Τη μείωση των παράνομων αφίξεων στην Κύπρο κατά 86% το 2025 σε σύγκριση με το 2022 ανέδειξε ο Υφυπουργός Μετανάστευσης και Διεθνούς Προστασίας, δρ Νικόλας Α. Ιωαννίδης, μιλώντας στο Συνέδριο Μνήμης, Προβληματισμού και Προοπτικής «50 χρόνια μετά». Παρουσίασε παράλληλα τις θέσεις της Κυπριακής Δημοκρατίας για το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο μετανάστευσης, τις επιστροφές και την αλληλεγγύη προς τα κράτη πρώτης γραμμής.
Στην ομιλία του, με θέμα «Η Κύπρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση: ευθύνη, αλληλεγγύη και κοινές προκλήσεις», αναφέρθηκε επίσης στη θέση της Κύπρου στην ΕΕ, στην παρακαταθήκη της δεύτερης Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ένωσης και στη συνεχιζόμενη τουρκική κατοχή.
Μείωση αφίξεων και αύξηση αναχωρήσεων
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέθεσε ο Υφυπουργός, το 2025 οι νέες αιτήσεις ασύλου μειώθηκαν κατά 87% σε σύγκριση με το 2022, ενώ καταγράφηκαν 12.029 συνολικές αναχωρήσεις, στις οποίες περιλαμβάνονται και οι μετεγκαταστάσεις. Όπως ανέφερε, αντιστοιχούσαν σε σχεδόν πέντε αναχωρήσεις για κάθε νέα παράνομη άφιξη.
Κατά τους πρώτους εννέα μήνες του 2026, πρόσθεσε, οι παράνομες αφίξεις ήταν κατά 92% λιγότερες από την αντίστοιχη περίοδο του 2022.
Απέδωσε τη μεταβολή στην ενισχυμένη επιτήρηση της Πράσινης Γραμμής και των θαλάσσιων συνόρων, στη δράση κατά των διακινητών, στην ταχύτερη εξέταση των αιτήσεων ασύλου, στη συνεργασία με τρίτες χώρες και στις οργανωμένες επιστροφές. Διευκρίνισε, πάντως, ότι οι προκλήσεις δεν έχουν εκλείψει.
Ο δρ Ιωαννίδης ανέφερε ακόμη ότι η Κύπρος κατατάσσεται τέταρτη μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ σε απόλυτο αριθμό επιστροφών υπηκόων τρίτων χωρών και πρώτη κατ’ αναλογία πληθυσμού, στο πλαίσιο προγράμματος επαναπατρισμών που χρηματοδοτείται από την Ένωση.
Το Σύμφωνο Μετανάστευσης και ο Κανονισμός Επιστροφών
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, η εφαρμογή του οποίου, όπως είπε, άρχισε στις 12 Ιουνίου 2026, κατά τη διάρκεια της Κυπριακής Προεδρίας. Την ίδια ημέρα πραγματοποιήθηκε στη Λευκωσία ειδική άτυπη υπουργική συνάντηση για τη μετάβαση από τη διαπραγμάτευση στην εφαρμογή του κοινού ευρωπαϊκού πλαισίου.
Το Σύμφωνο καλύπτει τον έλεγχο, την ταυτοποίηση και την υποδοχή αιτούντων, την εξέταση αιτήσεων ασύλου, τις συνοριακές διαδικασίες και την αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών μελών. Ο Υφυπουργός σημείωσε ότι δεν αποτελεί πανάκεια και ότι η αποτελεσματικότητά του θα εξαρτηθεί από τη συνέπεια των κρατών και την επιχειρησιακή δυνατότητα των αρμόδιων υπηρεσιών.
Υπογράμμισε ότι, κατά την πάγια θέση της Κυπριακής Δημοκρατίας, αλληλεγγύη και ευθύνη πρέπει να συμβαδίζουν. Η αλληλεγγύη, ανέφερε, πρέπει να εκφράζεται μέσα από μετεγκαταστάσεις, προσωπικό, υποδομές, τεχνική υποστήριξη και πόρους προς τα κράτη πρώτης γραμμής. Ως σχετικό παράδειγμα ανέφερε τη διμερή συνεργασία Κύπρου και Λιθουανίας για μετεγκαταστάσεις, διευκρινίζοντας ότι τέτοιες συνεργασίες δεν υποκαθιστούν τον κοινό ευρωπαϊκό μηχανισμό.
Ως μία από τις σημαντικότερες επιτυχίες της Κυπριακής Προεδρίας παρουσίασε την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων για τον νέο Κανονισμό Επιστροφών. Όπως εξήγησε, το πλαίσιο ενισχύει τη συνεργασία και καθορίζει σαφέστερες υποχρεώσεις για όσους δεν έχουν δικαίωμα παραμονής και πρέπει να επαναπατριστούν, με διατήρηση του σεβασμού στα θεμελιώδη δικαιώματα.
Τόνισε ότι μια απόφαση επιστροφής πρέπει να εκτελείται όταν, έπειτα από δίκαιη εξέταση και με τις προβλεπόμενες εγγυήσεις, διαπιστώνεται πως ένα πρόσωπο δεν δικαιούται διεθνή προστασία και δεν διαθέτει άλλη νόμιμη βάση παραμονής.
