Την ανάγκη να συνδεθούν η κυβερνοασφάλεια και η τεχνολογική ανάπτυξη με την ισότητα των φύλων ανέδειξε η Επίτροπος Ισότητας των Φύλων, Τζόζη Χριστοδούλου, στην εκδήλωση «Από την Ψηφιακή Απειλή στην Ψηφιακή Ανθεκτικότητα». Κεντρικό μήνυμα της παρέμβασής της ήταν ότι η ψηφιακή ασφάλεια δεν αφορά μόνο τα συστήματα και τις υποδομές, αλλά και την προστασία των δικαιωμάτων, της αξιοπρέπειας και της ισότιμης συμμετοχής.
Συγχαίροντας το Women4Cyber για τη διοργάνωση του συνεδρίου, η Επίτροπος υπογράμμισε τη σημασία της συνεργασίας θεσμών, επιχειρηματικής και ακαδημαϊκής κοινότητας για ένα ασφαλέστερο και δικαιότερο ψηφιακό περιβάλλον.
Όπως επισήμανε, η τεχνητή νοημοσύνη και οι ψηφιακές υπηρεσίες δημιουργούν σημαντικές ευκαιρίες, αλλά συνοδεύονται από προκλήσεις όπως οι κυβερνοεπιθέσεις, οι παραβιάσεις της ιδιωτικότητας, η παραπληροφόρηση, οι αλγοριθμικές διακρίσεις, η έμφυλη βία και ο διαδικτυακός σεξισμός.
Ο κίνδυνος αναπαραγωγής των ανισοτήτων
Η κ. Χριστοδούλου τόνισε ότι οι αλγόριθμοι δεν είναι ουδέτεροι, καθώς σχεδιάζονται από ανθρώπους, εκπαιδεύονται με δεδομένα και επηρεάζονται από ανθρώπινες επιλογές. Όταν τα δεδομένα είναι ελλιπή ή μεροληπτικά και οι γυναίκες υποεκπροσωπούνται στην ανάπτυξη και την εποπτεία ψηφιακών συστημάτων, αυξάνεται ο κίνδυνος αναπαραγωγής και ενίσχυσης υφιστάμενων ανισοτήτων.
Ως ενδεικτικό παράδειγμα παρέθεσε μελέτη που δημοσιεύθηκε τον Ιανουάριο του 2025, σύμφωνα με την οποία οι γυναίκες αντιστοιχούσαν μόλις στο 17,13% των προσώπων που καταγράφονταν στην αγγλόφωνη Wikipedia την περίοδο 2000-2022, ενώ αποτελούσαν κατά μέσο όρο το 49,6% του παγκόσμιου πληθυσμού.
Κατά την Επίτροπο, η ισότητα στον ψηφιακό κόσμο προϋποθέτει όχι μόνο ισότιμη πρόσβαση στην τεχνολογία, αλλά και ισότιμη συμμετοχή στην παραγωγή της γνώσης. Απαιτεί επίσης παρουσία γυναικών στον σχεδιασμό, στην ανάπτυξη και την εποπτεία των ψηφιακών συστημάτων, καθώς και στη χάραξη πολιτικής και τη λήψη αποφάσεων.
Το χάσμα στην τεχνολογική απασχόληση
Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat για το 2025 που επικαλέστηκε, στην Κύπρο οι άνδρες αποτελούν το 85,1% των εργαζομένων με εκπαίδευση στις Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνιών, έναντι 14,9% των γυναικών.
Την ίδια ώρα, βασικές ψηφιακές δεξιότητες διαθέτει το 73,9% των νέων γυναικών, έναντι 55,1% των νέων ανδρών. Η Επίτροπος χαρακτήρισε σαφή την αντίφαση: οι ψηφιακές δεξιότητες των νέων γυναικών δεν μεταφράζονται σε ανάλογη παρουσία στα εξειδικευμένα τεχνολογικά επαγγέλματα.
Για τη γεφύρωση του χάσματος έθεσε ως προτεραιότητες την αντιμετώπιση των στερεοτύπων από μικρή ηλικία, την ενίσχυση της εκπαίδευσης και της επαγγελματικής ανέλιξης, καθώς και τη δημιουργία πιο ισότιμου εργασιακού περιβάλλοντος στην τεχνολογία και την κυβερνοασφάλεια.
