Για πρώτη φορά θεσπίζεται κρατική στήριξη για τις πολιτιστικές δράσεις των κατεχόμενων κοινοτήτων της Κύπρου, μέσω του νέου Σχεδίου «ΝΟΣΤΟΣ», το οποίο παρουσιάστηκε την Τρίτη στο Υφυπουργείο Πολιτισμού και διαθέτει συνολικό προϋπολογισμό €100.000.
Το Σχέδιο παρουσίασε την 1η Σεπτεμβρίου 2026 η Υφυπουργός Πολιτισμού Κλέα Παπαέλληνα, μαζί με τον Γενικό Διευθυντή του Υφυπουργείου Γιώργο Παπαγεωργίου και τη Διευθύντρια του Τμήματος Σύγχρονου Πολιτισμού Ιωάννα Χατζηκωστή, παρουσία των Ενώσεων Κατεχόμενων Κοινοτήτων Κύπρου.
Το «ΝΟΣΤΟΣ» εφαρμόζεται για πρώτη φορά φέτος, με πρωτοβουλία του Υφυπουργείου Πολιτισμού και μέσω του Τμήματος Σύγχρονου Πολιτισμού. Στόχος του είναι η προστασία της πολιτιστικής ταυτότητας των κατεχόμενων κοινοτήτων, η διάσωση, τεκμηρίωση και ανάδειξη της υλικής και άυλης κληρονομιάς τους, καθώς και η διατήρηση της ιστορικής μνήμης.
Η Κλέα Παπαέλληνα ανέφερε ότι το Σχέδιο καλύπτει ένα διαχρονικό κενό στην κρατική στήριξη των σχετικών πολιτιστικών δράσεων και αποτελεί αποτέλεσμα διαβουλεύσεων και διαλόγου με την Ένωση Κατεχόμενων Κοινοτήτων Κύπρου.
Δράσεις για τη μνήμη και την πολιτιστική κληρονομιά
Σύμφωνα με την Υφυπουργό, το «ΝΟΣΤΟΣ» αποτελεί εργαλείο ενίσχυσης της συναισθηματικής, κοινωνικής και πολιτιστικής συνέχειας των κατεχόμενων κοινοτήτων. Αναφέρθηκε επίσης στην υποχρέωση της Πολιτείας, 52 χρόνια μετά τη βίαιη απομάκρυνση από τις πατρογονικές εστίες, να συμβάλει στη διαφύλαξη των βιωμάτων και της συλλογικής μνήμης για τις επόμενες γενιές προσφύγων.
Το Σχέδιο δεν περιορίζεται στη χρηματοδότηση. Προβλέπει ένα πλαίσιο συνεργασίας μεταξύ Κοινοτικών Συμβουλίων, προσφυγικών σωματείων, ανθρώπων του πολιτισμού, της επιστημονικής κοινότητας και οργανωμένων πολιτιστικών φορέων.
Μεταξύ των δράσεων που μπορούν να υποστηριχθούν περιλαμβάνονται η καταγραφή προφορικών μαρτυριών, η ιστορική έρευνα, η ψηφιοποίηση αρχειακού υλικού και η διάσωση εθίμων και παραδόσεων.
Οι δικαιούχοι και οι επιλέξιμες προτάσεις
Δυνητικοί δικαιούχοι είναι οι κατεχόμενες κοινότητες, τα προσφυγικά σωματεία κατεχόμενων κοινοτήτων, φυσικά πρόσωπα και μη κερδοσκοπικοί πολιτιστικοί φορείς.
Οι προτάσεις μπορούν να καλύπτουν τη Λογοτεχνία, τα Εικαστικά, τη Μουσική, τον Σύγχρονο Χορό, το Θέατρο, τον Παραδοσιακό Πολιτισμό, τον Κινηματογράφο, τις Οπτικοακουστικές Τέχνες και την Ιστορική Έρευνα.
Στις επιλέξιμες δράσεις περιλαμβάνονται εκθέσεις, παραστάσεις, συναυλίες, λογοτεχνικές και εικαστικές διοργανώσεις, βιωματικά και εκπαιδευτικά εργαστήρια, ημερίδες, συνέδρια και εκδόσεις. Μπορούν επίσης να υποστηριχθούν προγράμματα προφορικής ιστορίας, οπτικοακουστικές παραγωγές, μικρά ντοκιμαντέρ και ψηφιακές αφηγήσεις.
Χρηματοδότηση έως €5.000 ανά δράση
Για την πρώτη εφαρμογή του Σχεδίου διατίθενται €100.000. Η χρηματοδότηση μπορεί να φθάσει τις €5.000 ανά δράση και να καλύψει έως και το 100% του συνολικού επιλέξιμου κόστους.
Οι δράσεις που θα επιλεγούν θα υλοποιηθούν από τον Δεκέμβριο του 2026 έως τον Ιούνιο του 2027. Η πρώτη εφαρμογή αποσκοπεί στη δημιουργία βάσεων για ένα σταθερό και ουσιαστικό πλαίσιο στήριξης των κατεχόμενων κοινοτήτων και της πολιτιστικής κληρονομιάς τους.
Η Υφυπουργός ευχαρίστησε τους Προέδρους των Ενώσεων Κατεχόμενων Κοινοτήτων για τη συνεργασία και διαβεβαίωσε ότι το Υφυπουργείο Πολιτισμού και η Κυβέρνηση Χριστοδουλίδη θα συνεχίσουν να στηρίζουν τις προσπάθειες διαφύλαξης του πολιτισμού των κατεχόμενων κοινοτήτων της Κύπρου.
