Τους κινδύνους που δημιουργεί η εξάπλωση των «έξυπνων γυαλιών» για την ιδιωτικότητα και τα προσωπικά δεδομένα επισημαίνει η Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων, εστιάζοντας ιδιαίτερα στη διακριτική καταγραφή τρίτων προσώπων χωρίς τη γνώση τους. Η παρέμβαση ακολουθεί δήλωση που υιοθέτησε στις 13 Οκτωβρίου 2026 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Προστασίας Δεδομένων.
Τα έξυπνα γυαλιά μοιάζουν συχνά με συμβατικά, αλλά μπορούν να ενσωματώνουν κάμερες, μικρόφωνα, εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης και άλλες τεχνολογικές λειτουργίες. Μεταξύ άλλων, επιτρέπουν τη φωτογράφιση, την καταγραφή ήχου και εικόνας, τη ζωντανή μετάδοση και την αναγνώριση αντικειμένων.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Αρχής Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων, η εμφάνισή τους δυσκολεύει τρίτα πρόσωπα να αντιληφθούν ότι τα δεδομένα τους ενδέχεται να καταγράφονται ή να υποβάλλονται σε επεξεργασία. Οι κίνδυνοι χαρακτηρίζονται αυξημένοι σε νοσοκομεία, σχολεία και χώρους εργασίας, καθώς και όταν το υλικό δημοσιοποιείται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Ιδιαίτερη προσοχή ζητείται για την προστασία των παιδιών, καθώς ενδέχεται να μην αντιλαμβάνονται πλήρως ούτε την παρουσία τέτοιων συσκευών ούτε τις συνέπειες της χρήσης τους.
Πότε εφαρμόζεται ο ΓΚΠΔ στον χρήστη
Η δήλωση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Προστασίας Δεδομένων παρέχει προκαταρκτική καθοδήγηση σε χρήστες, κατασκευαστές και παρόχους σχετικών εφαρμογών ή υπηρεσιών Τεχνητής Νοημοσύνης.
Όταν η χρήση των έξυπνων γυαλιών περιορίζεται σε αμιγώς προσωπικές ή οικιακές δραστηριότητες, όπως η καταγραφή οικογενειακών στιγμών ή η κοινοποίηση φωτογραφιών σε φίλους, ο ΓΚΠΔ δεν εφαρμόζεται στον χρήστη.
Η κατάσταση διαφοροποιείται όταν το υλικό δημοσιοποιείται σε δημόσιους λογαριασμούς μέσων κοινωνικής δικτύωσης ή όταν οι συσκευές χρησιμοποιούνται σε επαγγελματικές, υπηρεσιακές ή πολιτικές δραστηριότητες. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο χρήστης μπορεί να θεωρείται υπεύθυνος επεξεργασίας και να υπάγεται στις υποχρεώσεις του ΓΚΠΔ.
Μέτρα για εμφανή και αντιληπτή καταγραφή
Το ΕΣΠΔ τονίζει ότι όσοι βρίσκονται κοντά σε χρήστες έξυπνων γυαλιών πρέπει να μπορούν να αντιλαμβάνονται πότε καταγράφονται ή υποβάλλονται σε άλλη επεξεργασία τα προσωπικά τους δεδομένα.
Για μεγαλύτερη διαφάνεια προτείνονται τεχνικά μέτρα, όπως φωτεινές ενδείξεις LED κατά την καταγραφή, ηχητικές ή φωνητικές ειδοποιήσεις ενεργοποίησης και ειδοποιήσεις σε κοντινές κινητές συσκευές με κατάλληλες εγγυήσεις ιδιωτικότητας. Προτείνεται επίσης σχεδιασμός που θα καθιστά ευκολότερα αναγνωρίσιμα τα έξυπνα γυαλιά.
Ευθύνες κατασκευαστών και παρόχων
Οι κατασκευαστές και οι πάροχοι συνδεδεμένων εφαρμογών ή υπηρεσιών, περιλαμβανομένων συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης, οφείλουν να συμμορφώνονται με τον ΓΚΠΔ όταν ενεργούν ως υπεύθυνοι επεξεργασίας. Δεν μπορούν να μετακυλούν τις δικές τους υποχρεώσεις στους χρήστες, ιδιαίτερα ως προς την ενημέρωση των τρίτων των οποίων τα δεδομένα υποβάλλονται σε επεξεργασία.
Παράλληλα, η περαιτέρω χρήση προσωπικών δεδομένων για νέους σκοπούς πρέπει να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις νομιμότητας και συμβατότητας με τον αρχικό σκοπό συλλογής.
Οι δυσκολίες στη νομική βάση
Κάθε επεξεργασία που εμπίπτει στον ΓΚΠΔ χρειάζεται κατάλληλη νομική βάση, η οποία αξιολογείται ξεχωριστά ανά περίπτωση. Στην αξιολόγηση λαμβάνονται υπόψη ο σκοπός, οι περιστάσεις και οι εύλογες προσδοκίες των προσώπων που επηρεάζονται.
Το ΕΣΠΔ εντοπίζει δυσκολίες τόσο στην επίκληση συγκατάθεσης όσο και στη θεμελίωση της επεξεργασίας σε έννομο συμφέρον. Ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλούν οι περιπτώσεις στις οποίες δεδομένα τρίτων συλλέγονται χωρίς τη γνώση τους και χρησιμοποιούνται ακολούθως για εμπορικούς σκοπούς ή για εκπαίδευση συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης.
Προστασία από το στάδιο του σχεδιασμού
Μεταξύ των μέτρων που προτείνονται είναι ο περιορισμός της συνεχούς καταγραφής και του χρόνου διατήρησης των δεδομένων, η δυνατότητα θόλωσης προσώπων ή αποφυγής αναγνώρισης τρίτων και η απενεργοποίηση της μόνιμης αποθήκευσης εικόνας και ήχου όταν αυτή δεν είναι απαραίτητη για τη λειτουργία της συσκευής.
Το ΕΣΠΔ εισηγείται επίσης τεχνικούς περιορισμούς στη χρήση συγκεκριμένων λειτουργιών σε ιδιαίτερα ευαίσθητους χώρους. Παράλληλα, ενθαρρύνει την υιοθέτηση κοινών προτύπων και μέτρων ενημέρωσης, ώστε οι πολίτες να αναγνωρίζουν τη χρήση έξυπνων γυαλιών και να κατανοούν πώς μπορεί να γίνεται επεξεργασία των δεδομένων τους.
Στο ΕΣΠΔ συμμετέχει και η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, εκπροσωπούμενη από την Επίτροπο Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, Μαρία Χριστοφίδου.
Αρχική πηγή: Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων – Gov.cy
