Δεν αποκαταστάθηκε αποτελεσματικά η νομιμότητα σε κτήριο δημόσιας χρήσης στην επαρχία Λευκωσίας, το οποίο λειτουργεί ως μουσικοχορευτικό κέντρο δεξιώσεων, παρά τις ενέργειες που έγιναν μετά τη δημοσιοποίηση ειδικής έκθεσης το 2025, διαπιστώνει η Ελεγκτική Υπηρεσία.
Σε νέο Υπόμνημά της, η Υπηρεσία εντοπίζει εκ νέου «σοβαρές αδυναμίες» στην άσκηση πολεοδομικού και οικοδομικού ελέγχου. Περιγράφει ένα αργό και αναποτελεσματικό μοντέλο, το οποίο, όπως αναφέρει, καταδεικνύει την αδυναμία ή και τη δυστοκία του κράτους να επιβάλει άμεσα και αποτελεσματικά τον νόμο.
Δεν υλοποιήθηκαν ουσιώδεις όροι
Η Ελεγκτική Υπηρεσία είχε εκδώσει το 2025 Ειδική Έκθεση για την αδειοδότηση του συγκεκριμένου κτηρίου. Με το Υπόμνημα εξετάζει όσα ακολούθησαν και κατά πόσο το κράτος κατάφερε, έστω εκ των υστέρων, να αποκαταστήσει τη νομιμότητα.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, ουσιώδεις όροι που είχε επιβάλει το Υπουργικό Συμβούλιο το 2022, όταν ενέκρινε τη χορήγηση πολεοδομικής άδειας κατά παρέκκλιση, δεν έχουν υλοποιηθεί.
Το υποστατικό, αναφέρει η Υπηρεσία, συνεχίζει να λειτουργεί από τον Οκτώβριο του 2023 χωρίς να τηρεί τους όρους της πολεοδομικής άδειας και της άδειας οικοδομής. Την ίδια ώρα, οι αρμόδιες αρχές εξακολουθούν να εξετάζουν διαδοχικές αιτήσεις για τροποποίηση βασικών όρων που είχαν τεθεί από το Υπουργικό Συμβούλιο ως προαπαιτούμενα για την κατά παρέκκλιση αδειοδότηση.
Η απάντηση στο βασικό ερώτημα του Υπομνήματος είναι, κατά την Ελεγκτική Υπηρεσία, αρνητική: παρά τις ενέργειες που ακολούθησαν τη δημοσίευση της Ειδικής Έκθεσης, μέχρι την ολοκλήρωση του ελέγχου δεν είχε επιτευχθεί αποτελεσματική αποκατάσταση της νομιμότητας.
«Ουσιαστική δοκιμασία» για το κράτος
Στον προλογισμό του Υπομνήματος, ο Γενικός Ελεγκτής Ανδρέας Παπακωνσταντίνου σημειώνει ότι η υπόθεση δεν αποτελεί μεμονωμένη περίπτωση. Επιλέχθηκε, ωστόσο, επειδή είχε ήδη ελεγχθεί, δημοσιοποιηθεί και λάβει ευρεία δημοσιότητα.
Όπως επισημαίνει, η περίπτωση αποτελεί ουσιαστική δοκιμασία της ικανότητας του κράτους να αντιδρά όταν μια παρανομία είναι γνωστή τόσο στις αρμόδιες αρχές όσο και στην κοινωνία. «Αν η νομιμότητα δεν αποκαθίσταται ούτε σε μια τέτοια περίπτωση, γεννάται εύλογος προβληματισμός για όσες δεν ελέγχονται ή δεν γίνονται ευρέως γνωστές», αναφέρει.
Ο έλεγχος κατέδειξε ότι η αποστολή ειδοποιήσεων επιβολής, χωρίς τη λήψη άλλων μέτρων, δεν οδήγησε σε ουσιαστική αποκατάσταση της νομιμότητας.
