Στα €7.889 ανήλθε στην Κύπρο το 2024 η μέση αποζημίωση ανά εγκεκριμένο αίτημα διασυνοριακής υγειονομικής περίθαλψης χωρίς προηγούμενη έγκριση, το υψηλότερο ποσό μεταξύ των χωρών για τις οποίες υπάρχουν στοιχεία.
Ο αντίστοιχος μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση ήταν €1.351, σύμφωνα με μελέτη που δημοσίευσε τη Δευτέρα η Υπηρεσία Έρευνας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (EPRS).
Η μελέτη, με τίτλο «Εκσυγχρονισμένοι κανόνες για τα δικαιώματα των ασθενών στη διασυνοριακή υγειονομική περίθαλψη», εξετάζει την εφαρμογή της Οδηγίας 2011/24/ΕΕ και παρουσιάζει επιλογές για τη βελτίωση της πρόσβασης των ασθενών σε υπηρεσίες υγείας άλλων κρατών μελών.
Μεγάλες αποκλίσεις στις αποζημιώσεις
Το μέσο ποσό ανά εγκεκριμένο αίτημα χωρίς προηγούμενη έγκριση παρουσίαζε σημαντικές διαφορές ανά χώρα. Κυμαινόταν από €68 στην Πορτογαλία έως €7.889 στην Κύπρο, ενώ 18 από τις 24 χώρες που παρείχαν στοιχεία βρίσκονταν κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Η Κύπρος δεν εφαρμόζει σύστημα προηγούμενης έγκρισης για διασυνοριακή περίθαλψη. Όπως αναφέρει η μελέτη, το σχετικό σύστημα καταργήθηκε το 2018, μετά την υιοθέτηση νέας εθνικής νομοθεσίας.
Χωρίς τέτοιο σύστημα λειτουργούσαν επίσης το 2024 η Τσεχία, η Εσθονία, η Λετονία, η Λιθουανία, η Ολλανδία, η Φινλανδία, η Σουηδία και η Νορβηγία.
Παράλληλα, η μελέτη καταγράφει χαμηλή γεωγραφική κάλυψη της Κύπρου από τα Ευρωπαϊκά Δίκτυα Αναφοράς, τα οποία συνδέουν εξειδικευμένα κέντρα για σπάνιες και σύνθετες ασθένειες.
Η Κύπρος περιλαμβάνεται μαζί με τη Βουλγαρία, την Ελλάδα, την Ουγγαρία, τη Ρουμανία και τη Σλοβακία στις χώρες με χαμηλότερη κάλυψη από τα συγκεκριμένα δίκτυα.
Λιγότερες περιπτώσεις από τις αρχικές προβλέψεις
Σε επίπεδο ΕΕ, η EPRS διαπιστώνει ότι το νομικό πλαίσιο παραμένει επίκαιρο. Εντοπίζει, ωστόσο, σημαντικό χάσμα μεταξύ των δικαιωμάτων που κατοχυρώνει η ευρωπαϊκή νομοθεσία και της πρακτικής δυνατότητας των ασθενών να τα ασκήσουν.
Η διασυνοριακή περίθαλψη παρέμεινε σε γενικές γραμμές σταθερή από το 2016 έως το 2024, με περίπου 330.000 έως 350.000 περιπτώσεις ετησίως. Από την αποτίμηση εξαιρείται η περίοδος της πανδημίας, ενώ λαμβάνονται υπόψη οι περιορισμοί των διαθέσιμων στοιχείων.
Ο αριθμός είναι αισθητά μικρότερος από τις περίπου 780.000 ετήσιες περιπτώσεις που προέβλεπε η αρχική εκτίμηση επιπτώσεων του 2008.
Η απόκλιση αποδίδεται τόσο στα εμπόδια εφαρμογής του πλαισίου όσο και στη μικρότερη, σε σχέση με τις αρχικές εκτιμήσεις, προθυμία των ασθενών να ταξιδέψουν σε άλλη χώρα για θεραπεία.
Την ίδια περίοδο αυξήθηκε το κόστος των αποζημιώσεων. Τα διαθέσιμα στοιχεία από 12 κράτη μέλη δείχνουν άνοδο από περίπου €10 εκατ. το 2016 σε €23 εκατ. το 2024.
Τα εμπόδια για τους ασθενείς
Στα βασικά προβλήματα περιλαμβάνονται η περιορισμένη ενημέρωση των πολιτών, οι διαφορετικές και συχνά περίπλοκες διαδικασίες αποζημίωσης, οι απαιτήσεις προηγούμενης έγκρισης σε ορισμένα κράτη και η ανάγκη προπληρωμής της περίθαλψης.
Σε δημόσια διαβούλευση του 2022, μόλις το 20% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι αισθανόταν καλά ενημερωμένο για τα δικαιώματά του βάσει της Οδηγίας.
Πρόσθετες δυσκολίες δημιουργούν τα εκτενή δικαιολογητικά, η ανάγκη μετάφρασης εγγράφων, τα γλωσσικά εμπόδια και η αβεβαιότητα για το ύψος και τον χρόνο καταβολής της αποζημίωσης.
Οι διαδικασίες εξακολουθούν να διαφέρουν μεταξύ των κρατών μελών. Το 2024, η διεκπεραίωση αιτήματος αποζημίωσης για περίθαλψη χωρίς προηγούμενη έγκριση χρειαζόταν κατά μέσο όρο περίπου 69 ημέρες. Για τα αιτήματα προηγούμενης έγκρισης απαιτούνταν περίπου 19 ημέρες.
Ο οδικός χάρτης των τριών πυλώνων
Η μελέτη εισηγείται οδικό χάρτη δράσης σε επίπεδο ΕΕ, οργανωμένο σε τρεις βασικούς πυλώνες.
Ο πρώτος αφορά τη διευκόλυνση της πρόσβασης στη διασυνοριακή περίθαλψη, μέσα από σαφέστερη ενημέρωση, μεγαλύτερη διαφάνεια στις αποζημιώσεις και περιορισμό των οικονομικών εμποδίων για ευάλωτους ασθενείς. Περιλαμβάνει επίσης ενίσχυση των μηχανισμών υποβολής παραπόνων και προσφυγών.
Ο δεύτερος πυλώνας επικεντρώνεται στη βελτίωση της παροχής περίθαλψης, με σαφέστερο πλαίσιο για την τηλεϊατρική και μεγαλύτερη ενσωμάτωση των Ευρωπαϊκών Δικτύων Αναφοράς στα εθνικά συστήματα υγείας.
Ο τρίτος αφορά περισσότερο διαλειτουργικά ψηφιακά συστήματα, με αξιοποίηση του Ευρωπαϊκού Χώρου Δεδομένων Υγείας, του MyHealth@EU και κοινών εργαλείων ανταλλαγής ιατρικών δεδομένων και ηλεκτρονικών συνταγών.
Συνολικά προτείνονται οκτώ επιλογές πολιτικής. Μεταξύ αυτών βρίσκονται η δημιουργία ενιαίου ευρωπαϊκού σημείου πληροφόρησης, η θέσπιση ελάχιστων κοινών διαδικαστικών προτύπων για αποζημιώσεις και προηγούμενες εγκρίσεις, η περαιτέρω ψηφιοποίηση και η ενίσχυση της τηλεϊατρικής.
Η μελέτη εισηγείται επίσης να εξεταστεί ευρωπαϊκός μηχανισμός στήριξης για ευάλωτους ασθενείς που δυσκολεύονται να προπληρώσουν την περίθαλψη σε άλλη χώρα, καθώς και τα έξοδα ταξιδιού και διαμονής.
Κατά την EPRS, οι παρεμβάσεις θα μπορούσαν να περιορίσουν τον διοικητικό και οικονομικό φόρτο των ασθενών και να βελτιώσουν τη συνέχεια της περίθαλψης, χωρίς να αλλάξουν την αρμοδιότητα των κρατών μελών για την οργάνωση και την παροχή υπηρεσιών υγείας.
Πηγή: ΚΥΠΕ
