Άγνωστες συνδέσεις, κωδικοί επιβεβαίωσης που δεν ζητήσατε, μηνύματα που φαίνεται να στάλθηκαν από εσάς και ύποπτοι κανόνες προώθησης email είναι μερικά από τα σοβαρότερα σημάδια ότι ένας λογαριασμός μπορεί να έχει παραβιαστεί.
Η γρήγορη εξάντληση της μπαταρίας ή η υπερθέρμανση του κινητού μπορεί να προκαλέσουν ανησυχία, ωστόσο δεν αποτελούν από μόνες τους απόδειξη παραβίασης. Πριν βγάλετε συμπεράσματα, πρέπει να ελέγξετε συγκεκριμένες ρυθμίσεις στους λογαριασμούς και στη συσκευή σας.
Τα σημάδια που πρέπει να πάρετε στα σοβαρά
1. Εμφανίζονται συνδέσεις από συσκευές που δεν αναγνωρίζετε
Ένα από τα ισχυρότερα στοιχεία είναι η εμφάνιση άγνωστης συσκευής ή περιόδου σύνδεσης στο ιστορικό ασφαλείας του λογαριασμού σας.
Στον λογαριασμό Google μπορείτε να ανοίξετε την ενότητα Ασφάλεια και σύνδεση και να ελέγξετε τα «Πρόσφατα συμβάντα ασφαλείας» και την επιλογή «Οι συσκευές σας». Η Google συνιστά την άμεση αποσύνδεση κάθε συσκευής που δεν αναγνωρίζετε.
Στους λογαριασμούς Microsoft και Outlook, η σελίδα «Πρόσφατη δραστηριότητα» εμφανίζει τις συνδέσεις των τελευταίων 30 ημερών, μαζί με τον τύπο της συσκευής, το πρόγραμμα περιήγησης και την κατά προσέγγιση τοποθεσία. Προσοχή όμως: η τοποθεσία μπορεί να εμφανίζεται λανθασμένα λόγω του τρόπου με τον οποίο δρομολογείται η κίνηση των δικτύων κινητής τηλεφωνίας. Επομένως, πρέπει να εξετάζονται μαζί η ώρα, η συσκευή, το λειτουργικό σύστημα και ο τρόπος σύνδεσης.
2. Λαμβάνετε κωδικούς επιβεβαίωσης που δεν ζητήσατε
Ένας απρόσμενος κωδικός επαλήθευσης δύο παραγόντων μπορεί να σημαίνει ότι κάποιος γνωρίζει ήδη τον κωδικό πρόσβασής σας και προσπαθεί να ολοκληρώσει τη σύνδεση.
Η Apple αναφέρει ως πιθανό σημάδι παραβίασης τη λήψη κωδικού επαλήθευσης που δεν ζητήθηκε, καθώς και ειδοποιήσεις για σύνδεση σε άγνωστη συσκευή ή αλλαγή κωδικού πρόσβασης. Σε μια τέτοια περίπτωση δεν εγκρίνετε τη σύνδεση και δεν κοινοποιείτε τον κωδικό σε κανέναν.
3. Έχουν αλλάξει τα στοιχεία ανάκτησης
Ελέγξτε αν έχουν προστεθεί άγνωστοι αριθμοί τηλεφώνου, διευθύνσεις email ανάκτησης, passkeys, εφαρμογές επαλήθευσης ή άλλες μέθοδοι σύνδεσης.
Η αλλαγή του κωδικού πρόσβασης δεν αρκεί όταν ο εισβολέας έχει ήδη προσθέσει δικό του email ή αριθμό ανάκτησης. Η Google περιλαμβάνει τις άγνωστες αλλαγές στο τηλέφωνο και στο email ανάκτησης, καθώς και την πρόσβαση τρίτων εφαρμογών, στις βασικές ενδείξεις παραβίασης λογαριασμού.
4. Βρίσκετε μηνύματα που δεν στείλατε
Ελέγξτε τους φακέλους «Απεσταλμένα», «Διαγραμμένα», «Κάδος» και «Πρόχειρα». Μην περιοριστείτε στα εισερχόμενα.
Μηνύματα που δεν γράψατε, αιτήματα για χρήματα προς τις επαφές σας, άγνωστες διαγραφές και αλλαγές στα στοιχεία του λογαριασμού αποτελούν σοβαρές ενδείξεις μη εξουσιοδοτημένης πρόσβασης.
Ο έλεγχος που πολλοί παραλείπουν: Προώθηση και φίλτρα email
Ένας εισβολέας δεν χρειάζεται πάντοτε να παραμείνει συνδεδεμένος στον λογαριασμό σας. Μπορεί να δημιουργήσει έναν κανόνα που προωθεί αυτόματα συγκεκριμένα μηνύματα σε άλλη διεύθυνση email.
Έτσι μπορεί να λαμβάνει αντίγραφα από τραπεζικά μηνύματα, τιμολόγια, κωδικούς επαναφοράς ή επαγγελματική αλληλογραφία, ακόμη και μετά την αλλαγή του κωδικού σας.
Έλεγχος στο Gmail
Από υπολογιστή ανοίξτε:
Ρυθμίσεις → Εμφάνιση όλων των ρυθμίσεων → Προώθηση και POP/IMAP.
Βεβαιωθείτε ότι δεν υπάρχει ενεργή προώθηση προς άγνωστη διεύθυνση. Στη συνέχεια ανοίξτε:
Ρυθμίσεις → Φίλτρα και αποκλεισμένες διευθύνσεις.
Διαγράψτε φίλτρα που δεν δημιουργήσατε, ιδιαίτερα όσα προωθούν, αρχειοθετούν, διαγράφουν ή χαρακτηρίζουν αυτόματα μηνύματα ως αναγνωσμένα. Η Google επισημαίνει ότι οι άγνωστοι κανόνες προώθησης, τα φίλτρα και η απομακρυσμένη πρόσβαση μέσω POP ή IMAP πρέπει να ελέγχονται σε περίπτωση ύποπτης δραστηριότητας.
Έλεγχος στο Outlook
Ανοίξτε τις ρυθμίσεις του Outlook και ελέγξτε τις ενότητες:
Αλληλογραφία → Προώθηση
Αλληλογραφία → Κανόνες
Αυτόματες απαντήσεις
Η Microsoft συστήνει τον έλεγχο της προώθησης και των συνδεδεμένων λογαριασμών μετά από πιθανή παραβίαση, επειδή οι κανόνες μπορούν να χρησιμοποιηθούν για αυτόματη προώθηση ή ανακατεύθυνση μηνυμάτων.
Πώς θα ελέγξετε ένα κινητό Android
Εκτελέστε έλεγχο με το Google Play Protect
Ανοίξτε το Google Play Store, πατήστε την εικόνα του προφίλ σας και επιλέξτε:
Play Protect → Σάρωση.
Το Play Protect ελέγχει περιοδικά τις εγκατεστημένες εφαρμογές, μπορεί να προειδοποιήσει για δυνητικά επιβλαβείς εφαρμογές και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να τις απενεργοποιήσει ή να τις αφαιρέσει.
Ελέγξτε τις άδειες των εφαρμογών
Ανοίξτε:
Ρυθμίσεις → Ασφάλεια και απόρρητο → Απόρρητο → Διαχείριση αδειών.
Ελέγξτε ποιες εφαρμογές έχουν πρόσβαση σε:
- μικρόφωνο και κάμερα,
- τοποθεσία,
- SMS και αρχείο κλήσεων,
- επαφές, φωτογραφίες και αρχεία.
Αφαιρέστε την άδεια από εφαρμογές που δεν τη χρειάζονται ή που δεν αναγνωρίζετε. Οι ονομασίες των επιλογών μπορεί να διαφέρουν ανάλογα με τον κατασκευαστή και την έκδοση Android.
