Νέα στοχευμένα σχέδια χορηγιών, με δυνατότητα κάλυψης έως και του 100% του επιλέξιμου κόστους για ενεργειακά φτωχά νοικοκυριά, προωθεί η Κυβέρνηση, όπως ανέφερε ο Υπουργός Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας Μιχάλης Δαμιανού σε ημερίδα για την καταπολέμηση της ενεργειακής φτώχειας στην Κύπρο. Το ζήτημα αφορά, σύμφωνα με εκτίμηση του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα, σχεδόν το 15% των νοικοκυριών της χώρας.
Ο Υπουργός επισήμανε ότι η ενεργειακή φτώχεια δεν περιορίζεται στους υψηλούς λογαριασμούς, αλλά συνδέεται με το εισόδημα των νοικοκυριών και την ενεργειακή απόδοση των κατοικιών. Πρόσθεσε ότι οι υψηλές θερμοκρασίες και οι παρατεταμένοι καύσωνες αυξάνουν τις ανάγκες για ψύξη στην Κύπρο, καθιστώντας αναγκαία μια ολοκληρωμένη προσέγγιση.
Στην ημερίδα συμμετείχαν οι Δήμαρχοι Αθηναίων και Λευκωσίας, καθώς και συνεργάτες τους, με τον κ. Δαμιανού να αναφέρεται στη σημασία της ανταλλαγής καλών πρακτικών και της ανάπτυξης συνεργασιών.
Στόχος μείωσης κατά 10% έως το 2030
Το τελικό Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα θέτει ενδεικτικό στόχο για μείωση της ενεργειακής φτώχειας κατά 10% έως το 2030. Παράλληλα, η νέα Ευρωπαϊκή Οδηγία για την Ενεργειακή Απόδοση προβλέπει ότι μέχρι το 2030 το 15,1% του συνολικού εθνικού υποχρεωτικού σωρευτικού στόχου εξοικονόμησης ενέργειας κατά την τελική χρήση πρέπει να καλυφθεί με μέτρα ενεργειακής απόδοσης για νοικοκυριά που πλήττονται από ενεργειακή φτώχεια, νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος, ευάλωτους πελάτες και άτομα σε κοινωνικές κατοικίες.
Κατά τον Υπουργό, η επίτευξη των στόχων απαιτεί συντονισμένη δράση, αποτελεσματική αξιοποίηση των χρηματοδοτικών εργαλείων και συστηματική αξιολόγηση των αποτελεσμάτων.
Νέο θεσμικό πλαίσιο και Εθνικό Παρατηρητήριο
Ο κ. Δαμιανού χαρακτήρισε το 2026 σημαντικό ορόσημο, καθώς με τον περί Ενεργειακής Απόδοσης Νόμο του 2026 η ενεργειακή φτώχεια αποκτά ουσιαστικό ορισμό στην εθνική νομοθεσία. Ο ορισμός λαμβάνει υπόψη, μεταξύ άλλων, την οικονομική αδυναμία, το ανεπαρκές διαθέσιμο εισόδημα, τις υψηλές ενεργειακές δαπάνες και τη χαμηλή ενεργειακή απόδοση των κατοικιών.
Στις 8 Ιουλίου 2026, το Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε επίσης τη δημιουργία και τη δομή του Εθνικού Συστήματος Διακυβέρνησης για την Ενεργειακή Φτώχεια. Στο πλαίσιο αυτό προβλέπεται η ανάπτυξη Εθνικού Παρατηρητηρίου από κρατικούς φορείς, το οποίο θα παρακολουθεί και θα αξιολογεί το φαινόμενο σε ετήσια βάση.
Προβλέπονται ακόμη η αξιοποίηση δικτύου εμπειρογνωμόνων για την ανάπτυξη πολιτικών και η δημιουργία Τοπικών Ενεργειακών Κόμβων, σε συνεργασία με τοπικές αρχές και άλλους οργανισμούς. Οι Κόμβοι θα συμβάλλουν στον εντοπισμό ευάλωτων νοικοκυριών και στη σύνδεσή τους με διαθέσιμα μέτρα και προγράμματα στήριξης.
