Την ενίσχυση της Κύπρου στο ευρωπαϊκό διαστημικό οικοσύστημα, με επενδύσεις σε υποδομές, έρευνα και επιχειρηματικότητα, ανέδειξε ο Υφυπουργός Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής δρ Νικόδημος Δαμιανού, μιλώντας στο 3rd Space Symposium της Hellas Sat στην Αθήνα.
Στην ομιλία του, με θέμα τη στρατηγική σημασία του Διαστήματος και την αναπτυξιακή πορεία της Κύπρου, παρουσίασε τις εθνικές πρωτοβουλίες, τις ευρωπαϊκές συνεργασίες και τις υποδομές που υποστηρίζουν δορυφορικές επικοινωνίες, Παρατήρηση της Γης, πλοήγηση και ασφαλείς επικοινωνίες.
Ο Υφυπουργός υπογράμμισε ότι οι διαστημικές τεχνολογίες αποτελούν πλέον βασικά εργαλεία για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, την άμυνα και την ασφάλεια, τη διαχείριση κρίσεων και φυσικών καταστροφών, τις μεταφορές και τη γεωργία.
Η δυναμική της παγκόσμιας διαστημικής οικονομίας
Σύμφωνα με εκτιμήσεις του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ και της McKinsey που επικαλέστηκε, η ευρύτερη διαστημική οικονομία θα μπορούσε να φθάσει τα 1,8 τρισ. δολάρια έως το 2035.
Παράλληλα, βάσει στοιχείων του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Διαστημικό Πρόγραμμα (EUSPA), τα παγκόσμια έσοδα από την αγορά Παρατήρησης της Γης αναμένεται να αυξηθούν από 3,5 δισ. ευρώ το 2024 σε σχεδόν 8 δισ. ευρώ έως το 2034.
Για την αγορά συσκευών και υπηρεσιών δορυφορικής πλοήγησης, τα έσοδα εκτιμάται ότι θα ανέλθουν από 300 δισ. ευρώ σε περίπου 580 δισ. ευρώ κατά την ίδια περίοδο.
Ο δρ Δαμιανού σημείωσε ότι η αυξανόμενη εξάρτηση κρατών και οικονομιών από διαστημικές υπηρεσίες προσδίδει στον τομέα έντονη γεωπολιτική διάσταση, καθώς οι κρίσιμες τεχνολογίες, οι υποδομές και τα δεδομένα συνδέονται με την εθνική ασφάλεια και τη στρατηγική αυτονομία.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο αναφέρθηκε στο EU Space Act, στις προτάσεις για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034 και στο Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας. Όπως εξήγησε, επιδίωξη είναι ο συνδυασμός κοινών κανόνων για ασφαλείς, ανθεκτικές και βιώσιμες δραστηριότητες με χρηματοδότηση της έρευνας, της καινοτομίας και της επιχειρηματικής ανάπτυξης.
Η στρατηγική της Κύπρου και η συμμετοχή στην ESA
Ο Υφυπουργός παρουσίασε ως βασικά βήματα την υιοθέτηση της Εθνικής Στρατηγικής Διαστήματος 2025-2030, τη θέσπιση εθνικής νομοθεσίας για την αδειοδότηση και την εποπτεία των διαστημικών δραστηριοτήτων, καθώς και τη δημιουργία του Cyprus Space Office.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην ένταξη της Κύπρου ως Συνδεδεμένου Μέλους του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA) τον Μάρτιο του 2026. Για την περίοδο 2026-2028, σύμφωνα με την ομιλία, έχουν δεσμευθεί 13,5 εκατ. ευρώ σε προαιρετικά προγράμματα της ESA.
Στόχος είναι να υποστηριχθούν έργα που αναπτύσσουν κυπριακή τεχνογνωσία και ενισχύουν τη θέση των επιχειρήσεων στις ευρωπαϊκές αλυσίδες αξίας.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται χρηματοδοτικά προγράμματα για τη δημιουργία και την ανάπτυξη νεοφυών επιχειρήσεων, καθώς και η κρατική στήριξη για τη δημιουργία του πρώτου εξειδικευμένου Space Business Incubation Center στο Κέντρο Αριστείας «ΕΡΑΤΟΣΘΕΝΗΣ».
Δορυφόροι και επίγειες υποδομές
Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο δρ Δαμιανού, η Κύπρος διαθέτει σήμερα τέσσερις δορυφόρους ευρωπαϊκών συμφερόντων σε τροχιά, οι οποίοι χρησιμοποιούν δορυφορικούς πόρους της Κυπριακής Δημοκρατίας. Διαθέτει επίσης δύο κύριους επίγειους σταθμούς παρακολούθησης μέσω των τηλεπικοινωνιακών σταθμών της CYTA και της Hellas Sat.