Προσέξτε ιδιαίτερα την πρόσβαση στις λειτουργίες προσβασιμότητας
Ορισμένες κακόβουλες εφαρμογές ζητούν πρόσβαση στις λειτουργίες προσβασιμότητας, επειδή αυτή η άδεια μπορεί να τους επιτρέψει να διαβάζουν το περιεχόμενο της οθόνης και να αλληλεπιδρούν με άλλες εφαρμογές για λογαριασμό του χρήστη.
Η Google συνιστά να μην επιτρέπονται «περιορισμένες ρυθμίσεις» ή πρόσβαση προσβασιμότητας σε εφαρμογές των οποίων ο δημιουργός δεν είναι απολύτως αξιόπιστος.
Πώς θα ελέγξετε ένα iPhone
Ελέγξτε τις συνδεδεμένες συσκευές
Ανοίξτε τις Ρυθμίσεις και πατήστε το όνομά σας. Στο κάτω μέρος εμφανίζονται οι συσκευές που είναι συνδεδεμένες στον λογαριασμό Apple. Αφαιρέστε οποιαδήποτε συσκευή δεν αναγνωρίζετε και αλλάξτε αμέσως τον κωδικό πρόσβασης του λογαριασμού.
Χρησιμοποιήστε τον «Έλεγχο ασφάλειας»
Σε iPhone με iOS 16 ή νεότερο ανοίξτε:
Ρυθμίσεις → Απόρρητο και ασφάλεια → Έλεγχος ασφάλειας.
Από εκεί μπορείτε να ελέγξετε ποια άτομα και εφαρμογές έχουν πρόσβαση στις πληροφορίες σας, να σταματήσετε την κοινοποίηση τοποθεσίας, να αφαιρέσετε συνδεδεμένες συσκευές και να αλλάξετε τον κωδικό του iPhone ή του λογαριασμού Apple.
Ελέγξτε για άγνωστα προφίλ διαχείρισης
Ανοίξτε:
Ρυθμίσεις → Γενικά → VPN και διαχείριση συσκευής.
Εάν δεν εμφανίζεται σχετική επιλογή, δεν υπάρχει εγκατεστημένο προφίλ διαχείρισης. Εάν εμφανίζεται άγνωστο προφίλ, εξετάστε το προσεκτικά πριν το αφαιρέσετε. Σε εταιρικά ή σχολικά κινητά μπορεί να έχει εγκατασταθεί νόμιμα από τον οργανισμό.
Δείτε ποιες εφαρμογές χρησιμοποιούν τα προσωπικά σας δεδομένα
Από την επιλογή:
Ρυθμίσεις → Απόρρητο και ασφάλεια → Αναφορά απορρήτου εφαρμογών
μπορείτε να δείτε πόσο συχνά μια εφαρμογή χρησιμοποίησε την τοποθεσία, την κάμερα, το μικρόφωνο, τις επαφές και άλλες ευαίσθητες λειτουργίες κατά τις τελευταίες ημέρες. Η αναφορά αρχίζει να συλλέγει στοιχεία μόνο αφού ενεργοποιηθεί.
Στο iPhone, η πορτοκαλί ένδειξη στην κορυφή της οθόνης σημαίνει ότι κάποια εφαρμογή χρησιμοποιεί το μικρόφωνο, ενώ η πράσινη ένδειξη σημαίνει ότι χρησιμοποιείται η κάμερα ή η κάμερα μαζί με το μικρόφωνο. Η εμφάνισή τους είναι φυσιολογική όταν χρησιμοποιείτε σχετική εφαρμογή. Γίνεται ύποπτη όταν εμφανίζεται χωρίς προφανή λόγο.
Ξαφνική απώλεια σήματος: Πιθανό SIM swap
Εάν το κινητό χάσει ξαφνικά και ανεξήγητα τη δυνατότητα κλήσεων, SMS και δεδομένων, ενώ ο πάροχος σας ενημερώνει ότι η κάρτα SIM ενεργοποιήθηκε σε άλλη συσκευή, μπορεί να έχει πραγματοποιηθεί επίθεση «SIM swap».
