Την ανάγκη για μια ενωμένη, ισχυρότερη και στρατηγικά αυτόνομη Ευρώπη ανέδειξε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης σε ομιλία του στο Πανεπιστήμιο του Μάαστριχτ, προβάλλοντας παράλληλα την Κύπρο ως σταθερή γέφυρα μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Μέσης Ανατολής και του Κόλπου.
Μιλώντας στο πανεπιστήμιο της πόλης όπου υπογράφηκε το 1992 η Συνθήκη του Μάαστριχτ, ο Πρόεδρος υποστήριξε ότι οι σημερινές γεωπολιτικές συνθήκες καθιστούν τη στρατηγική αυτονομία αναγκαίο επόμενο βήμα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.
Όπως εξήγησε, αυτή η αυτονομία δεν σημαίνει απομόνωση. Περιέγραψε μια εξωστρεφή Ένωση, προσηλωμένη στο διεθνές δίκαιο, στο ελεύθερο εμπόριο και στις επωφελείς συνεργασίες, η οποία θα μπορεί ταυτόχρονα να ενεργεί ανεξάρτητα όταν αυτό είναι απαραίτητο.
Η ένταξη στην ΕΕ και το αποτύπωμά της στην Κύπρο
Αναφερόμενος στα 22 χρόνια από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην ΕΕ, ο κ. Χριστοδουλίδης χαρακτήρισε την εξέλιξη ένα από τα κορυφαία επιτεύγματα της χώρας μετά την ίδρυσή της το 1960.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε, από την ένταξη και μετά η Κύπρος έχει σχεδόν διπλασιάσει το πραγματικό μέγεθος της οικονομίας της, ενώ ο όγκος των εμπορικών συναλλαγών της έχει σχεδόν πενταπλασιαστεί.
Η ευρωπαϊκή συνδρομή, πρόσθεσε, συνέβαλε στον εκσυγχρονισμό δημόσιων υπηρεσιών και υποδομών, δημιούργησε ευκαιρίες για τους νέους και ενίσχυσε τομείς όπως η οικονομία, το εμπόριο, η υγεία, ο τουρισμός, η γεωργία, η ναυτιλία και οι μεταφορές. Παράλληλα, ενδυνάμωσε το κράτος δικαίου, τους θεσμούς και το κράτος πρόνοιας.
Ο Πρόεδρος συνέδεσε την ανάδειξη της απτής συνεισφοράς της ΕΕ στα κράτη μέλη με την αντιμετώπιση του λαϊκισμού, υπογραμμίζοντας ότι η αποτίμηση της αξίας της Ένωσης αποτελεί αφετηρία για τον σχεδιασμό του μέλλοντός της.
«Η ευρωπαϊκή αυτονομία δεν είναι ανέφικτη»
Ο κ. Χριστοδουλίδης απέρριψε τη θέση ότι η ευρωπαϊκή αυτονομία είναι ανέφικτη και τάχθηκε υπέρ της περαιτέρω εμβάθυνσης της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, στο πνεύμα της ομοσπονδιακής Ευρώπης που οραματίστηκαν ο Robert Schumann, ο Jean Monnet και άλλοι πρωτεργάτες του ευρωπαϊκού εγχειρήματος.
Αναφέρθηκε επίσης στην Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026. Όπως είπε, ένα κράτος με πληθυσμό μικρότερο του ενός εκατομμυρίου ανέλαβε για έξι μήνες ευθύνη στη διακυβέρνηση μιας Ένωσης 450 εκατομμυρίων κατοίκων.
Η περίοδος αυτή, σημείωσε, χαρακτηρίστηκε από πολέμους, συγκρούσεις, μεταβολές στο περιβάλλον ασφάλειας, ενεργειακή κρίση, οικονομικές πιέσεις, κλιματική αλλαγή και ταχεία ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης χωρίς ρυθμιστικό πλαίσιο. Μεταξύ των κρίσεων που απαρίθμησε ήταν η Βενεζουέλα, η Γροιλανδία, τα Στενά του Ορμούζ και ο συνεχιζόμενος πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας.
Η Κύπρος ως γέφυρα με τη Μέση Ανατολή
Κεντρικό σημείο της ομιλίας αποτέλεσε η δυνατότητα της Κύπρου να συμβάλει στη στρατηγική αυτονομία της ΕΕ μέσω της γεωγραφικής της θέσης, των υποδομών και των σχέσεών της με τις χώρες της ευρύτερης περιοχής.
Ο Πρόεδρος επισήμανε ότι ο Λίβανος απέχει μόλις 20 λεπτά αεροπορικώς από την Κύπρο, η Συρία περίπου 40 λεπτά, το Ισραήλ και η Ιορδανία λιγότερο από μία ώρα και η Αίγυπτος 55 λεπτά. Κατά συνέπεια, όπως ανέφερε, η συνεργασία με τη Μέση Ανατολή δεν αποτελεί μόνο γεωγραφική πραγματικότητα, αλλά επιτακτική στρατηγική ανάγκη.
