Έντονο προβληματισμό για τη συμμετοχή παιδιών σε βίντεο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τα οποία συνδέονται με συγκεκριμένη κινητοποίηση για το ηλεκτρικό ρεύμα, εκφράζει η Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού, Έλενα Περικλέους.
Η Επίτροπος γνωστοποίησε ότι απέστειλε ήδη επιστολή στο δημόσιο πρόσωπο που δημοσιοποίησε το σχετικό υλικό. Σε αυτήν έθεσε το ζήτημα του τρόπου με τον οποίο διασφαλίστηκε η συμμετοχή των παιδιών στη δημόσια παρέμβαση.
Η δημόσια τοποθέτησή της δεν περιορίζεται στη συγκεκριμένη περίπτωση. Εστιάζει στο ευρύτερο ζήτημα του τρόπου με τον οποίο οι ενήλικες αντιλαμβάνονται και προστατεύουν την ουσιαστική συμμετοχή των παιδιών στη δημόσια ζωή.
Οι προϋποθέσεις για ουσιαστική συμμετοχή
Σύμφωνα με την κ. Περικλέους, η συμμετοχή αποτελεί δικαίωμα των παιδιών και δεν μπορεί να χρησιμοποιείται για την εξυπηρέτηση σκοπών ή επιδιώξεων ενηλίκων.
Όταν παιδιά συμμετέχουν σε δημόσιες παρεμβάσεις ή κοινωνικές κινητοποιήσεις, πρέπει να έχουν προηγουμένως ενημερωθεί κατάλληλα και να κατανοούν το θέμα για το οποίο καλούνται να τοποθετηθούν.
Παράλληλα, πρέπει να διασφαλίζεται ότι η συμμετοχή τους είναι ελεύθερη και ότι εκφράζουν τη δική τους άποψη, όχι ένα μήνυμα διαμορφωμένο από ενήλικες.
Η Επίτροπος υπογραμμίζει ότι τα παιδιά δικαιούνται να ενημερώνονται, να υποβάλλουν ερωτήσεις, να αμφισβητούν, να ζητούν εξηγήσεις και να διαμορφώνουν άποψη. Έχουν επίσης δικαίωμα να διεκδικούν αλλαγές, να προασπίζονται δικαιώματα και να συμμετέχουν ειρηνικά σε διαδηλώσεις για ζητήματα που τα αφορούν.
Η διάκριση από την εργαλειοποίηση
Η κ. Περικλέους διαχωρίζει την αυθεντική συμμετοχή από την κινητοποίηση ή την εργαλειοποίηση παιδιών από ενηλίκους.
Όπως επισημαίνει, η χρήση παιδιών για την ενίσχυση μιας πολιτικής θέσης ή δημόσιας κινητοποίησης δεν συνιστά συμμετοχή. Εάν η επιρροή ενός ενηλίκου αξιοποιείται για να κατευθύνει την άποψη ή την επιλογή ενός παιδιού, αυτό δύναται να εμπίπτει στο πλαίσιο της χειραγώγησης.
Οι ενήλικες, προσθέτει, δεν πρέπει να μιλούν μέσα από τα παιδιά. Οφείλουν να δημιουργούν τις συνθήκες ώστε εκείνα να ενημερώνονται, να ανταλλάσσουν απόψεις, να δημιουργούν και να υποβάλλουν τις δικές τους εισηγήσεις.
Η συμμετοχή αποκτά ουσιαστική αξία όταν το παιδί διαθέτει την κατάλληλη πληροφόρηση και τον αναγκαίο χώρο για να σκεφτεί, να συμφωνήσει ή να διαφωνήσει. Κυρίως, πρέπει να μπορεί να αποφασίσει το ίδιο εάν επιθυμεί να συμμετάσχει.
Προστασία και στο ψηφιακό περιβάλλον
Η Επίτροπος τονίζει ότι η προστασία από κάθε μορφή εργαλειοποίησης δεν πρέπει να στερεί από τα παιδιά το δικαίωμα να έχουν άποψη, να επιλέγουν και να συμμετέχουν. Η ίδια αρχή ισχύει και στο ψηφιακό περιβάλλον.
«Τα παιδιά έχουν δικαίωμα να έχουν ενεργό ρόλο στη δημόσια ζωή», αναφέρει, συνοψίζοντας την ουσιαστική συμμετοχή με την προτροπή: «Ενημερώσου. Σκέψου. Αποφάσισε. Πες τη δική σου άποψη».
Η πλήρης δημόσια τοποθέτηση της Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού είναι αναρτημένη στην κυβερνητική διαδικτυακή πύλη.
