Τεχνικά έτοιμη για πλήρη συμμετοχή στον χώρο Σένγκεν είναι η Κύπρος, σύμφωνα με τον Υφυπουργό Μετανάστευσης και Διεθνούς Προστασίας δρα Νικόλα Α. Ιωαννίδη, ο οποίος συμμετείχε την Πέμπτη 1 Οκτωβρίου 2026 στο Συμβούλιο Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Πριν από την έναρξη των εργασιών, ο Υφυπουργός ανέφερε ότι όλες οι συστάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής θεωρούνται πλέον υλοποιημένες. Διευκρίνισε ότι απομένει συμφωνία σε πολιτικό επίπεδο, εκφράζοντας την προσδοκία για στήριξη από τους ευρωπαίους εταίρους κατά τους προσεχείς μήνες.
Αλληλεγγύη προς την Ισπανία
Με αφορμή την πρόσφατη κρίση στη Θέουτα, ο δρ Ιωαννίδης εξέφρασε την αλληλεγγύη της Κυπριακής Δημοκρατίας προς την Ισπανία. Τόνισε ότι κάθε κράτος μέλος που αντιμετωπίζει μαζικές μεταναστευτικές ροές πρέπει να λαμβάνει έμπρακτη στήριξη από την ΕΕ και τα υπόλοιπα κράτη μέλη.
Υπογράμμισε, παράλληλα, την ανάγκη συντονισμένης δράσης για την προστασία του εδάφους της Ένωσης και του χώρου Σένγκεν.
Κατά τη συζήτηση για τη συνολική κατάσταση στον χώρο Σένγκεν, σημείωσε ότι η προστασία του απαιτεί ισχυρή διαχείριση των εξωτερικών συνόρων, αποτελεσματικές διαδικασίες ασύλου και αξιόπιστες πολιτικές επιστροφών.
Αναφερόμενος στην κυπριακή εμπειρία, είπε ότι η χώρα, παρά τις σημαντικές μεταναστευτικές πιέσεις που αντιμετώπισε, πέτυχε με τη στήριξη ευρωπαϊκών μηχανισμών να περιορίσει τις παράνομες και παράτυπες αφίξεις και να αυξήσει τις επιστροφές.
Επισήμανε επίσης ότι μέτρα που επηρεάζουν την ομαλή λειτουργία του χώρου Σένγκεν πρέπει να έχουν εξαιρετικό χαρακτήρα και να στηρίζονται σε σαφή, τεκμηριωμένα στοιχεία.
Επιστροφές και συνεργασία με τρίτες χώρες
Στη συζήτηση για την ενίσχυση της συνεργασίας επανεισδοχής με τρίτες χώρες, ο Υφυπουργός χαρακτήρισε την αποτελεσματικότητα των επιστροφών βασικό δείκτη αξιοπιστίας της μεταναστευτικής πολιτικής.
Υποστήριξε τη συνδυασμένη αξιοποίηση της μεταναστευτικής διπλωματίας, της πολιτικής θεωρήσεων, των στρατηγικών εταιρικών σχέσεων και των χρηματοδοτικών μέσων. Όπου η συνεργασία παραμένει ανεπαρκής, πρόσθεσε, η ΕΕ πρέπει να είναι έτοιμη να χρησιμοποιήσει πλήρως τα διαθέσιμα εργαλεία της.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη συλλογή και ανάλυση αξιόπιστων δεδομένων για τις συνοριακές διαδικασίες και τις επιστροφές. Όπως ανέφερε, οι αποφάσεις για τις χώρες προτεραιότητας και η αξιολόγηση της συνεργασίας επανεισδοχής πρέπει να βασίζονται σε πραγματικά στοιχεία.
Ο δρ Ιωαννίδης τόνισε ακόμη ότι η μετανάστευση δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως μέσο πολιτικής πίεσης ή γεωπολιτικής χειραγώγησης και κάλεσε την ΕΕ να παραμένει ενωμένη απέναντι σε απόπειρες εργαλειοποίησής της.