Μειωμένες χρεώσεις για περισσότερα από 30.000 νοικοκυριά
Μέσω του Ειδικού Οικιακού Τιμολογίου Ηλεκτρικής Ενέργειας, περισσότερα από 30.000 ευάλωτα νοικοκυριά επωφελούνται από μειωμένες χρεώσεις ηλεκτρικής ενέργειας κατά περίπου 20%, ενώ προβλέπεται και προστασία έναντι της αποσύνδεσης από την ηλεκτροδότηση.
Ο Υπουργός σημείωσε, ωστόσο, ότι η μακροπρόθεσμη αντιμετώπιση του προβλήματος δεν μπορεί να βασίζεται μόνο στην οικονομική ενίσχυση. Όπως εξήγησε, απαιτούνται παρεμβάσεις που μειώνουν τις ενεργειακές ανάγκες και βελτιώνουν την απόδοση των κατοικιών.
Τα υφιστάμενα σχέδια ενεργειακής αναβάθμισης παρέχουν σε ευάλωτα νοικοκυριά στήριξη έως και το 80% του επιλέξιμου κόστους. Έχουν επίσης παραχωρηθεί ενισχύσεις για επιμέρους παρεμβάσεις, μεταξύ των οποίων η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών συστημάτων με χορηγίες έως και το 100% του επιλέξιμου κόστους, καθώς και η αντικατάσταση ηλιακών θερμοσιφώνων και ενεργοβόρων οικιακών συσκευών.
Νέα σχέδια με κάλυψη έως 100%
Με τη νέα προσέγγιση προωθείται ο σχεδιασμός στοχευμένων σχεδίων χορηγιών για ενεργειακά φτωχά νοικοκυριά, με δυνατότητα κάλυψης μέχρι και του 100% του επιλέξιμου κόστους. Τα σχέδια θα επιτρέπουν τόσο την ολοκληρωμένη ενεργειακή αναβάθμιση μιας κατοικίας όσο και σταδιακές, μεμονωμένες παρεμβάσεις.
Ο σχεδιασμός θα ακολουθεί την αρχή «Energy Efficiency First», ώστε να προηγούνται οι επενδύσεις εξοικονόμησης ενέργειας και να έπεται η αξιοποίηση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Περίπου 100 εκατ. ευρώ από το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα
Σημαντικό χρηματοδοτικό εργαλείο αποτελεί, σύμφωνα με τον κ. Δαμιανού, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα, το οποίο αποσκοπεί στη στήριξη ενεργειακά φτωχών νοικοκυριών και στην αντιμετώπιση των κοινωνικών επιπτώσεων της πράσινης μετάβασης, περιλαμβανομένων εκείνων από την εφαρμογή του νέου συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών.
Η αξιοποίηση πόρων περίπου 100 εκατ. ευρώ, μαζί με την εθνική συνεισφορά, αναμένεται να συμβάλει στην επιτάχυνση των ενεργειακών αναβαθμίσεων, στην προώθηση καθαρότερων τεχνολογιών και στη βελτίωση της πρόσβασης των πληττόμενων νοικοκυριών σε οικονομικά προσιτές ενεργειακές λύσεις.
Ο Υπουργός αναφέρθηκε ακόμη στις δυνατότητες που δημιουργούν οι ενεργειακές κοινότητες και οι κοινότητες ανανεώσιμης ενέργειας. Μέσω τοπικών έργων ΑΠΕ και συλλογικής αυτοκατανάλωσης μπορούν, όπως είπε, να συμβάλουν στη μείωση του ενεργειακού κόστους και στη δικαιότερη κατανομή των οφελών της καθαρής ενέργειας.
Καταλήγοντας, τόνισε ότι η αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας απαιτεί συνδυασμό άμεσης οικονομικής στήριξης, ενεργειακής αναβάθμισης κατοικιών, λύσεων εξοικονόμησης ενέργειας, αξιοποίησης ΑΠΕ και αποτελεσματικών μηχανισμών εντοπισμού και προστασίας των επηρεαζόμενων νοικοκυριών.