Οι μορφές ψηφιακής βίας κατά των έφηβων κοριτσιών
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην έμφυλη ψηφιακή βία, η οποία, όπως είπε, μπορεί να εκδηλωθεί μέσω ψηφιακής παρακολούθησης, σεξισμού και μη συναινετικής κοινοποίησης προσωπικών δεδομένων.
Έρευνα του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου για την Ισότητα των Φύλων (EIGE), την οποία ανέθεσε η Κύπρος στο πλαίσιο της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κατέγραψε διαφορετικές μορφές ψηφιακής βίας ανάλογα με την ηλικία των έφηβων κοριτσιών.
Στις ηλικίες 13 έως 15 ετών, η βία εκδηλώνεται κυρίως με διαδικτυακό εκφοβισμό, χλευασμό για την εμφάνιση, διάδοση φημών και αποκλεισμό από ομαδικές συνομιλίες. Στις ηλικίες 16 έως 18 ετών μπορεί να περιλαμβάνει σεξουαλική παρενόχληση, εξαναγκασμό, χρήση deepfakes και χειραγώγηση με στόχο τη σεξουαλική εκμετάλλευση.
Η αντιμετώπιση του φαινομένου, σημείωσε η κ. Χριστοδούλου, απαιτεί πρόληψη, αποτελεσματική προστασία, λογοδοσία και συνεργασία, όπως και ενεργό συμμετοχή ανδρών και αγοριών στην καλλιέργεια κουλτούρας σεβασμού.
Μνημόνιο με την Αρχή Ψηφιακής Ασφάλειας
Η Επίτροπος αναφέρθηκε επίσης στα εργαλεία προστασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μεταξύ των οποίων ο Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων, η Πράξη για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες, η Πράξη για την Τεχνητή Νοημοσύνη και τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της ΕΕ για την έμφυλη βία. Η αποτελεσματικότητά τους, πρόσθεσε, εξαρτάται από την εφαρμογή, την εποπτεία και τη συνεργασία των εμπλεκόμενων φορέων, περιλαμβανομένων των ιδιωτικών εταιρειών και των ψηφιακών πλατφορμών.
Παράλληλα, γνωστοποίησε ότι το Γραφείο Επιτρόπου Ισότητας των Φύλων υπέγραψε Μνημόνιο Συνεργασίας με την Αρχή Ψηφιακής Ασφάλειας. Το Μνημόνιο καλύπτει τέσσερις άξονες:
- Ενημέρωση και εκπαίδευση των στελεχών της Αρχής σε θέματα ισότητας των φύλων.
- Ευαισθητοποίηση πολιτών και φορέων για την ισότητα και την εξάλειψη των διακρίσεων στην κυβερνοασφάλεια.
- Διασφάλιση ίσων ευκαιριών για γυναίκες και άνδρες στον συγκεκριμένο τομέα.
- Ανάπτυξη και υλοποίηση καινοτόμων δράσεων.
Η εφαρμογή του θα υποστηρίζεται από σχέδια δράσης, ανταλλαγή τεχνογνωσίας και συντονισμό πρωτοβουλιών, με επιδίωξη συγκεκριμένων και μετρήσιμων αποτελεσμάτων.
Το Γραφείο προωθεί ακόμη δράσεις ψηφιακής κατάρτισης για γυναίκες σε αγροτικές και απομακρυσμένες περιοχές, προβάλλει γυναικεία πρότυπα στους τομείς STEM μέσω των εκστρατειών «Ιστορίες Γυναικών» και εκπαιδεύει συμβούλους επαγγελματικού προσανατολισμού, ώστε οι επιλογές των παιδιών να βασίζονται στις δεξιότητες και τις επιθυμίες τους και όχι σε έμφυλα στερεότυπα.
Καταλήγοντας, η κ. Χριστοδούλου υπογράμμισε ότι η ψηφιακή ανθεκτικότητα κρίνεται όχι μόνο από την προστασία των συστημάτων, αλλά και από το κατά πόσο όλοι οι άνθρωποι αισθάνονται ασφαλείς, ισότιμοι και ελεύθεροι μέσα σε αυτά. Η ισότιμη συμμετοχή των γυναικών στη διαμόρφωση της τεχνολογίας, σημείωσε, είναι αναγκαία για τον εντοπισμό προκαταλήψεων, την αποτροπή διακρίσεων και τη δημιουργία συστημάτων που ανταποκρίνονται στις ανάγκες ολόκληρης της κοινωνίας.
Πηγή: Γραφείο Επιτρόπου Ισότητας των Φύλων – Gov.cy
