Η κοινή ιστορική αναφορά στον Ρε Αλέξη αποτέλεσε τη βάση για την αδελφοποίηση της Μηλιάς Αμμοχώστου και της Αγροκηπιάς, σε εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στην Αγροκηπιά. Η πρωτοβουλία συνδέει τη μνήμη της καταγωγής του με τη μνήμη της εξέγερσης των χωρικών του 1426, ενώ παράλληλα δημιουργεί έναν νέο δεσμό συνεργασίας και αλληλεγγύης μεταξύ των δύο κοινοτήτων.
Σε χαιρετισμό του κατά την εκδήλωση, ο Υπουργός Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος Χρίστος Σενέκης ανέφερε ότι η Μηλιά Αμμοχώστου συνδέεται, βάσει ιστορικής εκδοχής, με την καταγωγή του Ρε Αλέξη. Η Αγροκηπιά συνδέεται με τον αγώνα του μέσα από την τοπική προφορική παράδοση για τον λόφο Κρεάτη.
Ο κοινός ιστορικός δεσμός
Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο Υπουργός, η εξέγερση του 1426 εκδηλώθηκε σε μια περίοδο βαθιών κοινωνικών ανισοτήτων και καταπίεσης των ανθρώπων της υπαίθρου. Η μαμελουκική εισβολή, η ήττα του στρατού του βασιλιά Ιανού στη Χοιροκοιτία, η λεηλασία της Λευκωσίας και η αιχμαλωσία του μονάρχη στην Αίγυπτο είχαν κλονίσει τη φράγκικη εξουσία.
Η εξέγερση εξαπλώθηκε σε διάφορες περιοχές της Κύπρου. Στο Λευκόνοικο οι εξεγερμένοι ανακήρυξαν ρήγα τον Αλέξη, έναν δουλοπάροικο ο οποίος υπηρετούσε ως ιπποκόμος των βασιλικών αγγελιαφόρων. Έμεινε γνωστός ως Ρε Αλέξης, από τη λατινική λέξη «rex», που σημαίνει βασιλιάς.
Η αναμέτρηση των εξεγερμένων χωρικών με τις δυνάμεις της φράγκικης εξουσίας διήρκεσε περίπου δέκα μήνες. Μετά την καταστολή της εξέγερσης, ο Ρε Αλέξης συνελήφθη και οδηγήθηκε στη Λευκωσία. Στις 12 Μαΐου 1427, έπειτα από βασανιστήρια και δημόσια διαπόμπευση, εκτελέστηκε με απαγχονισμό.
Ο κ. Σενέκης σημείωσε ότι η εξέγερση παρέμεινε στη συλλογική μνήμη ως μία από τις σημαντικότερες εκδηλώσεις κοινωνικής αντίστασης στη μεσαιωνική Κύπρο. Υπενθύμισε επίσης ότι το Υπουργικό Συμβούλιο, με απόφασή του το 2021 και κατόπιν πρότασης του Υπουργείου, καθιέρωσε τη 12η Μαΐου ως Ημέρα των Αγροτών, ανταποκρινόμενο σε διαχρονικό αίτημα των αγροτικών οργανώσεων.
Η Μηλιά και ο λόφος Κρεάτη
Η παράδοση συνδέει τον Ρε Αλέξη με τη Μηλιά Αμμοχώστου ως προς την καταγωγή του. Όπως αναφέρθηκε στον χαιρετισμό, στις ιστορικές αναφορές ως τόπος καταγωγής του εμφανίζεται η Κατωμηλιά, την οποία μία ιστορική εκδοχή ταυτίζει με τη Μηλιά Αμμοχώστου, κοντά στο Λευκόνοικο.
Στην Αγροκηπιά, η προφορική παράδοση συνδέει τον λόφο Κρεάτη με μία από τις τελευταίες αναμετρήσεις των εξεγερμένων χωρικών με τους Φράγκους ιππότες. Οι αφηγήσεις κάνουν λόγο για την καταφυγή του Ρε Αλέξη και των συντρόφων του στον λόφο, την προσπάθειά τους να διασπάσουν τον κλοιό και τον τραυματισμό του αρχηγού τους πριν από τη σύλληψή του στη Μόρφου.
Κατά τον Υπουργό, η Μηλιά διαφυλάσσει τη μνήμη της καταγωγής και η Αγροκηπιά τη μνήμη του αγώνα. Με την αδελφοποίηση, αυτή η κοινή ιστορική αναφορά μετατρέπεται σε δεσμό φιλίας, αλληλεγγύης και συνεργασίας.
Η προσφυγιά και η διατήρηση της κοινότητας
Η εκδήλωση είχε ιδιαίτερη σημασία και λόγω της συνεχιζόμενης προσφυγιάς των κατοίκων της Μηλιάς Αμμοχώστου, η οποία, όπως επισημάνθηκε, παραμένει υπό τουρκική κατοχή εδώ και 52 χρόνια. Οι κάτοικοί της αναγκάστηκαν το καλοκαίρι του 1974 να εγκαταλείψουν τις πατρογονικές τους εστίες.
Ο κ. Σενέκης αναφέρθηκε στις προσπάθειες του Κοινοτικού Συμβουλίου Μηλιάς να διατηρεί τη συνοχή των εκτοπισμένων κατοίκων και να μεταδίδει την ιστορία της κοινότητας στις νεότερες γενιές. Ανέφερε ακόμη ότι η Αγροκηπιά, πέρα από τη φιλοξενία της εκδήλωσης, προσφέρει στη Μηλιά το χέρι της φιλίας και ανοίγει έναν νέο δρόμο επικοινωνίας και συνεργασίας.
Το Υπουργείο Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, πρόσθεσε, στηρίζει έμπρακτα τη διοργάνωση, αναγνωρίζοντας τη συμβολή τέτοιων πρωτοβουλιών στην κοινωνική συνοχή και στην ιστορική συνέχεια των κοινοτήτων.
Αναφορά στην επίλυση του Κυπριακού
Στον χαιρετισμό υπογραμμίστηκε ότι η εξέγερση του Ρε Αλέξη και η τουρκική εισβολή του 1974 ανήκουν σε διαφορετικές ιστορικές περιόδους, με διαφορετικά αίτια και συνθήκες. Ο Υπουργός συνέδεσε, ωστόσο, τις δύο αναφορές με τη διαχρονική αξίωση για ελευθερία, αξιοπρέπεια και δικαιοσύνη.
Επανέλαβε ότι η Κυπριακή Δημοκρατία παραμένει προσηλωμένη στην επίτευξη δίκαιης, βιώσιμης και λειτουργικής λύσης του Κυπριακού, στη βάση του συμφωνημένου πλαισίου, των σχετικών ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών και των αρχών και αξιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο κ. Σενέκης συνεχάρη τους δύο κοινοτάρχες, τα μέλη των κοινοτικών συμβουλίων και όσους εργάστηκαν για την αδελφοποίηση, εκφράζοντας την ευχή οι κάτοικοι της Μηλιάς να μπορέσουν στο μέλλον να ανταποδώσουν τη φιλοξενία στον δικό τους τόπο.
Αρχική πηγή: Υπουργείο Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος – Gov.cy
