Το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο έκρινε, κατά πλειοψηφία, ότι το Διοικητικό Συμβούλιο του Θεατρικού Οργανισμού Κύπρου είναι το μόνο όργανο που έχει εκ του νόμου την αρμοδιότητα να αποφασίζει για την κρατική επιχορήγηση θεατρικών παραγωγών ιδιωτικών θεάτρων. Με την απόφασή του παραμέρισε την κρίση του Διοικητικού Εφετείου και ακύρωσε απόφαση της Επιτροπής Προστασίας Ανταγωνισμού.
Η υπόθεση άρχισε έπειτα από καταγγελία ελεύθερου ιδιωτικού θεάτρου στην ΕΠΑ για τον διττό ρόλο του ΘΟΚ: ως ημικρατικού οργανισμού ανταγωνιζόταν ιδιωτικά θέατρα, των οποίων τις επιχορηγήσεις διαχειριζόταν ο ίδιος.
Η απόφαση της ΕΠΑ και το πρόστιμο
Ο ΘΟΚ υποστήριξε ότι δεν είχε στη διάθεσή του «οικονομικό ή τεχνικό τρόπο» για να εκπληρώσει με διαφορετικό τρόπο την ιδιαίτερη αποστολή που του ανέθεσε το Δημόσιο ως προς την παραχώρηση των κρατικών χορηγιών. Θεωρούσε, επομένως, ότι η περίπτωσή του εξαιρείτο από τον Νόμο του Ανταγωνισμού.
Η ΕΠΑ έκρινε, αντίθετα, ότι μπορούσε να επιλεγεί τρόπος συμβατός με τις διατάξεις του Νόμου. Ως πιθανό μέτρο υπέδειξε τη δημιουργία αμιγώς τεχνικής και πλήρως ανεξάρτητης επιτροπής, η οποία θα αποφάσιζε για τις επιχορηγήσεις χωρίς να μπορεί να μεταφέρει στη διεύθυνση του ΘΟΚ πληροφορίες για τους άμεσους ανταγωνιστές του.
Κατέληξε ότι οι ενέργειες του οργανισμού συνιστούσαν «κλασική περίπτωση κατάχρησης δεσπόζουσας θέσης», η οποία έπληττε τον υγιή ανταγωνισμό, και το 2019 επέβαλε διοικητικό πρόστιμο €342.221,35.
Οι διαφορετικές δικαστικές κρίσεις
Ο ΘΟΚ προσέβαλε την απόφαση ενώπιον του Διοικητικού Δικαστηρίου. Το πρωτόδικο δικαστήριο έκρινε ότι οι εξουσίες του Διοικητικού Συμβουλίου δεν μπορούσαν να εκχωρηθούν σε «παντελώς ανεξάρτητη επιτροπή αξιολόγησης» ή σε «ανεξάρτητους οίκους». Αποφάσισε, ως εκ τούτου, ότι εφαρμοζόταν η εξαίρεση από τον Νόμο του Ανταγωνισμού και ακύρωσε την απόφαση της ΕΠΑ.
Μετά την έφεση της ΕΠΑ, το Διοικητικό Εφετείο έκρινε ότι το ΔΣ του ΘΟΚ μπορούσε νόμιμα να εκχωρήσει τις εξουσίες του, εφόσον δεν υπήρχε ρητή νομοθετική απαγόρευση. Η εφετειακή απόφαση διαφοροποιήθηκε, ωστόσο, από τη λύση που είχε εισηγηθεί η ΕΠΑ: αντί για εκχώρηση προς μια αμιγώς τεχνική και παντελώς ανεξάρτητη επιτροπή, αναφέρθηκε σε ενδοϋπηρεσιακή εκχώρηση προς τεχνική ανεξάρτητη επιτροπή αποτελούμενη από μέλη του προσωπικού.
Ακολούθησε αίτηση για άδεια εξέτασης τριών νομικών ερωτημάτων από το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο. Το Δικαστήριο επέτρεψε να ακουστεί το πρώτο, κρίνοντας ότι τα άλλα δύο εμπεριέχονταν ουσιαστικά σε αυτό.
Ο θεμελιώδης κανόνας που εφάρμοσε το ΑΣΔ
Το κρίσιμο ερώτημα ήταν κατά πόσο το Διοικητικό Συμβούλιο ενός νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου, του οποίου η συγκρότηση και οι αρμοδιότητες καθορίζονται από τον Νόμο, μπορεί να μεταβιβάσει τις αρμοδιότητές του σε άλλο πρόσωπο χωρίς σχετική νομοθετική πρόβλεψη.
Σύμφωνα με την απόφαση, όπως μεταδίδεται από το ΚΥΠΕ, ο γενικός κανόνας απαγορεύει σε ένα διοικητικό όργανο να μεταβιβάζει σε άλλο όργανο αρμοδιότητα που του ανέθεσε ο Νόμος. Το ΑΣΔ χαρακτήρισε τον κανόνα θεμελιώδη, καθώς πηγάζει από την αρχή της νομιμότητας στο διοικητικό δίκαιο.
Το Δικαστήριο διευκρίνισε ότι η νομολογία στην οποία στηρίχθηκε το Εφετείο δεν επιτρέπει εξουσιοδότηση χωρίς περιορισμούς. Αφορά πρόσωπο ή πρόσωπα που κατέχουν αρμόδια θέση σε υπηρεσία υπαγόμενη στη δικαιοδοσία εκείνου που δίνει την εξουσιοδότηση και ενεργούν για λογαριασμό και στο όνομά του.
Κατά το ΑΣΔ, αυτό δεν αποτελεί μεταβίβαση αρμοδιότητας, αλλά εξουσιοδότηση για ενάσκηση εξουσίας υπό τη μορφή εντολής. Συνεπώς, η διάταξη στην οποία βασίστηκε το Εφετείο δεν μπορούσε να στηρίξει τη λύση μιας ανεξάρτητης επιτροπής, είτε εξωτερικής είτε ενδοϋπηρεσιακής, η οποία θα ασκούσε αυτοτελή αρμοδιότητα.
Το ΑΣΔ σημείωσε ακόμη ότι μια ενδοϋπηρεσιακή επιτροπή από μέλη του προσωπικού, τα οποία υπόκεινται στη δικαιοδοσία και στον διοικητικό και πειθαρχικό έλεγχο του ΔΣ, δεν θα διέθετε την απαιτούμενη αντικειμενική ανεξαρτησία και αμεροληψία.
Ακύρωση της απόφασης και δικαστικά έξοδα
Με τη διαπίστωση ότι το ΔΣ του ΘΟΚ είναι το μόνο αρμόδιο όργανο, σε όλη την έκταση του σχετικού Νόμου, για αποφάσεις που αφορούν τους σκοπούς του οργανισμού, το ΑΣΔ έκρινε ότι ο ΘΟΚ είχε αποδείξει πως η συγκεκριμένη περίπτωση δεν ενέπιπτε στο πεδίο εφαρμογής του Νόμου του Ανταγωνισμού.
Η απόφαση του Διοικητικού Εφετείου παραμερίστηκε και αντικαταστάθηκε από την απόφαση του ΑΣΔ, ενώ ακυρώθηκε η απόφαση της ΕΠΑ. Τα έξοδα της πρωτόδικης και της κατ’ έφεση διαδικασίας, της αίτησης για παροχή άδειας και της διαδικασίας ενώπιον του ΑΣΔ καθορίστηκαν συνολικά σε €9.700 υπέρ του ΘΟΚ και εις βάρος της ΕΠΑ.
Πηγή: ΚΥΠΕ
