Στην εφαρμογή του διεθνούς προτύπου ISO 37001 προχωρεί η Υπηρεσία Διαχείρισης Τουρκοκυπριακών Περιουσιών, ενισχύοντας τους μηχανισμούς πρόληψης της δωροδοκίας και της διαφθοράς σε ένα χαρτοφυλάκιο εκτιμώμενης αξίας άνω των 7,5 δισ. ευρώ.
Η έναρξη εφαρμογής του προτύπου παρουσιάστηκε τη Δευτέρα στο Υπουργείο Οικονομικών, στη Λευκωσία. Ο Υπουργός Εσωτερικών Κωνσταντίνος Ιωάννου χαρακτήρισε το ISO 37001 ένα ακόμη εργαλείο για ενίσχυση της διαφάνειας, της ακεραιότητας και της λογοδοσίας.
Όπως ανέφερε, η απόφαση εντάσσεται στην ευρύτερη προσπάθεια της Κυβέρνησης να αλλάξει τον τρόπο διαχείρισης των κρατικών περιουσιών, περιορίζοντας τη διακριτική ευχέρεια και ενισχύοντας την αντικειμενικότητα και τον έλεγχο.
Νέο πλαίσιο και αντικειμενικά κριτήρια
Ο κ. Ιωάννου είπε ότι, για δεκαετίες, η διάθεση και η διαχείριση των τουρκοκυπριακών περιουσιών παρουσίαζαν κενά και αδυναμίες, ιδιαίτερα στη λήψη αποφάσεων. Η εξάρτηση από τη διακριτική ευχέρεια του εκάστοτε Κηδεμόνα και η απουσία επαρκών ελεγκτικών μηχανισμών, πρόσθεσε, είχαν δημιουργήσει ένα σύστημα που δεν ανταποκρινόταν στις σύγχρονες απαιτήσεις και στις προσδοκίες του προσφυγικού κόσμου.
Στο πλαίσιο του κυβερνητικού σχεδιασμού εφαρμόζεται από τον Ιούλιο του 2025 νέο νομοθετικό πλαίσιο, με συνολικό επανασχεδιασμό του τρόπου διάθεσης, ελέγχου και αξιοποίησης των περιουσιών.
Σύμφωνα με τον Υπουργό, η μεταρρύθμιση μετακινεί τη διαχείριση από την υποκειμενική κρίση σε ένα σύστημα σαφών, μετρήσιμων και ελέγξιμων δεδομένων. Η μοριοδότηση, βάσει συγκεκριμένων κοινωνικών και οικονομικών κριτηρίων, αποσκοπεί σε πιο αντικειμενική και διαφανή επιλογή των δικαιούχων.
Οι έλεγχοι και οι παραβιάσεις συμβάσεων
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στον έλεγχο της υφιστάμενης διαχείρισης και στην αντιμετώπιση παραβιάσεων συμβατικών όρων. Ο κ. Ιωάννου ανέφερε ότι, για πρώτη φορά έπειτα από περισσότερα από 50 χρόνια, διενεργούνται συστηματικοί έλεγχοι.
Κατά την τελευταία τριετία ελέγχθηκαν 4.032 συμβάσεις μίσθωσης επαγγελματικών υποστατικών. Εντοπίστηκαν 512 παραβιάσεις και ανακτήθηκαν 79 υποστατικά, ενώ σε άλλες περιπτώσεις βρίσκονται σε εξέλιξη διαδικασίες συμμόρφωσης ή λήψης νομικών μέτρων.
Παράλληλα, ελέγχθηκαν 864 συμβάσεις μίσθωσης περιουσιών που είχαν παραχωρηθεί σε Τοπικές Αρχές. Διαπιστώθηκαν 78 παραβιάσεις, τερματίστηκαν οκτώ συμβάσεις και λήφθηκαν μέτρα συμμόρφωσης για 45 περιπτώσεις.
Άρχισε επίσης ο έλεγχος των συμβάσεων κατοικιών, με περισσότερες από 700 κατοικίες σε 20 Δήμους και Κοινότητες να έχουν ήδη ελεγχθεί.