Ευρωπαϊκό πλαίσιο και εγχώρια νομοθεσία
Σύμφωνα με τον Υφυπουργό, η ευρωπαϊκή μεταρρύθμιση ενσωματώθηκε στην κυπριακή έννομη τάξη μέσω του νέου Προσφύγων Νόμου του 2026. Βάσει της νομοθεσίας, στο Κέντρο «Πουρνάρα» εφαρμόζονται αυστηρότερες και ταχύτερες διαδικασίες ελέγχου και διαλογής.
Αναφέρθηκε επίσης στη «μεταναστευτική διπλωματία», δηλαδή στη συνεργασία με χώρες καταγωγής και διέλευσης, στις επανεισδοχές και στην αντιμετώπιση των δικτύων παράνομης διακίνησης.
Για τη νόμιμη μετανάστευση, σημείωσε ότι πρέπει να λειτουργεί με σαφή κριτήρια και τεκμηριωμένη σύνδεση με τις ανάγκες της αγοράς εργασίας. Επικαλέστηκε την Ευρωπαϊκή Μπλε Κάρτα, τις ενωσιακές πρωτοβουλίες και τη διμερή συμφωνία με την Αίγυπτο, η οποία προβλέπει νόμιμη πρόσβαση εργαζομένων ανάλογα με τις ανάγκες της Κύπρου, υπό εποπτεία και με έμφαση στην κατάρτιση.
Παράλληλα, είπε ότι η ηλεκτρονική ανανέωση συγκεκριμένων κατηγοριών αδειών διαμονής μειώνει τη γραφειοκρατία και διευκολύνει τον έλεγχο.
Ένταξη μέσω γλώσσας και εργασίας
Ο δρ Ιωαννίδης χαρακτήρισε την ένταξη των νομίμως διαμενόντων αλλοδαπών αναπόσπαστο μέρος της μεταναστευτικής πολιτικής. Η πρώτη ολοκληρωμένη Εθνική Στρατηγική που κατάρτισε η Κυβέρνηση, ανέφερε, δίνει έμφαση στην ελληνική γλώσσα, στις επαγγελματικές δεξιότητες, στην εργασία και στην εξοικείωση με την κοινωνία, τους θεσμούς και τον πολιτισμό της Κύπρου.
Υπογράμμισε ότι η γνώση της γλώσσας βοηθά τους ανθρώπους να κατανοούν τους κανόνες, να επικοινωνούν με τις υπηρεσίες και να συμμετέχουν στην κοινωνική ζωή. Διευκρίνισε ότι η ένταξη δεν σημαίνει ούτε άκριτη προσαρμογή της κοινωνίας υποδοχής ούτε διαγραφή της καταγωγής του προσώπου που εντάσσεται.
Η παρακαταθήκη της Κυπριακής Προεδρίας
Αναφερόμενος στη δεύτερη Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, ο Υφυπουργός είπε ότι η χώρα ανταποκρίθηκε σε μια απαιτητική αποστολή, ενώ κλήθηκε να διαχειριστεί και την κρίση που προέκυψε λόγω της ένοπλης σύρραξης των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ με το Ιράν.
Σύμφωνα με την ομιλία, η Προεδρία προώθησε πρωτοβουλίες για την άμυνα, την ετοιμότητα απέναντι σε καταστροφές και την ανταγωνιστικότητα, πέτυχε συμφωνίες για την απλούστευση ευρωπαϊκών διαδικασιών και σημείωσε πρόοδο στις διαπραγματεύσεις για τον μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ.
Παράλληλα, ανέδειξε την ενεργειακή ασφάλεια, τη συνδεσιμότητα, την κοινωνική συνοχή και τις ανάγκες των νησιωτικών κρατών. Κατά την ίδια περίοδο, το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέγραψαν την κοινή διακήρυξη «Η Ευρώπη για τον πολιτισμό, ο πολιτισμός για την Ευρώπη».
Ο Υφυπουργός ευχαρίστησε την τέως Υφυπουργό για Ευρωπαϊκά Θέματα, Μαριλένα Ραουνά, καθώς και τους λειτουργούς και αξιωματούχους που εργάστηκαν για την Προεδρία.
«Η Πράσινη Γραμμή δεν αποτελεί σύνορο»
Στο μέρος της ομιλίας που αφορούσε το Κυπριακό, ο δρ Ιωαννίδης τόνισε ότι ολόκληρη η Κυπριακή Δημοκρατία αποτελεί έδαφος της ΕΕ και ότι η αναστολή εφαρμογής του ευρωπαϊκού κεκτημένου στις περιοχές όπου η Κυβέρνηση δεν ασκεί αποτελεσματικό έλεγχο δεν μετατρέπει τη Γραμμή Κατάπαυσης του Πυρός σε διεθνές σύνορο.
Διευκρίνισε ότι οι έλεγχοι κατά μήκος της Πράσινης Γραμμής για την αντιμετώπιση, μεταξύ άλλων, της παράνομης μετανάστευσης και του λαθρεμπορίου προβλέπονται από ευρωπαϊκό Κανονισμό, ο οποίος ορίζει ρητά ότι η Πράσινη Γραμμή δεν αποτελεί σύνορο.
Κλείνοντας, συνέδεσε την ευρωπαϊκή παρουσία της Κύπρου με την προάσπιση των εθνικών συμφερόντων, την τήρηση των ευρωπαϊκών και διεθνών υποχρεώσεων και τη διεκδίκηση μιας ελεύθερης πατρίδας, απαλλαγμένης από την τουρκική κατοχή.
Η πλήρης ομιλία του Υφυπουργού Μετανάστευσης και Διεθνούς Προστασίας είναι διαθέσιμη στην κυβερνητική πύλη.
Πηγή: Gov.cy