Στήριξη στη συζήτηση για ευρωπαϊκό μηχανισμό έκτακτης ανάγκης
Σε σχέση με την ελληνική πρωτοβουλία για τη δημιουργία ευρωπαϊκού μηχανισμού έκτακτης ανάγκης, ο Υφυπουργός τάχθηκε υπέρ της έναρξης δομημένης συζήτησης στο Συμβούλιο.
Σημείωσε ότι εξαιρετικές περιστάσεις εργαλειοποίησης της μετανάστευσης και υβριδικών απειλών στα εξωτερικά σύνορα ενδέχεται να απαιτούν ισχυρή, συντονισμένη αντίδραση. Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι ένας τέτοιος μηχανισμός πρέπει να συνάδει με το ευρωπαϊκό και το διεθνές δίκαιο.
Η εφαρμογή του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο
Για την εφαρμογή του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, ο δρ Ιωαννίδης ανέφερε ότι η Κύπρος έχει καταγράψει ουσιαστική πρόοδο στην προσαρμογή του νομοθετικού, διοικητικού και επιχειρησιακού της πλαισίου.
Η προσαρμογή περιλαμβάνει τις διαδικασίες ελέγχου και διαλογής, τις συνοριακές διαδικασίες, τον σχεδιασμό έκτακτης ανάγκης και τη λειτουργία του Κέντρου «Πουρνάρα».
Τόνισε ότι η επιτυχία του Συμφώνου θα αξιολογηθεί από τα αποτελέσματα στην πράξη και από τη διατήρηση της ισορροπίας μεταξύ ευθύνης και αλληλεγγύης. Υπογράμμισε επίσης ότι τα κράτη μέλη πρώτης γραμμής χρειάζονται συνεχή πρακτική, επιχειρησιακή και τεχνική στήριξη.
Έγκαιρη προειδοποίηση και αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης
Σε παρέμβασή του για την παρακολούθηση της μεταναστευτικής κατάστασης, ο Υφυπουργός ανέφερε ότι η πληροφόρηση πρέπει να οδηγεί έγκαιρα σε πολιτική και επιχειρησιακή δράση.
Υποστήριξε την αποτελεσματικότερη ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ κρατών μελών, Ευρωπαϊκής Επιτροπής και ευρωπαϊκών οργανισμών, με στόχο την πρόληψη κρίσεων και την ταχύτερη ενεργοποίηση των αρμόδιων μηχανισμών.
Αναφέρθηκε ακόμη στην παραπληροφόρηση, τη διαδικτυακή χειραγώγηση και τα δίκτυα διακινητών. Επισήμανε ότι η αξιοποίηση δημόσια διαθέσιμων πληροφοριών πρέπει να γίνεται εντός κατάλληλου νομικού πλαισίου, με πλήρη σεβασμό στα προσωπικά δεδομένα και τα θεμελιώδη δικαιώματα.
Διμερείς επαφές για το Σένγκεν και τις επιστροφές
Στο περιθώριο του Συμβουλίου, ο δρ Ιωαννίδης συναντήθηκε με τον Υπουργό Εσωτερικών της Αυστρίας Gerhard Karner, τον Υπουργό Ασύλου και Μετανάστευσης των Κάτω Χωρών Bart van den Brink και την Υπουργό Εσωτερικών της Φινλανδίας Mari Rantanen.
Κεντρικό θέμα των επαφών ήταν οι προσπάθειες ένταξης της Κυπριακής Δημοκρατίας στον χώρο Σένγκεν. Με τους ομολόγους του από την Αυστρία και την Ολλανδία συζήτησε επίσης τη δυνατότητα δημιουργίας κέντρων επιστροφής σε τρίτες χώρες και τη συμμετοχή της Κύπρου στις σχετικές προσπάθειες, με σεβασμό στο ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο.
Με τη Φινλανδή Υπουργό εξετάστηκαν η ενίσχυση των επιστροφών και της επανεισδοχής μέσω συνεργασίας με τρίτες χώρες, η ισχυρότερη διαχείριση των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ και νέες προσεγγίσεις για την αντιμετώπιση της παράνομης και παράτυπης μετανάστευσης.
Πηγή: Υφυπουργείο Μετανάστευσης και Διεθνούς Προστασίας
