Τον ρόλο της Κύπρου ως συνδετικού κρίκου ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ανατολική Μεσόγειο ανέδειξε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης, μιλώντας στο 22nd Cyprus Summit του Economist. Παρουσίασε τις κυπριακές πρωτοβουλίες για την περιφερειακή ανθεκτικότητα και υπογράμμισε ότι η επίλυση του Κυπριακού μπορεί να ενισχύσει τη συνεργασία στην περιοχή και να δημιουργήσει νέες προοπτικές στις ευρωτουρκικές σχέσεις.
Ο Πρόεδρος περιέγραψε ένα διεθνές περιβάλλον στο οποίο οι γεωπολιτικές ισορροπίες μεταβάλλονται γρήγορα, ενώ οι συγκρούσεις και η παρεμπόδιση κρίσιμων εμπορικών περασμάτων επηρεάζουν τις ενεργειακές αγορές, το κόστος των μεταφορών και το διεθνές εμπόριο. Αναφέρθηκε στις κρίσεις στα Στενά του Ορμούζ και του Μπαμπ ελ Μαντέμπ, καθώς και στη συνεχιζόμενη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Όπως σημείωσε, η Ευρώπη χρειάζεται να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα και τις δυνατότητές της και να αναλάβει μεγαλύτερη ευθύνη για την ασφάλειά της. Διευκρίνισε ότι η ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία δεν σημαίνει απομόνωση, αλλά μια ισχυρή Ευρώπη που μπορεί να ενεργεί αποτελεσματικά και να συνεργάζεται με διεθνείς εταίρους.
Η Κύπρος ως γέφυρα της ΕΕ με την περιοχή
Ο κ. Χριστοδουλίδης ανέφερε ότι η Κύπρος, βάσει συγκεκριμένου σχεδιασμού, επιδιώκει να λειτουργεί ως σταθερή, αξιόπιστη και προβλέψιμη γέφυρα μεταξύ της ΕΕ, της Μέσης Ανατολής και του Κόλπου. Τόνισε ότι η χώρα θέλει να είναι «μέρος της λύσης και όχι μέρος του προβλήματος», προωθώντας συνεργασίες που δεν στρέφονται εναντίον κανενός.
Στο πλαίσιο αυτό αναφέρθηκε στην άτυπη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου που πραγματοποιήθηκε τον Απρίλιο στην Κύπρο. Σύμφωνα με τον Πρόεδρο, η σύνοδος έφερε για πρώτη φορά σε ένα τέτοιο σχήμα ηγέτες των κρατών μελών και των θεσμών της ΕΕ μαζί με ηγέτες από την Αίγυπτο, την Ιορδανία, τον Λίβανο, τη Συρία και τις χώρες του Κόλπου, με αντικείμενο συγκεκριμένα έργα περιφερειακής συνεργασίας.
«Αμάλθεια» και απομακρύνσεις πολιτών
Αναφερόμενος στην ανθρωπιστική κατάσταση στη Γάζα μετά την τρομοκρατική επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, είπε ότι η Κύπρος διέθεσε περισσότερο από το 25% του προϋπολογισμού της ανθρωπιστικής βοήθειάς της για την Παλαιστίνη και ενεργοποίησε τον Θαλάσσιο Ανθρωπιστικό Διάδρομο «Αμάλθεια».
Ο Πρόεδρος υποστήριξε ότι η πρωτοβουλία εξελίχθηκε σε λειτουργική ανθρωπιστική οδό, αξιοποιώντας τη γεωγραφική θέση, τις υποδομές και τις σχέσεις της Κύπρου με τις χώρες της περιοχής και διεθνείς εταίρους.
Παράλληλα, ανέφερε ότι η χώρα λειτούργησε ως ασφαλές καταφύγιο σε επιχειρήσεις απομάκρυνσης υπηκόων τρίτων χωρών. Κατά τα τελευταία τρία χρόνια, σύμφωνα με τον ίδιο, η Κύπρος συνέβαλε στην απομάκρυνση χιλιάδων πολιτών από 70 χώρες.
Κλίμα, αεροπυρόσβεση και περιφερειακή ασφάλεια
Στην ομιλία του παρουσίασε επίσης την Περιφερειακή Πρωτοβουλία της Κύπρου για την Κλιματική Αλλαγή, στην οποία, όπως είπε, συμμετέχουν 13 χώρες. Στόχος της είναι η ενίσχυση της συλλογικής ικανότητας προσαρμογής και μετριασμού των επιπτώσεων από την άνοδο της θερμοκρασίας, τη λειψυδρία και τα ακραία καιρικά φαινόμενα.
