Γράφει ο Νίκος Κατσαρός
Μια άρτια, σκοτεινή και επιβλητική παραγωγή, που με εντυπωσίασε περισσότερο απ’ όσο με συγκίνησε και μου θύμισε ξανά ότι άλλο πράγμα είναι ο Όμηρος και άλλο η ανάγνωσή του από έναν μεγάλο σκηνοθέτη.
Είδα, λοιπόν, κι εγώ την «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν και ήρθε η ώρα για την αποψάρα μου. Άλλωστε, στην εποχή μας δεν χρειάζεται να είσαι ειδικός για να έχεις άποψη. Αρκεί να έχεις πρόσβαση σε μία “διαδικτυακή γωνιά”, ένα μικρόφωνο ή —στη δική μου περίπτωση— και τα δύο.
Ας ξεκινήσουμε από το βασικό: κανείς δεν πηγαίνει εντελώς «καθαρός» να δει την «Οδύσσεια». Όλοι κουβαλάμε ήδη μέσα μας μια εικόνα της. Οι περισσότεροι τη σχηματίσαμε στο σχολείο: φωτογραφίες από αγγεία, αρχαιοελληνικές παραστάσεις, καθαρές γραμμές και επίπεδες μορφές ενός κόσμου που έμοιαζε περισσότερο συμβολικός παρά πραγματικός. Ένας κόσμος πλασμένος από το έπος, τη μυθολογία και την παιδική φαντασία.
Αυτή η εικόνα δεν είναι ιστορική αλήθεια. Η «Οδύσσεια» δεν είναι ντοκιμαντέρ, ούτε ο Όμηρος υπέγραψε πρακτικά επιτόπιας αυτοψίας από το νησί των Λαιστρυγόνων. Μιλάμε για ένα έργο που επί αιώνες μεταφράζεται, ξαναδιαβάζεται και επανερμηνεύεται. Επομένως, ο Νόλαν είχε κάθε δικαίωμα να δημιουργήσει το δικό του σύμπαν. Και αυτό ακριβώς έκανε.
Ένα έπος του Νόλαν, όχι του Ομήρου
Η «Οδύσσεια» του Νόλαν είναι αναμφισβήτητα μια επική ταινία. Είναι όμως πρώτα απ’ όλα μια επική ταινία του Νόλαν και όχι μια εικονογραφημένη έκδοση του Ομήρου. Έχει τη γνώριμη σκοτεινή του ματιά, τη σκληρή αισθητική, το βάρος και την κλίμακα που μετατρέπουν ακόμη και το τοπικό σε οικουμενικό. Δεν προσπαθεί να αναπαραστήσει τον κόσμο που είχαμε φανταστεί. Τον γκρεμίζει και χτίζει στη θέση του έναν δικό του.
Αυτό δεν είναι κατ’ ανάγκην κακό. Είναι, όμως, η πρώτη μεγάλη απόσταση που ένιωσα ανάμεσα στην ταινία και στη δική μου «Οδύσσεια».
Υπήρχαν εικόνες που δεν μου κάθισαν. Ο Αγαμέμνονας, για παράδειγμα, μου θύμιζε περισσότερο συγγενή του Νταρθ Βέιντερ παρά Έλληνα βασιλιά. Το τοπίο στο νησί των Λαιστρυγόνων με έκανε να αναρωτηθώ αν το ταξίδι ξέφυγε τόσο πολύ, ώστε ο Οδυσσέας και οι σύντροφοί του να κατέληξαν για χειμερινές διακοπές στην Καραϊβική. Όσο για τους ίδιους τους Λαιστρυγόνες,…
Διαβάστε περισσότερα
