Δωδεκαετές Σχέδιο Δράσης ύψους €610,925 εκατ. για την ανασυγκρότηση της κυπριακής κτηνοτροφίας παρουσιάστηκε την Παρασκευή, 11 Σεπτεμβρίου 2026, στο Προεδρικό Μέγαρο, μετά την κρίση του αφθώδους πυρετού.
Οι προτάσεις της Ειδικής Επιστημονικής Επιτροπής καλύπτουν την περίοδο 2027-2038 και επιδιώκουν τη μετάβαση σε ένα ασφαλέστερο και βιώσιμο μοντέλο, με έμφαση στην παραγωγικότητα, τη βιοασφάλεια, την ιχνηλασιμότητα και την ορθολογική χωροθέτηση των μονάδων.
Την παρουσίαση έκανε ο επικεφαλής της Επιτροπής, δρ Σταύρος Μαλάς, Πρόεδρος του Ινστιτούτου Κύπρου. Η Επιτροπή συστάθηκε με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου, ώστε να καταρτίσει επιστημονικά τεκμηριωμένες προτάσεις για την αναβάθμιση του τομέα.
Οι επιπτώσεις του αφθώδους πυρετού
Ο Υπουργός Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, Χρίστος Σενέκης, ανέφερε ότι η κρίση επηρέασε την παραγωγή, το εισόδημα των κτηνοτρόφων και ευρύτερα την αγροτική οικονομία.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η Κυβέρνηση αντιμετώπισε την επιζωοτία με εμβολιασμό και αυστηρά μέτρα βιοασφάλειας. Παράλληλα, προχώρησε σε αποζημιώσεις, κάλυψη της απώλειας εισοδήματος και μέτρα επαναδραστηριοποίησης των πληγεισών μονάδων.
Ο Υπουργός επισήμανε ότι η Κύπρος βρίσκεται πλέον σε ειδικό υγειονομικό καθεστώς, βασικό στοιχείο του οποίου είναι ο εμβολιασμός όλων των δίχηλων ζώων. Το καθεστώς συνεπάγεται, μεταξύ άλλων, περιορισμούς και απαγόρευση εξαγωγών νωπού κρέατος προς χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Όπως τόνισε, οι προτάσεις ανοίγουν το στάδιο του διαλόγου για τη διαμόρφωση των αποφάσεων και των παρεμβάσεων που θα ακολουθήσουν. Στόχος της Κυβέρνησης, πρόσθεσε, είναι η κτηνοτροφία να εξέλθει από την κρίση ισχυρότερη, σύγχρονη, ανθεκτική, εξωστρεφής και ανταγωνιστική.
121 εκμεταλλεύσεις και απώλεια 84.133 ζώων
Κατά την παρουσίαση των ευρημάτων, ο δρ Μαλάς ανέφερε ότι διαχρονικές αδυναμίες του συστήματος είχαν δημιουργήσει τις συνθήκες για την ταχεία εξάπλωση της νόσου.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι επηρεάστηκαν 121 κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις, με συνολική απώλεια 84.133 ζώων. Από τις πληγείσες μονάδες, οι 102 ήταν συγκεντρωμένες σε επτά επιδημιολογικές ενότητες.
Η υψηλή συγκέντρωση μονάδων συνδέθηκε με αυξημένο επιδημιολογικό κίνδυνο. Ως βασικές αδυναμίες καταγράφηκαν η υπερσυγκέντρωση ζώων και μονάδων, οι ανεπαρκείς αποστάσεις, τα κενά στη βιοασφάλεια και την ιχνηλασιμότητα, καθώς και η απουσία ολοκληρωμένου χωροταξικού σχεδιασμού.
Ο επικεφαλής της Επιτροπής υπογράμμισε ότι η επαναδραστηριοποίηση των πληγέντων πρέπει να βασιστεί σε επιστημονικά, κτηνιατρικά, χωροταξικά και οικονομικά κριτήρια. Χαρακτήρισε, παράλληλα, την αποσυμφόρηση των περιοχών υψηλού κινδύνου μέτρο πρόληψης και όχι τιμωρία.
Τέσσερις πυλώνες για την περίοδο 2027-2038
Το προτεινόμενο Σχέδιο Δράσης οργανώνεται σε τέσσερις πυλώνες: την ανασυγκρότηση και αναβάθμιση της αιγοπροβατοτροφίας, την αντίστοιχη αναβάθμιση της αγελαδοτροφίας, τις οριζόντιες δράσεις και την επιστημονική υποστήριξη.
Για την αιγοπροβατοτροφία προτείνονται παρεμβάσεις €372,225 εκατ., με στρατηγικό στόχο τον διπλασιασμό της συνολικής παραγωγής αιγοπρόβειου γάλακτος μέσα σε 12 χρόνια. Η αύξηση επιδιώκεται κυρίως μέσω μεγαλύτερης παραγωγικότητας ανά ζώο και όχι μέσω ανεξέλεγκτης διεύρυνσης του ζωικού πληθυσμού.
