Σημαντικές αποκλίσεις στην εφαρμογή της ψηφιακής εκπαίδευσης, στην αξιολόγηση των μαθητών και στην πρόσβαση σε σύγχρονες τεχνολογίες καταγράφει νέα ευρωπαϊκή έκθεση για τα σχολεία. Η μελέτη του Δικτύου ΕΥΡΥΔΙΚΗ εξετάζει πώς τα εκπαιδευτικά συστήματα της Ευρώπης προετοιμάζουν μαθητές και εκπαιδευτικούς για την ψηφιακή εποχή.
Η έκθεση, με τίτλο «Ψηφιακή εκπαίδευση στο σχολείο στην Ευρώπη 2026: Γεφυρώνοντας τα χάσματα στην πρόσβαση, τη διδασκαλία και τη μάθηση», καλύπτει την ενσωμάτωση των ψηφιακών τεχνολογιών —περιλαμβανομένης της τεχνητής νοημοσύνης— στη σχολική εκπαίδευση.
Εξετάζει επίσης την προετοιμασία των εκπαιδευτικών, τις δυσκολίες κατά την αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών και το κατά πόσο όλοι οι μαθητές έχουν ίσες ευκαιρίες να αποκτήσουν ψηφιακές ικανότητες.
Η ανάλυση αξιοποιεί δεδομένα από 38 εκπαιδευτικά συστήματα του Δικτύου ΕΥΡΥΔΙΚΗ και από 24 συστήματα που συμμετείχαν στην έρευνα ICILS 2023.
Πλαίσια πολιτικής υπάρχουν, αλλά η εφαρμογή διαφέρει
Σύμφωνα με τα συμπεράσματα, τα περισσότερα ευρωπαϊκά εκπαιδευτικά συστήματα έχουν θεσπίσει πλαίσια για τη συνδεσιμότητα, τον ψηφιακό εξοπλισμό, το λογισμικό, τη διαλειτουργικότητα και την τεχνική υποστήριξη.
Η εφαρμογή τους, ωστόσο, δεν είναι ομοιόμορφη. Διαφορές εντοπίζονται στις σχολικές υποδομές, στην ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης, στην τεχνική υποστήριξη και στη διαθεσιμότητα προηγμένων ψηφιακών εργαλείων.
Παράλληλα, τα περισσότερα συστήματα στηρίζουν τα σχολεία ώστε να καταρτίζουν σχέδια ψηφιακού μετασχηματισμού. Μόνο μια μειοψηφία, όμως, εντάσσει συστηματικά την ψηφιακή εκπαίδευση στις διαδικασίες εσωτερικής ή εξωτερικής διασφάλισης ποιότητας.
Ψηφιακές δεξιότητες στα προγράμματα σπουδών
Η ψηφιακή ικανότητα διδάσκεται πλέον στα εθνικά προγράμματα σπουδών της κατώτερης δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στα περισσότερα ευρωπαϊκά συστήματα.
Η συνηθέστερη προσέγγιση είναι η ενσωμάτωση ψηφιακών δεξιοτήτων σε πολλά ή σε όλα τα μαθήματα. Παράλληλα, ειδικό αυτοτελές μάθημα προσφέρεται σε 29 από τα 38 εκπαιδευτικά συστήματα και είναι υποχρεωτικό στα 25 από αυτά.
Παρά τη διεύρυνση της διδασκαλίας, η χρήση εθνικών ή τυποποιημένων δοκιμασιών για την αξιολόγηση της ψηφιακής ικανότητας παραμένει σπάνια. Αυτό δυσκολεύει τη σύγκριση των επιδόσεων των μαθητών.
Οι κοινωνικές ανισότητες επηρεάζουν τις ευκαιρίες
Η έκθεση διαπιστώνει ότι το κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο επηρεάζει σημαντικά τις ψηφιακές δεξιότητες και τις ευκαιρίες μάθησης εκτός σχολείου.
Μαθητές από μειονεκτούντα περιβάλλοντα ενδέχεται να μη διαθέτουν βασικές ψηφιακές δεξιότητες, εάν αυτές δεν διδάσκονται ρητά στο σχολείο. Είναι επίσης πιθανότερο να δυσκολεύονται με τις εργασίες στο σπίτι εξαιτίας ανεπαρκούς σύνδεσης στο διαδίκτυο ή περιορισμένης πρόσβασης σε συσκευές.
Οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες εφαρμόζουν μέτρα στήριξης, όπως ενισχύσεις για οικιακή συνδεσιμότητα, προγράμματα δανεισμού συσκευών και οικονομική βοήθεια.
Κενά στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών
Οι ψηφιακές δεξιότητες εντάσσονται όλο και περισσότερο στα εθνικά πλαίσια αρχικής εκπαίδευσης και συνεχιζόμενης επαγγελματικής ανάπτυξης των εκπαιδευτικών.
Παραμένουν, όμως, κενά σε τομείς όπως η εξατομικευμένη μάθηση με ψηφιακά μέσα, οι πλατφόρμες οπτικού προγραμματισμού και η διαχείριση κοινωνικών ζητημάτων που συνδέονται με την ψηφιακή επικοινωνία των μαθητών.
Ελλείψεις καταγράφονται και στην προετοιμασία των εκπαιδευτικών ώστε να βοηθούν τους μαθητές να αξιολογούν την αξιοπιστία των διαδικτυακών πληροφοριών. Τα κενά είναι ακόμη εντονότερα όσον αφορά τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στη διδασκαλία και τη μάθηση.
Η έκθεση επισημαίνει ότι η ουσιαστική επαγγελματική ανάπτυξη, ο αξιόπιστος εξοπλισμός, οι ποιοτικοί πόροι, ο διαθέσιμος χρόνος και η κατάλληλη υποστήριξη μπορούν να ενισχύσουν την αποτελεσματική αξιοποίηση των τεχνολογιών από τους εκπαιδευτικούς.
Η πολιτική για την ΤΝ προηγείται της εφαρμογής
Σχεδόν τα δύο τρίτα των εκπαιδευτικών συστημάτων αντιμετωπίζουν πλέον την τεχνητή νοημοσύνη μέσω εθνικών στρατηγικών, κατευθυντήριων γραμμών ή άλλων πλαισίων πολιτικής.
Οι ρυθμίσεις καλύπτουν, μεταξύ άλλων, την παιδαγωγική χρήση, τη δεοντολογία, την προστασία δεδομένων και την υποστήριξη των εκπαιδευτικών. Η πρόσβαση των σχολείων σε προηγμένες τεχνολογίες ΤΝ παραμένει άνιση, δείχνοντας ότι η ανάπτυξη πολιτικής κινείται ταχύτερα από την πρακτική εφαρμογή.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η ανάπτυξη ψηφιακών ικανοτήτων υποστηρίζεται από πρωτοβουλίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, όπως το Σχέδιο Δράσης για την Ψηφιακή Εκπαίδευση 2021–2027, η Ανακοίνωση για την Ένωση Δεξιοτήτων και το Στρατηγικό Σχέδιο για την Εκπαίδευση STEM. Για την τεχνητή νοημοσύνη έχουν επίσης προωθηθεί η Πράξη για την Τεχνητή Νοημοσύνη και κατευθυντήριες γραμμές για ασφαλή, ηθική και αποτελεσματική χρήση της από τους εκπαιδευτικούς.
Η πλήρης έκθεση παρέχει επισκόπηση της εφαρμογής της πολιτικής ψηφιακής εκπαίδευσης στα 38 συστήματα του Δικτύου ΕΥΡΥΔΙΚΗ, μαζί με δεδομένα της ICILS και συμπεράσματα για εκπαιδευτικούς και υπεύθυνους χάραξης πολιτικής.
Πηγή: Υπουργείο Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας
