Το προϊόν έγραφε €50, αλλά στο ταμείο σάς ζήτησαν €51 ή €52 επειδή επιλέξατε να πληρώσετε με κάρτα; Στην Κύπρο, η προσθήκη επιβάρυνσης μόνο και μόνο λόγω της χρήσης συγκεκριμένου μέσου πληρωμής δεν επιτρέπεται.
Η απαγόρευση καλύπτει πρακτικές όπως «προμήθεια κάρτας», «χρέωση POS», «τραπεζικά έξοδα», ποσοστιαία επιβάρυνση ή οποιαδήποτε άλλη αύξηση της τιμής ενεργοποιείται επειδή ο καταναλωτής επέλεξε να πληρώσει με κάρτα.
Το θέμα ρυθμίζεται από τον περί της Παροχής και Χρήσης Υπηρεσιών Πληρωμών και Πρόσβασης στα Συστήματα Πληρωμών Νόμο, ο οποίος ενσωματώνει στην κυπριακή έννομη τάξη την ευρωπαϊκή Οδηγία για τις υπηρεσίες πληρωμών.
Τι προβλέπει συγκεκριμένα η κυπριακή νομοθεσία
Το άρθρο 62(5) του Νόμου αναφέρει ότι:
«Ο δικαιούχος δεν επιτρέπεται να ζητεί επιβαρύνσεις για τη χρήση συγκεκριμένου μέσου πληρωμών».
Με απλά λόγια, η επιχείρηση που λαμβάνει την πληρωμή δεν μπορεί να αυξάνει το ποσό επειδή ο καταναλωτής χρησιμοποίησε χρεωστική ή πιστωτική κάρτα αντί για μετρητά.
Η απαγόρευση δεν αφορά μόνο τα φυσικά καταστήματα. Μπορεί να εφαρμόζεται σε πληρωμές προς:
- καταστήματα λιανικής,
- εστιατόρια και καφετέριες,
- ξενοδοχεία και τουριστικές επιχειρήσεις,
- παρόχους υπηρεσιών,
- ταξί ή άλλες επιχειρήσεις μεταφορών,
- ηλεκτρονικά καταστήματα,
- οποιαδήποτε άλλη επιχείρηση ζητά πρόσθετο ποσό λόγω του τρόπου πληρωμής.
Ποιες χρεώσεις δεν επιτρέπονται
Παραδείγματα πρακτικών που μπορεί να παραβιάζουν τη νομοθεσία είναι:
- «Η τιμή είναι €100 με μετρητά και €103 με κάρτα».
- «Υπάρχει επιπλέον χρέωση 2% για πληρωμές με κάρτα».
- «Για χρήση POS χρεώνουμε €1».
- «Η τράπεζα μάς χρεώνει προμήθεια, επομένως πρέπει να την πληρώσει ο πελάτης».
- «Η κάρτα γίνεται δεκτή, αλλά υπάρχει τραπεζικό τέλος».
- Επιβάρυνση που εμφανίζεται μόνο στο τελευταίο στάδιο μιας ηλεκτρονικής παραγγελίας, μόλις επιλεγεί η κάρτα.
Η ονομασία της χρέωσης δεν είναι καθοριστική. Εάν το ποσό αυξάνεται επειδή χρησιμοποιήθηκε κάρτα, η επιχείρηση δεν μπορεί να αποφύγει την απαγόρευση αποκαλώντας το ποσό «έξοδα διαχείρισης», «τραπεζική προμήθεια» ή «κόστος POS».
Μπορεί η επιχείρηση να μεταφέρει στον πελάτη την προμήθεια της τράπεζας;
Όχι ως ξεχωριστή επιβάρυνση που επιβάλλεται επειδή ο καταναλωτής πλήρωσε με κάρτα.
Οι προμήθειες που καταβάλλει μια επιχείρηση στην τράπεζα ή στον πάροχο του τερματικού POS αποτελούν μέρος του λειτουργικού κόστους της επιχείρησης. Δεν μπορεί να προστεθεί ειδικό ποσό στον λογαριασμό του συγκεκριμένου πελάτη μόνο επειδή χρησιμοποίησε κάρτα.
Τι γίνεται με την «έκπτωση για πληρωμή με μετρητά»;
Η νομοθεσία διαχωρίζει την επιβάρυνση από την έκπτωση.
Μια πραγματική έκπτωση για τη χρήση συγκεκριμένου μέσου πληρωμής μπορεί να αντιμετωπίζεται διαφορετικά, εφόσον γνωστοποιείται με σαφήνεια στον καταναλωτή πριν από την έναρξη της συναλλαγής.
Για παράδειγμα, μια επιχείρηση μπορεί να ανακοινώνει εκ των προτέρων μία πραγματική και σαφώς προσδιορισμένη έκπτωση για πληρωμή με μετρητά.
Δεν μπορεί, όμως, να αναγράφει ή να συμφωνεί μία τιμή και να την αυξάνει στο ταμείο επειδή ο πελάτης επέλεξε κάρτα. Σε μια τέτοια περίπτωση, πρόκειται ουσιαστικά για επιβάρυνση λόγω κάρτας και όχι απλώς για έκπτωση.
Ενδεικτικό παράδειγμα:
- Το προϊόν αναγράφεται στα €50 και στο ταμείο ζητούν €52 για πληρωμή με κάρτα: δεν επιτρέπεται.
- Η κανονική, σαφώς αναγραφόμενη τιμή είναι €50 και η επιχείρηση ανακοινώνει εκ των προτέρων συγκεκριμένη έκπτωση για μετρητά: πρόκειται για διαφορετική περίπτωση, η οποία πρέπει να παρουσιάζεται με πλήρη διαφάνεια και χωρίς να παραπλανά τον καταναλωτή.
Τι ισχύει για τα ηλεκτρονικά καταστήματα
Η ίδια βασική αρχή εφαρμόζεται και στις ηλεκτρονικές αγορές.
Ένα ηλεκτρονικό κατάστημα δεν επιτρέπεται να εμφανίζει μία τιμή και στη συνέχεια, όταν ο καταναλωτής επιλέξει πληρωμή με κάρτα, να προσθέτει ειδική «προμήθεια κάρτας» ή «τέλος επεξεργασίας πληρωμής».
Η συνολική τιμή, περιλαμβανομένων των φόρων και των υποχρεωτικών χρεώσεων, πρέπει να παρουσιάζεται με σαφήνεια πριν ο καταναλωτής ολοκληρώσει την αγορά.
Ένα γενικό τέλος υπηρεσίας ή παράδοσης, το οποίο επιβάλλεται ανεξάρτητα από τον τρόπο πληρωμής και γνωστοποιείται εγκαίρως, δεν είναι απαραίτητα χρέωση κάρτας. Εξετάζεται, όμως, εάν το τέλος είναι πραγματικό, διαφανές και αν επιβάλλεται σε όλους τους πελάτες με τον ίδιο τρόπο.
Τι γίνεται εάν το τερματικό εμφανίζει διαφορετικό νόμισμα;
Μια διαφορετική περίπτωση είναι όταν το τερματικό POS ή ένα ηλεκτρονικό κατάστημα προσφέρει στον καταναλωτή τη δυνατότητα να πληρώσει σε διαφορετικό νόμισμα.
Για παράδειγμα, τουρίστας με ξένη κάρτα μπορεί να κληθεί να επιλέξει πληρωμή σε ευρώ ή στο νόμισμα της κάρτας του.
Αυτό δεν αποτελεί απαραίτητα «προμήθεια κάρτας», αλλά υπηρεσία μετατροπής συναλλάγματος. Ο καταναλωτής πρέπει να ενημερώνεται πριν αποδεχθεί τη συναλλαγή για:
- τη συναλλαγματική ισοτιμία,
- τις σχετικές χρεώσεις,
- το τελικό ποσό που θα καταβάλει.
Ο καταναλωτής πρέπει να μπορεί να επιλέξει συνειδητά εάν επιθυμεί τη μετατροπή ή αν προτιμά να πληρώσει στο τοπικό νόμισμα, δηλαδή σε ευρώ.
Μπορεί μια επιχείρηση να αρνηθεί την κάρτα;
Η απαγόρευση επιβάρυνσης δεν σημαίνει από μόνη της ότι κάθε επιχείρηση είναι υποχρεωμένη να δέχεται κάθε κάρτα ή κάθε σύστημα πληρωμής.
Η υποχρέωση αποδοχής πληρωμών με κάρτα είναι ξεχωριστό νομικό ζήτημα και μπορεί να εξαρτάται από την κατηγορία της επιχείρησης και άλλες ειδικές νομοθετικές υποχρεώσεις.
Ωστόσο, όταν η επιχείρηση δέχεται την κάρτα, δεν μπορεί να προσθέτει στον λογαριασμό ειδική χρέωση μόνο για τη χρήση της.
Τι πρέπει να κάνετε εάν σας ζητήσουν επιπλέον χρήματα
- Ζητήστε εξήγηση πριν πληρώσετε. Ρωτήστε για ποιον λόγο αυξήθηκε το ποσό και εάν η διαφορά οφείλεται στη χρήση κάρτας.
- Αναφέρετε ότι η επιβάρυνση λόγω συγκεκριμένου μέσου πληρωμής απαγορεύεται. Ζητήστε να αφαιρεθεί από τον λογαριασμό.
