Εργαστηριακά επιβεβαιωμένα περιστατικά λοίμωξης από τον ορότυπο 4 του Καταρροϊκού Πυρετού έχουν καταγραφεί το τελευταίο διάστημα σε εκμεταλλεύσεις αιγοπροβάτων στην Κύπρο, με τις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες να παρακολουθούν την επιδημιολογική κατάσταση και να καλούν τους κτηνοτρόφους σε επαγρύπνηση.
Ο Καταρροϊκός Πυρετός του Προβάτου, γνωστός και ως Bluetongue, είναι λοιμώδης νόσος των κατοικίδιων και άγριων μηρυκαστικών. Προσβάλλει κυρίως τα πρόβατα, αλλά μπορεί επίσης να επηρεάσει αίγες, βοοειδή και άλλα ευπαθή μηρυκαστικά.
Ο ορότυπος που ανιχνεύθηκε πρόσφατα στην Κύπρο είναι ο BTV-4 και, σύμφωνα με τις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες, έχει καταγραφεί ξανά στη χώρα. Η νόσος καταγράφεται στην Κύπρο εδώ και πολλές δεκαετίες, ενώ κατά καιρούς έχουν εντοπιστεί διαφορετικοί ορότυποι του ιού.
Η μετάδοση και η εποχικότητα
Η νόσος δεν μεταδίδεται άμεσα από ζώο σε ζώο. Η μετάδοση γίνεται μέσω νυγμάτων εντόμων του γένους Culicoides, τα οποία λειτουργούν ως φορείς του ιού.
Η δραστηριότητα αυτών των εντόμων επηρεάζεται έντονα από τις εποχικές συνθήκες. Οι σχετικά υψηλές θερμοκρασίες και η υγρασία ευνοούν τη δραστηριότητα και τον πολλαπλασιασμό τους, ενώ η πτώση της θερμοκρασίας περιορίζει τη δράση τους και, κατά συνέπεια, τον κίνδυνο διασποράς και μετάδοσης του ιού.
Τα συμπτώματα στα πρόβατα
Η νόσος μπορεί να εκδηλωθεί με διαφορετικό βαθμό έντασης. Στα πρόβατα ενδέχεται να προκαλέσει σοβαρή κλινική νόσο, ενώ στα βοοειδή και στις αίγες η λοίμωξη είναι συχνά ασυμπτωματική ή ηπιότερη.
Στα πρόβατα μπορεί να παρουσιαστούν πυρετός, κατάπτωση, μειωμένη όρεξη, έντονη σιελόρροια, δύσπνοια, οίδημα και υπεραιμία στο ρύγχος, στα χείλη, στο πρόσωπο και στα αυτιά. Πιθανές εκδηλώσεις είναι επίσης οι διαβρώσεις και τα έλκη στη στοματική κοιλότητα, το οίδημα ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, η κυάνωση της γλώσσας, η φλεγμονή στη στεφάνη της οπλής, η χωλότητα, οι αποβολές και άλλες αναπαραγωγικές διαταραχές.
Σε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστούν επιπλοκές, όπως πνευμονία, και να προκληθεί θάνατος. Σε ζώα που αναρρώνουν ενδέχεται να παρατηρηθούν απώλεια βάρους, μειωμένη γαλακτοπαραγωγή και διαταραχές στην ανάπτυξη του μαλλιού.
Τα μέτρα που συστήνονται στους κτηνοτρόφους
Οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες συστήνουν τη χρήση κατάλληλων εντομοαπωθητικών ή εντομοκτόνων, σύμφωνα με τις οδηγίες τους και τις εγκεκριμένες οδηγίες χρήσης των προϊόντων. Παράλληλα, προτείνουν μέτρα εντομοκτονίας στα υποστατικά και περιορισμό, όπου είναι πρακτικά δυνατό, της έκθεσης των ζώων κατά τις ώρες αυξημένης δραστηριότητας των εντόμων.
Στις συστάσεις περιλαμβάνονται η διατήρηση των ζώων σε κλειστούς προστατευμένους χώρους κατά τις κρίσιμες ώρες, η απομάκρυνση στάσιμων νερών και υπερβολικής υγρασίας γύρω από τα υποστατικά και τις ποτίστρες, καθώς και η κατάλληλη διαχείριση της κοπριάς και άλλων οργανικών υλών που ευνοούν την ανάπτυξη των εντόμων.