Σε αυτή την περίπτωση, ο δράστης αποκτά τον έλεγχο του αριθμού τηλεφώνου σας και μπορεί να λαμβάνει κωδικούς σύνδεσης μέσω SMS. Επικοινωνήστε αμέσως με την εταιρεία κινητής τηλεφωνίας από άλλο τηλέφωνο και ζητήστε να ελεγχθεί οποιαδήποτε αλλαγή SIM ή μεταφορά αριθμού.
Ενδείξεις που δεν αποδεικνύουν από μόνες τους παραβίαση
Τα ακόλουθα μπορεί να εμφανιστούν σε συσκευή με κακόβουλο λογισμικό, αλλά μπορεί επίσης να οφείλονται σε παλιά μπαταρία, ενημερώσεις, προβληματική εφαρμογή ή περιορισμένο αποθηκευτικό χώρο:
- η μπαταρία εξαντλείται γρηγορότερα,
- η συσκευή υπερθερμαίνεται,
- παρατηρείται αυξημένη κατανάλωση δεδομένων,
- το κινητό καθυστερεί ή επανεκκινείται,
- εφαρμογές ανοίγουν ή κλείνουν χωρίς προφανή λόγο,
- εμφανίζονται άγνωστα αναδυόμενα παράθυρα.
Οι επίσημες οδηγίες κυβερνοασφάλειας καταγράφουν ορισμένα από αυτά ως πιθανές ενδείξεις κακόβουλου λογισμικού, όχι όμως ως οριστική απόδειξη. Η αξιολόγηση γίνεται ισχυρότερη όταν συνυπάρχουν άγνωστες εφαρμογές, αλλαγές ρυθμίσεων, μη αναγνωρισμένες συνδέσεις ή μηνύματα που δεν έστειλε ο χρήστης.
Τι πρέπει να κάνετε αμέσως
- Χρησιμοποιήστε μια ασφαλή συσκευή. Εάν πιστεύετε ότι το κινητό σας παρακολουθείται, πραγματοποιήστε τις αλλαγές από διαφορετικό τηλέφωνο ή υπολογιστή που εμπιστεύεστε.
- Μην πατάτε συνδέσμους σε ειδοποιήσεις ασφαλείας. Ανοίξτε απευθείας την εφαρμογή ή πληκτρολογήστε μόνοι σας την επίσημη διεύθυνση του παρόχου. Μια δήθεν ειδοποίηση παραβίασης μπορεί να είναι η ίδια απόπειρα ηλεκτρονικού «ψαρέματος».
- Ασφαλίστε πρώτα το βασικό email σας. Το email χρησιμοποιείται συνήθως για την επαναφορά των κωδικών άλλων υπηρεσιών. Όποιος το ελέγχει μπορεί να επιχειρήσει να καταλάβει τραπεζικούς, επαγγελματικούς και λογαριασμούς κοινωνικών δικτύων.
- Αλλάξτε τον κωδικό πρόσβασης. Χρησιμοποιήστε έναν εντελώς νέο και μοναδικό κωδικό, τον οποίο δεν χρησιμοποιείτε σε άλλη υπηρεσία.
- Κάντε αποσύνδεση από όλες τις συσκευές. Μην αφαιρέσετε μόνο τη μία ύποπτη σύνδεση. Επιλέξτε αποσύνδεση όλων των ενεργών περιόδων όπου παρέχεται αυτή η δυνατότητα.
- Ελέγξτε τα στοιχεία ανάκτησης. Αφαιρέστε άγνωστα τηλέφωνα, emails, συσκευές, passkeys, εφαρμογές τρίτων και άλλες μεθόδους σύνδεσης.
- Ελέγξτε προώθηση, φίλτρα και κανόνες email. Διαγράψτε οτιδήποτε δεν δημιουργήσατε εσείς.