- Ζητήστε αναλυτική απόδειξη. Η απόδειξη πρέπει να δείχνει την αρχική τιμή, το τελικό ποσό και οποιαδήποτε πρόσθετη χρέωση.
- Κρατήστε αποδεικτικά στοιχεία. Φωτογραφίστε την αναγραφόμενη τιμή, την πινακίδα για πληρωμές, την απόδειξη και το αποδεικτικό του POS.
- Σε ηλεκτρονική αγορά, κρατήστε στιγμιότυπα οθόνης. Καταγράψτε την τιμή πριν και μετά την επιλογή της κάρτας.
- Ζητήστε γραπτώς την επιστροφή της επιβάρυνσης. Στείλτε email στην επιχείρηση, ώστε να υπάρχει καταγεγραμμένο αίτημα.
- Υποβάλετε καταγγελία στην Υπηρεσία Προστασίας Καταναλωτή. Για καθοδήγηση μπορείτε να επικοινωνήσετε με τη Γραμμή Καταναλωτή στον αριθμό 1429.
Ποια αρχή είναι αρμόδια στην Κύπρο
Η Υπηρεσία Προστασίας Καταναλωτή έχει οριστεί ως η αρμόδια αρχή για τον έλεγχο της συμμόρφωσης των επιχειρήσεων με τις διατάξεις που αφορούν την ενημέρωση για πρόσθετες χρεώσεις και την απαγόρευση επιβαρύνσεων λόγω συγκεκριμένου μέσου πληρωμής.
Η Υπηρεσία μπορεί:
- να ζητήσει πληροφορίες και έγγραφα από την επιχείρηση,
- να πραγματοποιήσει έλεγχο,
- να διατάξει τον άμεσο τερματισμό της παράβασης,
- να ζητήσει να μην επαναληφθεί η πρακτική,
- να επιβάλει διοικητικό πρόστιμο.
Το προβλεπόμενο διοικητικό πρόστιμο μπορεί να φτάσει μέχρι τις €2.000, ανάλογα με τη σοβαρότητα και τη διάρκεια της παράβασης.
Εάν η παράβαση συνεχίζεται, μπορεί να επιβληθεί επιπλέον πρόστιμο έως €100 για κάθε ημέρα συνέχισής της.
Μπορείτε να ζητήσετε τα χρήματά σας πίσω;
Εάν πληρώσατε πρόσθετη χρέωση αποκλειστικά λόγω της κάρτας, ζητήστε αρχικά από την επιχείρηση να σας επιστρέψει το ποσό.
Στείλτε το αίτημα γραπτώς και επισυνάψτε:
- την απόδειξη αγοράς,
- το αποδεικτικό της πληρωμής με κάρτα,
- φωτογραφία ή στιγμιότυπο της αναγραφόμενης τιμής,
- οποιαδήποτε ενημέρωση δείχνει ότι η επιβάρυνση αφορούσε την κάρτα.
Μπορείτε επίσης να επικοινωνήσετε με την τράπεζα ή τον εκδότη της κάρτας σας για να ζητήσετε καθοδήγηση. Αυτό δεν σημαίνει ότι η τράπεζα θα αντιστρέψει αυτόματα τη συναλλαγή, ιδιαίτερα εάν εγκρίνατε το συνολικό ποσό, αλλά μπορεί να σας ενημερώσει για τη διαδικασία αμφισβήτησης που εφαρμόζει.
Το βασικό που πρέπει να θυμάστε
Εάν η αναγραφόμενη ή συμφωνημένη τιμή αυξάνεται επειδή επιλέξατε να πληρώσετε με κάρτα, η πρόσθετη επιβάρυνση δεν επιτρέπεται στην Κύπρο.
Η επιχείρηση δεν μπορεί να δικαιολογήσει τη διαφορά επικαλούμενη το κόστος της τράπεζας ή του POS ούτε να παρακάμψει την απαγόρευση αλλάζοντας απλώς την ονομασία της χρέωσης.
Ζητήστε αναλυτική απόδειξη, κρατήστε όλα τα αποδεικτικά στοιχεία και απευθυνθείτε στην Υπηρεσία Προστασίας Καταναλωτή εάν η επιχείρηση αρνηθεί να αφαιρέσει ή να επιστρέψει την επιβάρυνση.
Επίσημες πηγές
- Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου – Νομοθεσία για υπηρεσίες πληρωμών
- Ο περί της Παροχής και Χρήσης Υπηρεσιών Πληρωμών και Πρόσβασης στα Συστήματα Πληρωμών Νόμος
- Υπηρεσία Προστασίας Καταναλωτή – Αναγραφή τιμών
- Οδηγία (ΕΕ) 2015/2366 για τις υπηρεσίες πληρωμών