Στις υποδομές περιλαμβάνεται ένας από τους τέσσερις ευρωπαϊκούς σταθμούς λήψης για την υπηρεσία Έρευνας και Διάσωσης του Galileo, ο οποίος συμβάλλει στον εντοπισμό σημάτων κινδύνου.
Η χώρα φιλοξενεί επίσης δύο επίγειους σταθμούς RIMS για το ευρωπαϊκό σύστημα EGNOS, το οποίο ενισχύει την ακρίβεια και την ασφάλεια στις αεροπορικές, θαλάσσιες και χερσαίες μεταφορές.
Στον τομέα της Παρατήρησης της Γης, το Κέντρο Αριστείας «ΕΡΑΤΟΣΘΕΝΗΣ» λειτουργεί επίγειο σταθμό λήψης δεδομένων σχεδόν σε πραγματικό χρόνο, ενταγμένο στο Copernicus Collaborative Ground Segment.
Η αξιοποίηση των δεδομένων του ελληνικού εθνικού προγράμματος μικροδορυφόρων αποτελεί, σύμφωνα με την ομιλία, αντικείμενο συζήτησης για συνεργασία με την Ελλάδα. Η σχετική δυνατότητα υποστηρίζει την παρακολούθηση και την αντιμετώπιση προκλήσεων στους τομείς του περιβάλλοντος, της πολιτικής προστασίας και της ασφάλειας.
Παράλληλα προωθείται η εγκατάσταση Οπτικών Επίγειων Σταθμών, με στόχο την ενίσχυση της σύνδεσης της Κύπρου με την Ευρωπαϊκή Υποδομή Κβαντικών Επικοινωνιών EuroQCI και το πρόγραμμα ασφαλούς συνδεσιμότητας IRIS². Στην ομιλία αναφέρθηκε επίσης προγραμματιζόμενη εγκατάσταση από τη Hellas Sat σε συνεργασία με το γαλλικό CNES.
Οι συνεργασίες με Ελλάδα και Γαλλία
Ο δρ Δαμιανού τόνισε ότι η ανάπτυξη του κυπριακού διαστημικού οικοσυστήματος προϋποθέτει διεθνείς συνεργασίες. Η Κύπρος είναι από τον Οκτώβριο του 2024 μέλος των Artemis Accords, ενώ η πρόσφατη Κοινή Διακήρυξη με τη Γαλλία θέτει πλαίσιο συνεργασίας στην Παρατήρηση της Γης, τη διαστημική επιστήμη και τις δορυφορικές τηλεπικοινωνίες.
Αναφέρθηκε ακόμη στη στρατηγική συμφωνία-πλαίσιο μεταξύ της Hellas Sat, του CNES, της Thales Alenia Space και της Safran για την ανάπτυξη συστήματος οπτικών επικοινωνιών επόμενης γενιάς.
Για τη συνεργασία Κύπρου και Ελλάδας επισήμανε ότι το σχετικό Μνημόνιο Συναντίληψης προβλέπει κοινές δράσεις στην Παρατήρηση της Γης, στις δορυφορικές εφαρμογές, στις κβαντικές επικοινωνίες και στην ανάπτυξη υποδομών.
Η συμμετοχή των δύο χωρών στο έργο SEEWQCI, πρόσθεσε, συμβάλλει στην υλοποίηση της EuroQCI και στην ανάπτυξη ασφαλών επικοινωνιών επόμενης γενιάς.
Τα 25 χρόνια της Hellas Sat
Ο Υφυπουργός συνεχάρη τη Hellas Sat και τους ανθρώπους της για τη συμπλήρωση 25 χρόνων δραστηριότητας, επισημαίνοντας τη σημασία της πορείας της για την Κύπρο, την Ελλάδα και την ευρύτερη περιοχή.
Όπως ανέφερε, οι υποδομές και οι υπηρεσίες της εταιρείας συνέβαλαν στην παρουσία των δύο χωρών στη διεθνή αγορά δορυφορικών επικοινωνιών.
Ολοκληρώνοντας την ομιλία του, υπογράμμισε ότι το Διάστημα δεν αποτελεί πλέον μεμονωμένο πεδίο πολιτικής, αλλά συνδέεται με κρίσιμες λειτουργίες του σύγχρονου κράτους. Έθεσε ως ζητούμενο τη μετατροπή της τεχνολογικής προόδου σε επιχειρήσεις που παράγουν τεχνολογία και σε αξιόπιστες υποδομές για την Κύπρο και την Ελλάδα.
Πηγή: Υφυπουργείο Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής
