Την ετοιμότητά του για επανέναρξη των διαπραγματεύσεων στο Κυπριακό από το σημείο όπου διακόπηκαν επανέλαβε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης, μιλώντας στην 81η Σύνοδο της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών. Παράλληλα, απέρριψε κατηγορηματικά τη διχοτόμηση και κάλεσε τον Πρόεδρο της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να επιτρέψει ουσιαστικές συνομιλίες εντός του συμφωνημένου πλαισίου του ΟΗΕ.
Ο Πρόεδρος ανέδειξε το Κυπριακό ως ζήτημα που συνδέεται άμεσα με την αξιοπιστία του διεθνούς συστήματος, υποστηρίζοντας ότι το διεθνές δίκαιο και τα ψηφίσματα του ΟΗΕ δεν μπορούν να εφαρμόζονται επιλεκτικά. Ταυτόχρονα, παρουσίασε τον ρόλο που, όπως ανέφερε, επιδιώκει να διαδραματίσει η Κύπρος στην ανθρωπιστική βοήθεια, στη διαχείριση κρίσεων και στην περιφερειακή συνεργασία.
Ετοιμότητα για επανέναρξη των συνομιλιών
Ο Νίκος Χριστοδουλίδης δήλωσε πλήρως προσηλωμένος στην επίτευξη λειτουργικής και βιώσιμης λύσης, τονίζοντας ότι είναι έτοιμος να επιστρέψει στις διαπραγματεύσεις, αξιοποιώντας το έργο που έχει ήδη επιτελεστεί.
Ως κοινή βάση προσδιόρισε τα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας, το διεθνές δίκαιο, καθώς και το δίκαιο, τις αξίες και τις αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Υποστήριξε ότι αυτό που απαιτείται πλέον είναι πολιτική βούληση και ειλικρινής διάθεση όλων των πλευρών για ουσιαστική εμπλοκή.
Επανέλαβε ότι το πλαίσιο που έχει καθορίσει το Συμβούλιο Ασφαλείας είναι εκείνο της Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοσπονδίας με πολιτική ισότητα, χαρακτηρίζοντάς το ως τη μοναδική βάση για συνολική λύση.
Κατά τον Πρόεδρο, η επιδιωκόμενη διευθέτηση πρέπει να επανενώνει τη χώρα και τον λαό της, επιτρέποντας σε Ελληνοκύπριους, Τουρκοκύπριους, Μαρωνίτες, Αρμένιους και Λατίνους να ζουν μαζί με ειρήνη, ασφάλεια και ευημερία.
«Η διχοτόμηση δεν θα γίνει αποδεκτή», τόνισε, απευθύνοντας παράλληλα έκκληση προς τους Τουρκοκύπριους να αντιμετωπίσουν το κοινό μέλλον ως ευκαιρία ευημερίας. Κάλεσε επίσης τον Πρόεδρο Ερντογάν να επιτρέψει ουσιαστικές διαπραγματεύσεις εντός του συμφωνημένου από τον ΟΗΕ πλαισίου.
Αιχμές κατά Ερντογάν και αναφορά στα 52 χρόνια κατοχής
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ανέφερε ότι έχουν περάσει 52 χρόνια από την παράνομη τουρκική εισβολή, με περισσότερο από το ένα τρίτο του κυπριακού εδάφους να παραμένει, όπως είπε, υπό τουρκική κατοχή.
Έκανε αναφορά στους εκτοπισμένους και τους απογόνους τους, στα περίκλειστα Βαρώσια, στην καταστροφή θρησκευτικής και πολιτιστικής κληρονομιάς, στη μεταφορά εποίκων και στην αγωνία των συγγενών των αγνοουμένων που εξακολουθούν να ζητούν απαντήσεις.
Υπογράμμισε ότι η κυριαρχία και η εδαφική ακεραιότητα δεν μπορούν να εξαρτώνται από το μέγεθος ή τη δύναμη ενός κράτους ούτε να χάνουν τη σημασία τους με την πάροδο του χρόνου. Κατά τον ίδιο, η μη εφαρμογή των αποφάσεων του ΟΗΕ στην Κύπρο αφορά την αξιοπιστία ολόκληρου του πολυμερούς συστήματος.
Αναφερόμενος στην ομιλία του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, είπε ότι άκουσε τις τοποθετήσεις του για το διεθνές δίκαιο, την κυριαρχία, την εδαφική ακεραιότητα, την κατοχή και τους πρόσφυγες. Υποστήριξε, ωστόσο, ότι η Τουρκία πράττει το αντίθετο στην περίπτωση της Κύπρου, κάνοντας λόγο για «μέγιστη υποκρισία».
Πρόσθεσε ότι οι πολιτικοί κρίνονται από τις πράξεις τους και υποστήριξε πως, εάν ο Τούρκος Πρόεδρος επικαλείται τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, οφείλει πρώτα να τον εφαρμόζει.
Υπεράσπιση της πολυμέρειας και μεταρρύθμιση του ΟΗΕ
Στο ευρύτερο μέρος της ομιλίας του, ο Πρόεδρος σημείωσε ότι η διεθνής τάξη δοκιμάζεται μέσα σε ένα περιβάλλον ταχείας τεχνολογικής εξέλιξης, κλιματικής αλλαγής και αυξανόμενης αβεβαιότητας.
Παρουσίασε ως σταθερές αρχές το διεθνές δίκαιο, τον Χάρτη του ΟΗΕ, την κυριαρχία, την εδαφική ακεραιότητα, την ειρηνική επίλυση των διαφορών, τα ανθρώπινα δικαιώματα και την ισότητα των κρατών. Τόνισε ιδιαίτερα τη σημασία αυτών των αρχών για τα μικρότερα κράτη, τα οποία βασίζονται σε ένα διεθνές σύστημα συνεπούς εφαρμογής των κανόνων.
Στήριξε την ανάγκη εξέλιξης των Ηνωμένων Εθνών, αναφερόμενος στην Πρωτοβουλία UN80, στο Σύμφωνο για το Μέλλον, στην Ατζέντα 2030 και στους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης. Εξήρε επίσης την ηγεσία του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ και τη δέσμευσή του στην πολυμέρεια και στη μεταρρύθμιση του Οργανισμού.
Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι οι θεσμικές αλλαγές δεν αρκούν χωρίς ουσιαστική βούληση των κρατών μελών να συνεισφέρουν και να προστατεύσουν το πολυμερές σύστημα. Όπως ανέφερε, τα μικρότερα κράτη μπορεί να μην έχουν τη δυνατότητα επιβολής, μπορούν όμως να οικοδομούν συμμαχίες και να συμβάλλουν στη διαμόρφωση αποτελεσμάτων.
«Αμάλθεια», εκκενώσεις και ανθρωπιστική δράση
Ο Νίκος Χριστοδουλίδης παρουσίασε τη γεωγραφική θέση της Κύπρου, στο σταυροδρόμι Ευρώπης, Ασίας και Αφρικής, ως δυνατότητα ενεργού συμβολής στη διαχείριση περιφερειακών κρίσεων.
Αναφέρθηκε στον Θαλάσσιο Ανθρωπιστικό Διάδρομο «Αμάλθεια», ο οποίος τέθηκε σε εφαρμογή μετά την τρομοκρατική επίθεση της Χαμάς το 2023 και την καταστροφική ανθρωπιστική κατάσταση στη Γάζα. Σύμφωνα με την ομιλία, η συνεργασία, μεταξύ άλλων, με τον Μηχανισμό 2720 του ΟΗΕ μετέτρεψε την αρχική ιδέα σε λειτουργική ανθρωπιστική διαδρομή, η οποία συνεχίζει να αποφέρει αποτελέσματα.
Υπογράμμισε επίσης τον ρόλο της Κύπρου ως «ασφαλούς καταφυγίου» κατά τις εκκενώσεις υπηκόων τρίτων χωρών από την περιοχή. Όπως είπε, τα τελευταία τρία χρόνια η χώρα βοήθησε στην εκκένωση χιλιάδων πολιτών από 70 χώρες.
Μέσω του CyprusAid, πρόσθεσε, παρασχέθηκε ανθρωπιστική βοήθεια σε χώρες που αντιμετώπισαν φυσικές καταστροφές. Έκανε ειδική αναφορά στην ανταπόκριση μετά τον σεισμό στη Βενεζουέλα και τις αιφνίδιες πλημμύρες στο Νεπάλ, καθώς και στη διοχέτευση πόρων για την ανθρωπιστική κατάσταση στο Σουδάν και στην ευρύτερη περιοχή του Σαχέλ.
Περιφερειακές συνεργασίες και κλιματική κρίση
Για την αντιμετώπιση της ανόδου της θερμοκρασίας, της λειψυδρίας και των ακραίων καιρικών φαινομένων, ο Πρόεδρος πρόβαλε την Περιφερειακή Πρωτοβουλία της Κύπρου για την Κλιματική Αλλαγή, με στόχο τη συνεργασία στην προσαρμογή, στον μετριασμό και στην ανθεκτικότητα.
Αναφέρθηκε ακόμη στον Περιφερειακό Σταθμό Αεροπυρόσβεσης Κύπρου, με έδρα την Αεροπορική Βάση της Πάφου και υποστήριξη από την ΕΕ. Σύμφωνα με την ομιλία, ο σταθμός λειτουργεί ως επιχειρησιακό κέντρο αεροπυρόσβεσης και ταχείας ανταπόκρισης, αλλά και ως κέντρο εκπαίδευσης και ανάπτυξης δυνατοτήτων.
Για το CYCLOPS, που συστάθηκε από κοινού με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ανέφερε ότι μέσα σε τέσσερα χρόνια προσέφερε εξειδικευμένη εκπαίδευση σε χιλιάδες κυβερνητικούς αξιωματούχους από περισσότερες από 50 χώρες της Μέσης Ανατολής, της Αφρικής και της Ευρώπης.
Ο Πρόεδρος συνέδεσε αυτή την προσέγγιση και με την Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ κατά το πρώτο εξάμηνο του έτους. Σημείωσε ότι μια χώρα με λιγότερο από ένα εκατομμύριο κατοίκους ανέλαβε για έξι μήνες να συντονίσει το έργο μιας Ένωσης 450 εκατομμυρίων πολιτών, επιδιώκοντας συναίνεση γύρω από κοινές προτεραιότητες.
Κλείνοντας, υποστήριξε ότι η Κύπρος παραμένει προσηλωμένη σε έναν ΟΗΕ που προστατεύει τις αρχές του Χάρτη του και σε ένα πολυμερές σύστημα στο οποίο κάθε κράτος διαθέτει δικαιώματα και ευθύνες. Τόνισε ότι τα μικρά κράτη δεν πρέπει να βρίσκονται στο περιθώριο, αλλά να συμμετέχουν ενεργά στη διαμόρφωση του κοινού μέλλοντος.
Αρχική πηγή: Προεδρία της Κυπριακής Δημοκρατίας – Πλήρες κείμενο της ομιλίας