Οι ανακτηθείσες τουρκοκυπριακές περιουσίες δημοσιεύονται ώστε οι ενδιαφερόμενοι πρόσφυγες να μπορούν να τις διεκδικήσουν βάσει των κριτηρίων επιλεξιμότητας και μοριοδότησης. Τον τελευταίο χρόνο έγιναν πέντε τέτοιες δημοσιεύσεις.
Εφαρμόζεται ακόμη νέα διαδικασία πλειοδοτικών διαγωνισμών για τουρκοκυπριακά τεμάχια μεγάλης αξίας. Στόχος, σύμφωνα με τον Υπουργό, είναι η αξιοκρατική παραχώρησή τους και η εξασφάλιση του μεγαλύτερου δυνατού οικονομικού οφέλους για το Ταμείο του Κηδεμόνα και τον προσφυγικό κόσμο.
Ο κ. Ιωάννου διευκρίνισε ότι, όπου προβλέπεται και υπάρχει δυνατότητα, θα παρέχεται χρόνος συμμόρφωσης. Όταν δεν υπάρχει ανταπόκριση, θα εφαρμόζονται τα προβλεπόμενα μέτρα, περιλαμβανομένου του τερματισμού συμβάσεων, της ανάκτησης περιουσιών ή της προσφυγής σε νομικά μέτρα.
Πέραν των 21.000 ενεργών συμβάσεων
Η Υπηρεσία είναι η πρώτη του Υπουργείου Εσωτερικών και μία από τις πρώτες στον ευρύτερο δημόσιο τομέα που προχωρούν στην εφαρμογή του ISO 37001.
Διαχειρίζεται περισσότερες από 21.000 ενεργές συμβάσεις, σημαντικές οικονομικές συναλλαγές και καθημερινή επαφή με πολίτες, επιχειρήσεις και άλλους φορείς. Για τον λόγο αυτό, είπε ο Υπουργός, απαιτούνται ασφαλιστικές δικλίδες που περιορίζουν τους κινδύνους και ενισχύουν την εμπιστοσύνη.
Επιδίωξη είναι η ακεραιότητα να μην εξαρτάται αποκλειστικά από την προσωπική ευαισθησία και την καλή πρόθεση κάθε λειτουργού, αλλά να ενσωματωθεί στις διαδικασίες λειτουργίας της Υπηρεσίας.
Ο εκσυγχρονισμός περιλαμβάνει και τη δημιουργία νέου πληροφοριακού συστήματος, το οποίο θα προσφέρει ενιαία βάση δεδομένων για τις τουρκοκυπριακές περιουσίες, τις συμβάσεις, τις χρήσεις και τα οικονομικά στοιχεία. Κατά τον κ. Ιωάννου, η τυποποίηση και η ψηφιοποίηση ενισχύουν τον έλεγχο, τη διαφάνεια και τη λογοδοσία.
Απευθυνόμενος στη Διεύθυνση και στο προσωπικό, ο Υπουργός σημείωσε ότι η μεταρρύθμιση απαιτεί συνέπεια, καθημερινή προσπάθεια και αποφασιστικότητα. Τόνισε επίσης ότι η Υπηρεσία δεν διαχειρίζεται μόνο ακίνητα και συμβάσεις, αλλά ένα σημαντικό εργαλείο κοινωνικής πολιτικής για ανθρώπους που βιώνουν τις συνέπειες του ξεριζωμού και της προσφυγιάς για περισσότερες από πέντε δεκαετίες.
Χαρτοφυλάκιο άνω των 7,5 δισ. ευρώ
Η Διευθύντρια της Υπηρεσίας Διαχείρισης Τουρκοκυπριακών Περιουσιών, Ανθή Κουκκουρή – Λακκοτρύπη, ανέφερε ότι η Υπηρεσία διαχειρίζεται περίπου 609 εκατ. τετραγωνικά μέτρα γης. Η έκταση αντιστοιχεί στο 10,14% της συνολικής γης στις ελεγχόμενες από τη Δημοκρατία περιοχές και η εκτιμώμενη αξία των περιουσιών υπερβαίνει τα 7,5 δισ. ευρώ.
Οι περισσότερες από 21.000 ισχύουσες συμβάσεις αφορούν κατοικίες, επαγγελματικά υποστατικά, ανοικτούς χώρους και γεωργικούς κλήρους. Η κ. Λακκοτρύπη επισήμανε ότι το μέγεθος και η πολυπλοκότητα του χαρτοφυλακίου επιβάλλουν σύγχρονα εργαλεία διοίκησης, εποπτείας και ελέγχου.
