Γράφει ο Νίκος Κατσαρός
Το Μουντιάλ το μάθαμε ως γιορτή. Σημαίες, φανέλες, γεμάτα γήπεδα, φωνές, τραγούδια, γκολ και όλες τις άλλες απλές σημειολογικές λεπτομέρειες που συνθέτουν αυτό το μεγάλο γεγονός. Κάθε τέσσερα χρόνια, ο πλανήτης βρίσκει αβίαστα μια κοινή γλώσσα να επικοινωνήσει: την μπάλα.
Μόνο που η μπάλα, όσο κι αν λάμπει κάτω από τους προβολείς, δεν κυλά ποτέ σε κενό. Κυλά μέσα από και σε χώρες, καθεστώτα, φόβους, συμφέροντα και ανοικτές πληγές. Κάποιες φορές, πίσω από τη γιορτή, υπάρχει τόσο βαριά η σκιά που τα highlights δεν μπορούν – ή δεν θέλουν – να τη χωρέσουν πόσο μάλλον να την φωτίσουν.
Αυτό είναι το σκοτεινό Μουντιάλ.
Όχι το Μουντιάλ των χαμένων πέναλτι και των κακών διαιτησιών. Το Μουντιάλ όπου το ποδόσφαιρο συναντά την εξουσία, τη βία, την εκμετάλλευση και την ανθρώπινη τραγωδία.
Αργεντινή 1978: η χαρά δίπλα στον φόβο
Το 1978, η Αργεντινή κατέκτησε το Παγκόσμιο Κύπελλο μέσα στο ίδιο της το σπίτι. Στις εξέδρες, πανηγυρισμοί. Στους δρόμους, σημαίες. Στην τηλεόραση: η εικόνα μιας χώρας ενωμένης γύρω από την εθνική ομάδα σε απόλυτη ευφορία.
Ωστόσο εκείνη η εικόνα είχε ένα πολύ σκοτεινό φόντο. Η Αργεντινή ζούσε κάτω από στρατιωτική δικτατορία. Ο λεγόμενος «βρώμικος πόλεμος» είχε αφήσει πίσω του απαγωγές, βασανιστήρια, εξαφανίσεις: έναν αδιανόητο τρόμο.
Την ώρα που ο κόσμος έβλεπε ποδόσφαιρο, άλλοι άνθρωποι εξαφανίζονταν για πάντα.
Η διοργάνωση έλαβε χώρα μέσα σε αυτή την πραγματικότητα. Η γιορτή χρησιμοποιήθηκε για να τη σκεπάσει. Το Μουντιάλ έγινε βιτρίνα, ένα σκηνικό κανονικότητας.
Η Αργεντινή σήκωσε το τρόπαιο. Αλλά εκείνο το Μουντιάλ έμεινε και ως υπενθύμιση ότι ένα γεμάτο στάδιο μπορεί να κάνει πολύ θόρυβο. Τόσο όσο να μην ακούγονται οι κραυγές από τις φυλακές.
Ζαΐρ 1974: πίσω από το «αστείο», ο φόβος
Για χρόνια, πολλοί θυμούνται το Ζαΐρ του 1974 για μία φάση: τον Μουέπου Ιλούνγκα που έτρεξε και κλώτσησε την μπάλα πριν εκτελέσει φάουλ η Βραζιλία. Η σκηνή παρουσιάστηκε συχνά σαν κωμικό επεισόδιο, σαν απόδειξη άγνοιας των κανονισμών.
Αλλά η ιστορία ήταν πολύ πιο βαριά.
Το Ζαΐρ ήταν η πρώτη ομάδα από την υποσαχάρια Αφρική που συμμετείχε σε Μουντιάλ. Πίσω της υπήρχε το καθεστώς του Μομπούτου Σέσε Σέκο, που ήθελε τη συμμετοχή ως εργαλείο…
Διαβάστε περισσότερα
