «νέες ιδέες» του Προέδρου
Ο διεθνολόγος υπογράμμισε ότι οι ευθύνες του Προέδρου της Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη είναι σημαντικές. Εκτίμησε ότι οι τελευταίες «νέες ιδέες» του Προέδρου ενδέχεται να αποτελούν μια ύστατη προσπάθεια διάσωσης της διαδικασίας.
Κατά τον κ. Ζαρούνα, και ο Γενικός Γραμματέας φαίνεται να επιθυμεί να παρουσιάσει έργο, γι’ αυτό στρέφεται προς τις ιδέες του Προέδρου. Η ανταπόκριση της Τουρκίας ή η διατήρηση των σημερινών άτεγκτων θέσεών της, πρόσθεσε, αναμένεται να διαφανεί μέσα στα επόμενα εικοσιτετράωρα, όταν θα γίνει γνωστή η επίσημη τουρκική θέση.
Για το περιεχόμενο των προτάσεων του Προέδρου Χριστοδουλίδη, ο κ. Ζαρούνας ανέφερε ότι, βάσει της διαθέσιμης πληροφόρησης, αφορούν την ουσία των διαπραγματεύσεων, τα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης και τη διαδικασία.
Ενδέχεται, όπως είπε, να περιλαμβάνουν ευέλικτες φόρμουλες που θα αποφεύγουν την επιδιαιτησία, αλλά θα στέλνουν το μήνυμα ότι οι πλευρές επιδιώκουν επίσπευση και δεν επιβραδύνουν ούτε κωλυσιεργούν.
Ο κ. Ζαρούνας εκτίμησε ακόμη ότι ο Πρόεδρος δεν επιθυμεί να περιοριστεί στην τυπική θέση πως έκανε το καθήκον του, αλλά να καταδείξει ότι επιδιώκει πρόοδο έως το σημείο που του επιτρέπουν τα περιθώριά του. Θεωρεί ότι θα εξαντλήσει αυτά τα περιθώρια μέσω των προτάσεών του, ώστε να διαπιστωθεί αν θα υπάρξει ανταπόκριση από την άλλη πλευρά.
Πρόσθεσε ότι η θετική στάση που φαίνεται να τηρεί ο Γενικός Γραμματέας απέναντι στις προτάσεις καθιστά δυσκολότερη για την Τουρκία την τήρηση μιας πλήρως αρνητικής θέσης, εφόσον είχε πρόθεση να τις απορρίψει.
Έκκληση για ψυχραιμία
Καταλήγοντας, ο Πέτρος Ζαρούνας τόνισε ότι, λόγω της ρευστότητας, δεν πρέπει να προεξοφληθούν οι εξελίξεις. Ζήτησε να επιδειχθεί ψυχραιμία μέχρι να γίνουν γνωστές οι προτάσεις του Προέδρου, η αντίδραση του Τουφάν Έρχιουρμαν και της Τουρκίας, καθώς και η στάση των Ηνωμένων Εθνών.
Όπως ανέφερε, μόνο τότε θα μπορεί να γίνει νέα αξιολόγηση με βάση τα πραγματικά δεδομένα, χαρακτηρίζοντας πρόωρη οποιαδήποτε άλλη αποτίμηση.
Πηγή: ΚΥΠΕ