Όπως είπε, η νέα φιλοσοφία της Υπηρεσίας είναι να αναγνωρίζει εγκαίρως τους κινδύνους και να δημιουργεί τις κατάλληλες δικλίδες, αντί να αναζητεί λύσεις μόνο αφού εμφανιστεί ένα πρόβλημα. Σε αυτή την προσέγγιση συνδέονται η νομοθετική μεταρρύθμιση και η εφαρμογή του ISO 37001.
Διευκρίνισε ότι το πρότυπο δεν αντικαθιστά τη νομοθεσία ούτε τους άλλους κρατικούς ελεγκτικούς μηχανισμούς. Λειτουργεί συμπληρωματικά, δημιουργώντας στην Υπηρεσία οργανωμένο σύστημα με καθορισμένες διαδικασίες, αρμοδιότητες, ελέγχους και μηχανισμούς παρακολούθησης.
Έσοδα, αξιοποίηση και κοινωνικός ρόλος
Η κ. Λακκοτρύπη ανέφερε ότι, παρά την εκτιμώμενη αξία των περιουσιών, τα ετήσια έσοδα από μισθώσεις περιορίζονταν για πολλά χρόνια περίπου στα 5 έως 6 εκατ. ευρώ. Το στοιχείο αυτό, όπως σημείωσε, αναδεικνύει την ανάγκη διαφορετικής προσέγγισης στην οικονομική αξιοποίηση του χαρτοφυλακίου.
Στην προσπάθεια οικονομικής εξυγίανσης περιλαμβάνονται η αναπροσαρμογή των ενοικίων, η βελτίωση της εισπραξιμότητας, η αξιοποίηση περιουσιών υψηλής αξίας και η δημιουργία περιοχών ειδικής διαχείρισης.
Η Διευθύντρια υπογράμμισε, ωστόσο, ότι ο κοινωνικός ρόλος παραμένει στον πυρήνα της αποστολής της Υπηρεσίας. Για έναν πρόσφυγα, είπε, η τουρκοκυπριακή περιουσία μπορεί να αποτελεί οικογενειακή κατοικία, επαγγελματική στέγη ή μέσο δημιουργίας και διατήρησης μιας βιώσιμης επιχείρησης.
Κατά την ίδια, η οικονομική αποτελεσματικότητα πρέπει να συνδυάζεται με κοινωνική ευαισθησία, ίση μεταχείριση και αντικειμενικά τεκμηριωμένα κριτήρια. Σύγχρονη διαχείριση δεν σημαίνει μόνο περισσότερα έσοδα, αλλά νόμιμη, διαφανή, οικονομικά ορθολογική και κοινωνικά τεκμηριωμένη αξιοποίηση κάθε περιουσίας.
Στόχος είναι η δημιουργία μιας υπηρεσίας στην οποία ο πολίτης θα γνωρίζει τη διαδικασία, τα κριτήρια, τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις του, χωρίς να χρειάζεται να γνωρίζει τον λειτουργό που χειρίζεται το αίτημά του. Θα μπορεί επίσης, στον βαθμό που είναι εφικτό, να παρακολουθεί την πορεία του αιτήματος μέσω σύγχρονου πληροφοριακού συστήματος.
Η διαδικασία πιστοποίησης
Το ISO 37001 παρουσίασε ο εξωτερικός συνεργάτης του Υπουργείου Εσωτερικών Γιώργος Α. Ιωάννου. Ανέφερε ότι η διαδικασία πιστοποίησης άρχισε τον Αύγουστο του 2026 και αναμένεται να ολοκληρωθεί επιτυχώς τον Μάιο του 2027.
Εξήγησε ακόμη ότι η μεθοδολογία του προτύπου βασίζεται στον κύκλο PDCA — «Σχεδιάζω, εφαρμόζω, ελέγχω, βελτιώνω». Διευκρίνισε ότι το ISO 37001 δεν εγγυάται μηδενικό κίνδυνο, αλλά παρέχει τεκμηριωμένο σύστημα πρόληψης, εντοπισμού και αντίδρασης.
Πηγή: ΚΥΠΕ