Ο εμβολιασμός χαρακτηρίζεται ως το σημαντικότερο και αποτελεσματικότερο μέτρο για τον περιορισμό των επιπτώσεων της νόσου, ιδιαίτερα όπου ο ιός ενδημεί, κυκλοφορεί ή υπάρχει αυξημένος κίνδυνος μετάδοσης.
Η προστασία του εμβολίου είναι κατά κύριο λόγο ειδική για κάθε ορότυπο. Αυτό σημαίνει, για παράδειγμα, ότι ο εμβολιασμός κατά του BTV-4 δεν προστατεύει από τον BTV-8. Το κατάλληλο εμβολιαστικό πρόγραμμα πρέπει να επιλέγεται σε συνεργασία με τον ιδιώτη κτηνίατρο που παρακολουθεί τα ζώα και τις αρμόδιες Κτηνιατρικές Αρχές, με βάση την επιδημιολογική κατάσταση και τις διαθέσιμες εγκεκριμένες επιλογές.
Υποχρεωτική δήλωση, αλλά όχι αυτόματη θανάτωση
Ο Καταρροϊκός Πυρετός είναι νόσημα υποχρεωτικής δήλωσης και τα επιβεβαιωμένα κρούσματα πρέπει να κοινοποιούνται στις αρμόδιες Κτηνιατρικές Αρχές στο πλαίσιο της εθνικής και ευρωπαϊκής επιτήρησης.
Οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες διευκρινίζουν, ωστόσο, ότι δεν εφαρμόζονται τα ίδια μέτρα άμεσης εκρίζωσης με εκείνα που ισχύουν για τον Αφθώδη Πυρετό, καθώς ο Καταρροϊκός Πυρετός δεν εμπίπτει στην Κατηγορία Α.
Η επιβεβαίωση κρούσματος δεν συνεπάγεται αυτομάτως τη θανάτωση των ζώων της εκμετάλλευσης. Η διαχείριση βασίζεται στην επιδημιολογική επιτήρηση, την εργαστηριακή διερεύνηση, τον έλεγχο της μετάδοσης μέσω των εντόμων-φορέων, τον εμβολιασμό όπου ενδείκνυται και, όταν απαιτείται, σε μέτρα για τις μετακινήσεις ευπαθών ζώων.
Τα μέτρα καθορίζονται από την ισχύουσα ευρωπαϊκή και εθνική νομοθεσία και προσαρμόζονται στην εκάστοτε επιδημιολογική κατάσταση.
Δεν υπάρχει κίνδυνος για τον άνθρωπο
Έχουν αναγνωριστεί μέχρι σήμερα περισσότεροι από 26 ορότυποι του ιού, οι οποίοι διαφέρουν ως προς την ικανότητα πρόκλησης νόσου και τη σοβαρότητα των κλινικών εκδηλώσεων. Η εργαστηριακή ταυτοποίηση του ορότυπου θεωρείται κρίσιμη για την επιλογή των κατάλληλων μέτρων και της στρατηγικής εμβολιασμού.
Η νόσος δεν προσβάλλει ούτε επηρεάζει τον άνθρωπο και δεν αποτελεί κίνδυνο για τη δημόσια υγεία.
Πότε απαιτείται άμεση επικοινωνία
Οι κτηνοτρόφοι καλούνται να παρακολουθούν καθημερινά τα ζώα τους. Εάν εμφανιστούν ύποπτα συμπτώματα, ιδιαίτερα πυρετός, οίδημα στο πρόσωπο ή στο ρύγχος, σιελόρροια, μελάνιασμα της γλώσσας, αλλοιώσεις στη στοματική κοιλότητα ή χωλότητα, πρέπει να επικοινωνούν άμεσα με τον ιδιώτη κτηνίατρό τους και τις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες.
Με βάση τους Περί της Υγείας των Ζώων Νόμους, κάθε ιδιοκτήτης που παρατηρεί συμπτώματα τα οποία εγείρουν υποψία για τη νόσο οφείλει να ενημερώσει αμέσως τον Επαρχιακό Κτηνιατρικό Λειτουργό της επαρχίας του:
- Λευκωσία: 22 805241
- Λάρνακα: 24 821275
- Αμμόχωστος: 24 824555
- Λεμεσός: 25 819512
- Πάφος: 26 821260
Η έγκαιρη αναγνώριση ύποπτων περιστατικών, η εργαστηριακή διερεύνηση και η συνεχής επιτήρηση, μαζί με τον εμβολιασμό και τον περιορισμό της έκθεσης των ζώων στους φορείς του ιού, αποτελούν τα βασικά εργαλεία ελέγχου της νόσου.
Πηγή: Κτηνιατρικές Υπηρεσίες