Ο Γενικός Ελεγκτής χαρακτηρίζει αντιπαραγωγική την πρακτική εξέτασης και εκ των υστέρων αδειοδότησης αυθαίρετων αναπτύξεων. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, σημειώνει, έχουν υποβληθεί μέχρι σήμερα έξι αιτήσεις για πολεοδομική άδεια, ενώ η εξέτασή τους φαίνεται να χρησιμοποιείται από τις αρμόδιες αρχές ως δικαιολογία για τη μη λήψη διοικητικών ή και δικαστικών μέτρων.
Ποινές, καθυστερήσεις και άνισος ανταγωνισμός
Ο προβληματισμός της Ελεγκτικής Υπηρεσίας εντείνεται από τις χαμηλές προβλεπόμενες ποινές για πολεοδομικές και οικοδομικές παραβάσεις, καθώς και από τις καθυστερήσεις στην εκδίκαση των υποθέσεων. Οι παράγοντες αυτοί ενδέχεται, σύμφωνα με το Υπόμνημα, να καθιστούν την παράνομη έναρξη οικοδομικών εργασιών πρακτικά χωρίς ουσιαστικές συνέπειες.
Παράλληλα, η απόσυρση δικαστικών υποθέσεων από τις αρμόδιες αρχές όταν εξασφαλίζεται εκ των υστέρων άδεια οικοδομής αποδυναμώνει, κατά τον Γενικό Ελεγκτή, την εφαρμογή της νομοθεσίας και περιορίζει τον αποτρεπτικό χαρακτήρα της.
Η κατάσταση δημιουργεί επίσης συνθήκες άνισου ανταγωνισμού, καθώς όσοι παρανομούν αποκτούν συγκριτικό πλεονέκτημα έναντι των νομοταγών. Ο κ. Παπακωνσταντίνου προειδοποιεί ότι αυτό εκπέμπει ιδιαίτερα αρνητικά μηνύματα και διαβρώνει σταδιακά την εμπιστοσύνη των πολιτών προς το κράτος.
Προσθέτει ότι ο ισχυρισμός πως το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο δεν παρέχει επαρκή εργαλεία για δραστικότερη παρέμβαση, ακόμη και αν ευσταθεί, δεν μπορεί να αποτελεί μόνιμη δικαιολογία. Οι αρμόδιες αρχές, τονίζει, οφείλουν να αξιοποιούν πλήρως τα διαθέσιμα μέσα και, εφόσον αυτά αποδεικνύονται ανεπαρκή, να επιδιώκουν εγκαίρως την ενίσχυσή τους με προτάσεις προς τη νομοθετική εξουσία.
Σε διαφορετική περίπτωση, σύμφωνα με τον Γενικό Ελεγκτή, η περιορισμένη και επιφανειακή διαχείριση από τις αρμόδιες αρχές συντηρεί ουσιαστικά τις παρανομίες και οδηγεί, μεταξύ άλλων, σε σπατάλη δημόσιων πόρων για τη συνεχή αντιμετώπιση των συνεπειών τους.
Οι συστάσεις της Ελεγκτικής Υπηρεσίας
Η Ελεγκτική Υπηρεσία συστήνει στον ΕΟΑ να αξιοποιήσει, χωρίς περαιτέρω καθυστέρηση, τα μέτρα επιβολής που προβλέπει η νομοθεσία όπου εξακολουθεί να υπάρχει μη συμμόρφωση. Ζητά επίσης η εξέταση νέων αιτήσεων να μη λειτουργεί από μόνη της ως λόγος αναστολής των μέτρων.
Παράλληλα, εισηγείται να καθοριστούν σαφής διαδικασία και χρονοδιάγραμμα για την παρακολούθηση των ειδοποιήσεων επιβολής. Καλεί ακόμη το Υπουργείο Εσωτερικών να αξιολογήσει κατά πόσο το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο διαθέτει επαρκή και αποτελεσματικά εργαλεία επιβολής και, όπου απαιτείται, να προωθήσει τροποποιήσεις.
Τέλος, συστήνει να επανεξεταστεί το ζήτημα της λειτουργίας κτηρίων δημόσιας χρήσης χωρίς πιστοποιητικό έγκρισης.
Πηγή: ΚΥΠΕ