- Ενεργοποιήστε επαλήθευση δύο παραγόντων. Σε περίπτωση ανησυχίας για SIM swap, προτιμήστε εφαρμογή επαλήθευσης, passkey ή φυσικό κλειδί ασφαλείας αντί για κωδικούς μέσω SMS.
- Ενημερώστε το λειτουργικό σύστημα και τις εφαρμογές. Οι ενημερώσεις διορθώνουν γνωστά κενά ασφαλείας.
- Ελέγξτε τραπεζικούς λογαριασμούς και κάρτες. Εάν υπάρχουν άγνωστες συναλλαγές ή αλλαγές, επικοινωνήστε αμέσως με την τράπεζα και ζητήστε να ασφαλιστούν οι λογαριασμοί σας.
- Ενημερώστε τις επαφές σας. Εάν στάλθηκαν ύποπτα μηνύματα από τον λογαριασμό σας, προειδοποιήστε τους παραλήπτες να μην πατήσουν συνδέσμους και να μη στείλουν χρήματα.
Πότε χρειάζεται επαναφορά εργοστασιακών ρυθμίσεων
Εάν έχει εντοπιστεί κακόβουλη εφαρμογή, η συσκευή συνεχίζει να παρουσιάζει σοβαρά ύποπτη συμπεριφορά ή δεν μπορεί να καθαριστεί με ασφάλεια, η επαναφορά εργοστασιακών ρυθμίσεων αποτελεί μία από τις ασφαλέστερες λύσεις για κινητά και tablets.
Πριν από την επαναφορά κρατήστε αντίγραφα μόνο των απαραίτητων φωτογραφιών, εγγράφων και επαφών. Αποφύγετε την αυτόματη επανεγκατάσταση άγνωστων ή ύποπτων εφαρμογών.
Ιδιαίτερη προσοχή σε πιθανή παρακολούθηση από γνωστό πρόσωπο
Εάν υποψιάζεστε ότι σύντροφος, πρώην σύντροφος ή άλλο γνωστό πρόσωπο έχει εγκαταστήσει εφαρμογή παρακολούθησης, μην προχωρήσετε βιαστικά σε διαγραφή εφαρμογών ή επαναφορά της συσκευής.
Μια τέτοια ενέργεια μπορεί να ειδοποιήσει το πρόσωπο που σας παρακολουθεί ή να καταστρέψει χρήσιμα αποδεικτικά στοιχεία. Χρησιμοποιήστε διαφορετική και ασφαλή συσκευή για να ζητήσετε βοήθεια και εξετάστε το ενδεχόμενο να κρατήσετε στιγμιότυπα οθόνης πριν γίνουν αλλαγές.
Πού μπορείτε να απευθυνθείτε στην Κύπρο
Για περιστατικά απάτης, παραβίασης λογαριασμών, οικονομικής ζημιάς ή ηλεκτρονικού εγκλήματος μπορεί να υποβληθεί καταγγελία μέσω της επίσημης πλατφόρμας του Γραφείου Καταπολέμησης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος της Αστυνομίας Κύπρου.
Η Αρχή Ψηφιακής Ασφάλειας διαθέτει επίσης το εργαλείο GetSafeOnline, μέσω του οποίου οι πολίτες μπορούν να ελέγχουν ύποπτες ηλεκτρονικές διευθύνσεις και να αναφέρουν πιθανές ιστοσελίδες ηλεκτρονικού «ψαρέματος».
Συμπέρασμα: Μια αδύναμη μπαταρία ή ένα αργό κινητό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάποιος σας παρακολουθεί. Οι άγνωστες συνδέσεις, οι αλλαγές στα στοιχεία ανάκτησης, οι μη αναγνωρισμένες εφαρμογές, οι κρυφοί κανόνες προώθησης email και τα μηνύματα που δεν στείλατε είναι πολύ πιο ουσιαστικά στοιχεία και απαιτούν άμεση αντίδραση.