Αναφέρθηκε ακόμη στον Περιφερειακό Σταθμό Αεροπυρόσβεσης στην αεροπορική βάση «Ανδρέας Παπανδρέου» στην Πάφο. Με την υποστήριξη της ΕΕ, ο Σταθμός προορίζεται να λειτουργεί ως επιχειρησιακός κόμβος αεροπυρόσβεσης και άμεσης ανταπόκρισης, αλλά και ως κέντρο εκπαίδευσης, διαλειτουργικότητας και ανάπτυξης ικανοτήτων.
Για το Κυπριακό Κέντρο Ασφάλειας Ξηράς, Ανοικτών Θαλασσών και Λιμένων, CYCLOPS, το οποίο δημιουργήθηκε από κοινού με τις Ηνωμένες Πολιτείες, είπε ότι στα τέσσερα χρόνια λειτουργίας του έχει εκπαιδεύσει χιλιάδες κυβερνητικούς αξιωματούχους από περισσότερες από 50 χώρες της Ευρώπης, της Μέσης Ανατολής, της Αφρικής και της Κεντρικής Ασίας.
Ο ρόλος της Κύπρου στον IMEC
Ο Πρόεδρος συνέδεσε την περιφερειακή ανθεκτικότητα και με την οικονομία, την ενέργεια, τις εμπορικές σχέσεις, την προστασία κρίσιμων υποδομών και τις νέες τεχνολογίες. Επισήμανε τα πλεονεκτήματα της Ανατολικής Μεσογείου στη ναυτιλία, στις λιμενικές υποδομές, στην ενέργεια, στον τουρισμό, στην έρευνα, στην τεχνολογία και στις ψηφιακές υπηρεσίες.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον Διάδρομο Οικονομικής Συνεργασίας Ινδίας–Μέσης Ανατολής–Ευρώπης, γνωστό ως IMEC, εκτιμώντας ότι μπορεί να ενισχύσει τις εμπορικές και μεταφορικές συνδέσεις και ότι η Κύπρος έχει σημαντικό ρόλο στην υλοποίησή του.
Ανέφερε ότι τον προσεχή Δεκέμβριο αναμένεται να υπογραφεί στις Βρυξέλλες, στο περιθώριο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και παρουσία του Πρωθυπουργού Modi, η Συμφωνία Ελεύθερου Εμπορίου ΕΕ–Ινδίας. Παρέπεμψε επίσης στην επίσκεψή του στην Ινδία, στη λειτουργία Εμπορικού Γραφείου στη Μουμπάι, στις διαβουλεύσεις για αεροπορική διασύνδεση Κύπρου–Ινδίας και στη δημιουργία, εντός της ΕΕ, ομάδας φίλων του IMEC.
Το Κυπριακό και η περιφερειακή συνεργασία
Ο κ. Χριστοδουλίδης δήλωσε ότι καμία συζήτηση για τη σταθερότητα και την ανθεκτικότητα στην Ανατολική Μεσόγειο δεν είναι ολοκληρωμένη χωρίς αναφορά στο Κυπριακό. Σημείωσε ότι, 52 χρόνια μετά την τουρκική εισβολή, μέρος της επικράτειας της Κυπριακής Δημοκρατίας εξακολουθεί να βρίσκεται υπό κατοχή.
Υποστήριξε ότι η λύση στη βάση του συμφωνημένου πλαισίου και των αρχών, αξιών και του δικαίου της ΕΕ αποτελεί ευκαιρία για την Τουρκία να συμμετάσχει στις περιφερειακές συνεργασίες. Δήλωσε έτοιμος να εργαστεί ουσιαστικά προς αυτή την κατεύθυνση, τονίζοντας ότι «η λύση του Κυπριακού δεν μπορεί να περιμένει».
Κατά τον Πρόεδρο, μια επανενωμένη Κύπρος θα μπορούσε να ενισχύσει το γεωπολιτικό της αποτύπωμα, να συμβάλει περισσότερο στην οικοδόμηση εμπιστοσύνης και να αναπτύξει νέες συνεργασίες προς όφελος ολόκληρης της περιοχής, περιλαμβανομένης της Τουρκίας. Πρόσθεσε ότι μια τέτοια εξέλιξη θα δημιουργούσε νέες προοπτικές και στις ευρωτουρκικές σχέσεις.
Κλείνοντας, τόνισε ότι ο ρόλος της Κυπριακής Δημοκρατίας ως συνδετικού κρίκου δεν απορρέει αυτομάτως από τη γεωγραφική της θέση, αλλά αποδεικνύεται μέσα από τις επιλογές, τις πρωτοβουλίες και τα αποτελέσματά της. Επανέλαβε ότι η Κύπρος θα συνεχίσει να προωθεί τον διάλογο και τη συνεργασία χωρίς αποκλεισμούς, με στόχο μια ασφαλέστερη, περισσότερο διασυνδεδεμένη και ανθεκτική περιοχή.
Πηγή: Προεδρία της Κυπριακής Δημοκρατίας – Πλήρες κείμενο της ομιλίας