Οι εισηγήσεις περιλαμβάνουν πρόγραμμα παραγωγικής αντικατάστασης αιγοπροβάτων, γενετική βελτίωση, πυρήνες αναπαραγωγής και αναβάθμιση του ζωικού κεφαλαίου. Προτείνονται επίσης νέες μεγάλες μονάδες ή εξαγορά υφιστάμενων, εκσυγχρονισμός εγκαταστάσεων και δημιουργία μονάδων εκτροφής αρνιών.
Για την αγελαδοτροφία προβλέπονται παρεμβάσεις €134 εκατ., με στόχο μικρότερο αλλά παραγωγικότερο ζωικό πληθυσμό και καλύτερη αξιοποίηση του κρέατος ως δεύτερου παραγωγικού πυλώνα.
Μεταξύ των μέτρων περιλαμβάνονται η γενετική βελτίωση, η δημιουργία 50 νέων αγελαδοτροφικών μονάδων, η αναβάθμιση ή εξαγορά υφιστάμενων εγκαταστάσεων και η διατήρηση και αξιοποίηση της ντόπιας κυπριακής φυλής αγελάδας.
Βιοασφάλεια, επιστημονική στήριξη και χωροθέτηση
Οι οριζόντιες παρεμβάσεις ύψους €41 εκατ. αφορούν μονάδες πάχυνσης μοσχαριών και αμνοεριφίων, περιφράξεις και ηλεκτρονικά συστήματα βιοασφάλειας. Περιλαμβάνουν επίσης μέτρα ευημερίας και ζωντανής παρακολούθησης των ζώων, καθώς και στοχευμένη αποσυμφόρηση κτηνοτροφικών περιοχών.
Πρόσθετες δράσεις επιστημονικής και τεχνολογικής υποστήριξης, ύψους €63,7 εκατ., καλύπτουν τη γενετική αξιολόγηση, εργαστήρια και υποδομές ποιοτικού ελέγχου γάλακτος και κρέατος και επιστημονικές ομάδες στήριξης των δύο βασικών κλάδων.
Η πρόταση προβλέπει ακόμη ηλεκτρονικό φάκελο για κάθε κτηνοτροφική μονάδα, κτηνίατρο αναφοράς, συστηματική επιτήρηση και σχέδια βιοασφάλειας ανά εγκατάσταση. Ζητείται επίσης πλήρης καταγραφή και ιχνηλασιμότητα των ζώων και των μετακινήσεών τους.
Στο χωροταξικό σκέλος προτείνεται οι νέες μονάδες να δημιουργούνται μόνο σε προκαθορισμένες περιοχές, με επαρκείς μεταξύ τους αποστάσεις. Προβλέπονται επίσης αναδιοργάνωση των επιβαρυμένων περιοχών και σαφείς όροι για την έγκριση νέων μονάδων ή επεκτάσεων.
Επείγουσες παρεμβάσεις €30 εκατ.
Ως άμεση παρέμβαση, η Επιτροπή εισηγείται δράσεις €30 εκατ. για τη δημιουργία 10 μονάδων πάχυνσης μοσχαριών και 10 μονάδων πάχυνσης αμνοεριφίων.
Στην πρόταση περιλαμβάνεται και η επανεγκατάσταση πληγεισών μονάδων σε ασφαλέστερες περιοχές, με σκοπό την αποσυμφόρηση κτηνοτροφικών ζωνών υψηλού κινδύνου.
Το νέο παραγωγικό μοντέλο δίνει προτεραιότητα στην απόδοση ανά ζώο, στην ποιότητα γάλακτος και κρέατος, στη γενετική βελτίωση, στην ευζωία και στη βιοασφάλεια. Προβλέπει επίσης καλύτερη αξιοποίηση της παραγωγής κρέατος, η οποία, σύμφωνα με την παρουσίαση, παραμένει σε μεγάλο βαθμό αναξιοποίητη σε σύγκριση με την παραγωγή γάλακτος.
Ο δρ Μαλάς συνέδεσε τη βιωσιμότητα του τομέα και με την προστασία του χαλλουμιού, επισημαίνοντας ότι απαιτούνται επαρκές και ποιοτικό γάλα, εξωστρεφής κτηνοτροφία και επιστημονική στήριξη.
Μετά την παρουσίαση ακολούθησε ανταλλαγή απόψεων με εκπροσώπους των εμπλεκόμενων φορέων. Οι προτάσεις της Επιτροπής θα αποτελέσουν τη βάση για την περαιτέρω επεξεργασία των μέτρων και τη λήψη αποφάσεων για την επόμενη ημέρα της κυπριακής κτηνοτροφίας.
Πηγή: Υπουργείο Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος
