Την κατάρτιση Εθνικού Σχεδίου Δράσης για τις μεταμοσχεύσεις και την ενίσχυση του δικτύου Συντονιστών Μεταμοσχεύσεων ανέδειξε ως προτεραιότητες ο Υπουργός Υγείας Νεόφυτος Χαραλαμπίδης, κατά την 25η Ευρωπαϊκή Ημέρα Δωρεάς Οργάνων, Ιστών και Κυττάρων στην Πάφο.
Η Κύπρος φιλοξενεί τη φετινή διοργάνωση, με μήνυμα «Sharing lives – Μοιραζόμαστε ζωές». Ο Υπουργός χαρακτήρισε τη δωρεά πράξη ανθρώπινης αλληλεγγύης, υπογραμμίζοντας ότι αφετηρία κάθε μεταμόσχευσης είναι η προσφορά του δότη.
Απέδωσε σεβασμό στους δότες και στις οικογένειές τους, επισημαίνοντας ότι η Πολιτεία οφείλει να παρέχει στις οικογένειες των μεταθανάτιων δοτών ουσιαστική υποστήριξη από κατάλληλα εκπαιδευμένους επαγγελματίες και σαφή ενημέρωση σε κάθε στάδιο.
Αναφέρθηκε επίσης στους εν ζωή δότες, τονίζοντας ότι η προστασία της υγείας τους και η κατάλληλη παρακολούθησή τους αποτελούν σταθερή υποχρέωση του συστήματος υγείας. Παράλληλα, ευχαρίστησε τους λήπτες μοσχευμάτων που δημοσιοποιούν τις εμπειρίες τους.
Περισσότεροι από 100.000 ασθενείς σε αναμονή
Σύμφωνα με στοιχεία του Συμβουλίου της Ευρώπης που παρέθεσε ο Υπουργός, περισσότεροι από 100.000 ασθενείς στα κράτη μέλη αναμένουν μεταμόσχευση οργάνου. Περισσότεροι από 8.000 άνθρωποι αποβιώνουν ενώ βρίσκονται σε λίστα αναμονής.
Ο κ. Χαραλαμπίδης συνέδεσε την αναγκαία ενίσχυση της δωρεάς με την εμπιστοσύνη των πολιτών προς το σύστημα. Όπως ανέφερε, απαιτούνται αυστηρά πρότυπα ποιότητας και ασφάλειας, προστασία της υγείας και της αξιοπρέπειας δοτών και ληπτών, καθώς και διαφανής κατανομή των μοσχευμάτων βάσει αντικειμενικών, ιατρικά τεκμηριωμένων κριτηρίων.
Τέσσερις δεκαετίες μεταμοσχεύσεων στην Κύπρο
Η μεταμοσχευτική δραστηριότητα στην Κύπρο έχει ιστορία τεσσάρων δεκαετιών. Μέχρι σήμερα έχουν πραγματοποιηθεί 1.171 μεταμοσχεύσεις νεφρού από συνολικά 1.108 δότες οργάνων, ενώ 181 μοσχεύματα έχουν προσφερθεί σε άλλες χώρες.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στο Καραϊσκάκειο Ίδρυμα και στο Αρχείο Εθελοντών Δοτών Μυελού των Οστών. Το Αρχείο αριθμεί περισσότερους από 200.000 Ελληνοκύπριους και Τουρκοκύπριους εθελοντές, ενώ πάνω από 1.000 Κύπριοι έχουν προσφέρει μόσχευμα σε ασθενείς σε 36 χώρες.
Εθνικό σχέδιο και πληροφοριακό σύστημα
Στις προτεραιότητες του Υπουργείου περιλαμβάνονται η ενίσχυση του συντονισμού των υπηρεσιών, η αποσαφήνιση των αρμοδιοτήτων και η συστηματική παρακολούθηση των αποτελεσμάτων.
Προς αυτή την κατεύθυνση προωθούνται η κατάρτιση Εθνικού Σχεδίου Δράσης για τις μεταμοσχεύσεις, η περαιτέρω θεσμική οργάνωση του τομέα και η ανάπτυξη ολοκληρωμένου πληροφοριακού συστήματος για τα σχετικά μητρώα.
Ο Υπουργός έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην ενδυνάμωση του δικτύου Συντονιστών Μεταμοσχεύσεων στα δημόσια και ιδιωτικά νοσηλευτήρια. Ο ρόλος τους συνδέει την κλινική αξιολόγηση με την επικοινωνία με την οικογένεια και την έγκαιρη κινητοποίηση των αρμόδιων υπηρεσιών.
Η ενίσχυση του δικτύου συνοδεύεται από συνεχή εκπαίδευση των ιατρών και νοσηλευτών των Μονάδων Εντατικής Θεραπείας και της Μεταμοσχευτικής Κλινικής του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας.
Στο πλαίσιο αυτό, προγραμματίζεται στη Μαδρίτη στοχευμένη εκπαίδευση εντατικολόγων, σε συνεργασία με τον Εθνικό Οργανισμό Μεταμοσχεύσεων και το Υπουργείο Υγείας της Ισπανίας. Η εκπαίδευση θα αφορά την αναγνώριση και την κατάλληλη διαχείριση δυνητικών δοτών, με στόχο την αξιοποίηση της τεχνογνωσίας στα κυπριακά νοσηλευτήρια και την ανάπτυξη εγχώριας εκπαιδευτικής δυνατότητας.
Διεθνείς συνεργασίες και ενημέρωση
Ο κ. Χαραλαμπίδης χαρακτήρισε τη συνεργασία με άλλες χώρες αναγκαίο μέρος ενός λειτουργικού μεταμοσχευτικού συστήματος για μια μικρή χώρα. Ξεχώρισε τη διαχρονική συνεργασία με την Ελληνική Δημοκρατία και τον Ελληνικό Οργανισμό Μεταμοσχεύσεων.
Σημείωσε ακόμη ότι η ανάπτυξη συνεργασιών για μεταμοσχεύσεις που δεν πραγματοποιούνται στην Κύπρο μπορεί να διευρύνει τις θεραπευτικές επιλογές και τις δυνατότητες εξεύρεσης συμβατού μοσχεύματος.
Αναφορά έκανε και στην πολυετή συνεργασία με το Συμβούλιο της Ευρώπης και την Ευρωπαϊκή Διεύθυνση για την Ποιότητα των Φαρμάκων και της Υγειονομικής Περίθαλψης, η οποία στηρίζει κοινά πρότυπα ποιότητας και ασφάλειας, την ανταλλαγή γνώσεων και την προστασία δοτών και ληπτών.
Κατά τον Υπουργό, ευθύνη της Πολιτείας είναι η συνεχής, επιστημονικά τεκμηριωμένη και κατανοητή ενημέρωση στα σχολεία, στις κοινότητες, στους χώρους εργασίας και στα μέσα ενημέρωσης. Στόχος είναι να αντιμετωπίζεται η παραπληροφόρηση και οι πολίτες να αποφασίζουν ελεύθερα, χωρίς πίεση και με πλήρη κατανόηση της διαδικασίας.
Τόνισε, τέλος, τη σημασία της συζήτησης μέσα στην οικογένεια για τη μεταθανάτια δωρεά οργάνων, ώστε η απόφαση κάθε ανθρώπου να έχει διαμορφωθεί και γνωστοποιηθεί πριν από τις δύσκολες συνθήκες μιας απώλειας.
Όπως ανέφερε, η δωρεά δεν ακυρώνει την απώλεια, μπορεί όμως να δώσει σε έναν άλλον άνθρωπο τη δυνατότητα να συνεχίσει τη ζωή του.
