Σαν σήμερα, τον Απρίλιο του 1841, κυκλοφόρησαν για πρώτη φορά οι Φόνοι της οδού Μοργκ του Έντγκαρ Άλαν Πόε, μέσα από τις σελίδες του περιοδικού Graham’s Magazine. Φέτος συμπληρώνονται 185 χρόνια από εκείνη τη δημοσίευση που δεν έφερε απλώς στο φως ένα ακόμη διήγημα, αλλά γέννησε ουσιαστικά ένα ολόκληρο λογοτεχνικό είδος: την αστυνομική αφήγηση όπως τη γνωρίζουμε σήμερα.
Η στιγμή που γεννήθηκε ένα είδος
Όταν ο Έντγκαρ Άλαν Πόε δημοσίευσε το «Οι φόνοι της οδού Μοργκ» (The Murders in the Rue Morgue) στο Graham’s Magazine τον Απρίλιο του 1841, δεν έδωσε απλώς ένα ακόμη σκοτεινό αφήγημα στο κοινό του. Έδωσε, στην πιο αναγνωρίσιμη και ολοκληρωμένη μορφή της, την πρώτη μεγάλη αστυνομική ιστορία της νεότερης λογοτεχνίας. Η Britannica το χαρακτηρίζει ευθέως «το πρώτο αστυνομικό αφήγημα», ενώ επισημαίνει ότι με τον Ογκίστ Ντιπέν ο Πόε δημιούργησε έναν ήρωα που θα γεννούσε ολόκληρη παράδοση.
Δεν είναι τυχαίο ότι ακόμη και σήμερα, σε ελληνικά κείμενα παρουσίασης του έργου, το βιβλίο επανέρχεται ως θεμέλιος λίθος του αστυνομικού είδους. Η διεθνής αυτή συναίνεση δεν οφείλεται απλώς στην παλαιότητά του, αλλά στο ότι εδώ εμφανίζονται σχεδόν έτοιμα πολλά από τα συστατικά που αργότερα θα θεωρήσουμε «κλασικά»: ο ιδιοφυής ερευνητής, η αμήχανη αστυνομία, ο αφηγητής-συνοδοιπόρος, το κλειστό μυστήριο και, πάνω απ’ όλα, η απόλαυση της λύσης μέσω λογικής.
Ο Πόε δεν έγραψε απλώς φόνο· έγραψε μέθοδο
Ο ίδιος ο Πόε, σε επιστολή του, είχε εξηγήσει τι τον ενδιέφερε: «το θέμα του ήταν η άσκηση ευφυΐας στην ανίχνευση ενός δολοφόνου». Αυτό είναι ίσως το κλειδί του έργου. Στους Φόνους της οδού Μοργκ το έγκλημα δεν είναι μόνο σοκ· είναι ένα διανοητικό πρόβλημα. Ο Ντιπέν δεν θριαμβεύει επειδή είναι αστυνομικός ή επειδή έχει εξουσία, αλλά επειδή παρατηρεί αλλιώς, σκέφτεται αλλιώς, και βλέπει εκεί όπου οι άλλοι κοιτούν απλώς.
Αυτό το «αλλιώς» ο Πόε το ονομάζει ratiocination — αναλυτική συλλογιστική. Με άλλα λόγια, η ιστορία μετατοπίζει το κέντρο βάρους από το ίδιο το αίμα στην ερμηνεία του. Η φρίκη υπάρχει, και μάλιστα σε ακραίο βαθμό, αλλά η πραγματική καινοτομία είναι ότι η αφήγηση μαθαίνει στον αναγνώστη να σκέφτεται σαν ερευνητής.
Γιατί γράφτηκε και γιατί «έπιασε» τόσο πολύ
Η επιτυχία του βιβλίου συνδέεται και με την…
Διαβάστε περισσότερα