Υποστήριξε ότι οι προκλήσεις της Μέσης Ανατολής και του Κόλπου επηρεάζουν άμεσα την Ευρώπη, παραπέμποντας στην κρίση στα Στενά του Ορμούζ και στις επιπτώσεις της στο ενεργειακό κόστος, στο εμπόριο και στον πληθωρισμό.
Στόχος της Κύπρου, είπε, είναι να λειτουργεί ως σταθερή, αξιόπιστη και προβλέψιμη γέφυρα μεταξύ της ΕΕ, της Μέσης Ανατολής και του Κόλπου. Στο πλαίσιο αυτό ενέταξε το άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο που φιλοξενήθηκε τον Απρίλιο στην Κύπρο, όπου, σύμφωνα με την ομιλία, Ευρωπαίοι ηγέτες συναντήθηκαν για πρώτη φορά στο ίδιο τραπέζι με ομολόγους τους από την Αίγυπτο, την Ιορδανία, τον Λίβανο, τη Συρία και τα κράτη του Κόλπου.
«Αμάλθεια», εκκενώσεις και περιφερειακές υποδομές
Ο κ. Χριστοδουλίδης αναφέρθηκε στον Θαλάσσιο Ανθρωπιστικό Διάδρομο «Αμάλθεια», ο οποίος σχεδιάστηκε και τέθηκε σε εφαρμογή από την Κύπρο μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023 και την ανθρωπιστική κρίση στη Γάζα.
Όπως δήλωσε, η συνεργασία και ο Μηχανισμός ΟΗΕ-2720 συνέβαλαν ώστε η πρόταση να εξελιχθεί σε λειτουργικό διάδρομο, ο οποίος εξακολουθεί να μεταφέρει βοήθεια. Ανέφερε ακόμη ότι η Κύπρος διέθεσε πέραν του 25% του προϋπολογισμού της για ανθρωπιστική βοήθεια προς την Παλαιστίνη.
Παράλληλα, τόνισε ότι κατά τα τελευταία τρία χρόνια η χώρα συνέβαλε στην ασφαλή εκκένωση χιλιάδων πολιτών από 70 χώρες, προσφέροντας υποδομές και πόρους για τη διέλευση ανθρώπων που βρίσκονταν σε κίνδυνο.
Στις έμπρακτες μορφές περιφερειακής συνεργασίας συμπεριέλαβε την Κυπριακή Περιφερειακή Πρωτοβουλία για την Κλιματική Αλλαγή και τον Περιφερειακό Σταθμό Εναέριας Δασοπυρόσβεσης στην Αεροπορική Βάση της Πάφου, ο οποίος υποστηρίζεται από την ΕΕ.
Αναφέρθηκε επίσης στο Κυπριακό Κέντρο Χερσαίας, Θαλάσσιας και Λιμενικής Ασφάλειας, το οποίο δημιουργήθηκε σε συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Σύμφωνα με τον Πρόεδρο, μέσα σε τέσσερα χρόνια λειτουργίας παρείχε εξειδικευμένη κατάρτιση σε χιλιάδες κυβερνητικούς λειτουργούς από περισσότερες από 50 χώρες.
Η ευρωπαϊκή ιδιότητα και το Κυπριακό
Ο Πρόεδρος συνέδεσε την περαιτέρω ενίσχυση του περιφερειακού ρόλου της Κύπρου με τον τερματισμό της κατοχής και την επανένωση του νησιού. Όπως είπε, 52 χρόνια μετά την τουρκική εισβολή, πέραν του ενός τρίτου του κυπριακού εδάφους, το οποίο αποτελεί ευρωπαϊκό έδαφος, παραμένει υπό ξένη στρατιωτική κατοχή.
Χαρακτήρισε την ιδιότητα της Κύπρου ως κράτους μέλους της ΕΕ το σημαντικότερο πλεονέκτημα στις προσπάθειες για βιώσιμη και λειτουργική λύση, η οποία θα επανενώνει το νησί και τον λαό του και θα διασφαλίζει τα δικαιώματα όλων των Κυπρίων.
Κάλεσμα για ευρωπαϊκή ηγεσία
Κλείνοντας, ο κ. Χριστοδουλίδης υπογράμμισε ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να επιλέγει πότε θα κληθεί να ηγηθεί, καθώς η ηγεσία απαιτείται στις δυσκολότερες συνθήκες.
Παρουσίασε το ευρωπαϊκό οικοδόμημα ως έργο που παραμένει σε εξέλιξη και κάλεσε τη νέα γενιά να συμμετάσχει στη διαμόρφωση των επόμενων κεφαλαίων του. Η δική του απάντηση για το μέλλον, όπως ανέφερε, είναι «μια ενωμένη, ισχυρότερη, φιλόδοξη και στρατηγικά αυτόνομη Ευρώπη».
Πηγή: Προεδρία της Κυπριακής Δημοκρατίας
