Σοβαρές αδυναμίες στους ελέγχους ποιότητας και ασφάλειας, υπερβολικές παραγγελίες και εκτεταμένη σπατάλη καταγράφει η Ελεγκτική Υπηρεσία στη σίτιση των οπλιτών της Εθνικής Φρουράς, για την οποία δαπανήθηκαν πέραν των €9,5 εκατ. το 2025.
Η έκθεση βασίστηκε, μεταξύ άλλων, σε επιτόπιους ελέγχους και 1.106 ερωτηματολόγια οπλιτών. Διαπιστώνει ότι το σύστημα καλύπτει γενικά τις βασικές διατροφικές ανάγκες, αλλά οι σχεδιασμοί «δεν εφαρμόζονται ικανοποιητικά στην πράξη».
Η Ελεγκτική εντόπισε αποκλίσεις από τις διαδικασίες παραλαβής, σπατάλη και κινδύνους ως προς την τήρηση των συμβατικών όρων για την ποσότητα και την ποιότητα των γευμάτων.
Γεύματα κάτω από το όριο ασφαλείας
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν τα ευρήματα για τη θερμοκρασία των έτοιμων γευμάτων. Σε αιφνίδιο έλεγχο στις 22 Ιανουαρίου 2026, τα δελτία παραλαβής κατέγραφαν θερμοκρασία 65 βαθμών Κελσίου.
Οι μετρήσεις της Ελεγκτικής Υπηρεσίας με πιστοποιημένο θερμόμετρο έδειξαν, ωστόσο, 35 έως 45,2 βαθμούς για το χοιρινό και 20 έως 50,2 βαθμούς για τις πατάτες. Το συμβατικό κατώτατο όριο για ζεστό φαγητό είναι 60 βαθμοί.
Σύμφωνα με την έκθεση, οι θερμοκρασίες αυτές εμπίπτουν στην «επικίνδυνη ζώνη» των 5 έως 58 βαθμών, στην οποία οι μικροοργανισμοί αναπτύσσονται γρήγορα. Η Υπηρεσία καταλήγει ότι δεν διασφαλιζόταν η διατήρηση του φαγητού στα ενδεδειγμένα επίπεδα ασφαλείας.
Αδυναμίες διαπιστώθηκαν και στα μέσα ελέγχου κατά την παραλαβή. Σε άλλη περίπτωση, το θερμόμετρο της αναδόχου εταιρείας δεν αντιστοιχούσε στον κωδικό του δελτίου παραλαβής και δεν ήταν κατάλληλα πιστοποιημένο.
Παράλληλα, ηλεκτρονική ζυγαριά για τον έλεγχο των μερίδων είχε ελεγχθεί τελευταία φορά το 2022. Ακολούθως διαπιστώθηκε ότι δεν ήταν κατάλληλη για τον συγκεκριμένο έλεγχο.
Παραγγελίες μεγαλύτερες από τις ανάγκες
Στον έλεγχο των παραγγελιών για φυλάκια, οι ατομικές μερίδες υπερέβαιναν κατά 42% και 40%, αντίστοιχα, την ημερήσια δικαιούμενη τροφοδοτική δύναμη. Σε δύο συγκεκριμένα φυλάκια, οι παραγγελίες ήταν κατά 100% και 57% μεγαλύτερες από την παρούσα δύναμη των οπλιτών.
Η Ελεγκτική εκτιμά ότι η αξιοποίηση της συμβατικής δυνατότητας μείωσης των συνοδευτικών έως 50%, όταν υπάρχει υποκατανάλωση, θα περιόριζε στο εξεταζόμενο σενά το ημερήσιο κόστος κατά 11% στα στρατόπεδα και 12% στα φυλάκια.
Η δυνητική εξοικονόμηση υπολογίζεται σε περίπου €10.000 την εβδομάδα.
Το 73% αποφεύγει συγκεκριμένα φαγητά
Από τις απαντήσεις στα ερωτηματολόγια προκύπτει ότι το 73% των οπλιτών αποφεύγει ή δεν καταναλώνει συγκεκριμένα φαγητά, κυρίως λόγω ποιότητας, γεύσης, τρόπου παρασκευής ή καταλληλότητας. Ιδιαίτερα χαμηλή αποδοχή καταγράφεται στα όσπρια και τα ψάρια.
Το 69% δήλωσε ότι καταφεύγει μερικές φορές ή καθημερινά σε προϊόντα του ΚΨΜ για να καλύψει τις διατροφικές του ανάγκες, ενώ το 41% ανέφερε ότι σιτίζεται με φαγητό εκτός στρατοπέδου.
Η Ελεγκτική συνδέει τα δεδομένα αυτά με τη μη κατανάλωση του φαγητού της Εθνικής Φρουράς, τη σπατάλη πόρων και την πρόσθετη οικονομική επιβάρυνση των οικογενειών των οπλιτών.
Η συνολική ικανοποίηση από τη σίτιση χαρακτηρίζεται μέτρια, με ποσοστά από 44,5% έως 61%. Τις χαμηλότερες αξιολογήσεις συγκέντρωσαν το ρόφημα, με 44,5%, και το πρόγευμα, με 48,9%.
Μόνο περίπου το 20% των οπλιτών που ακολουθούν ειδική διατροφή δήλωσε ότι οι ανάγκες του καλύπτονται επαρκώς ή πλήρως.
Η έκθεση επισημαίνει επίσης ότι δεν έχουν προσδιοριστεί επιστημονικά οι ημερήσιες ενεργειακές ανάγκες των οπλιτών, ούτε έχουν αναλυθεί τα γεύματα ως προς τους υδατάνθρακες, τα λίπη και τις πρωτεΐνες.
Αναφορές για προβλήματα υγείας και ανεπίλυτα παράπονα
Περίπου ένας στους τέσσερις ερωτηθέντες ανέφερε ότι παρουσίασε ήπια προβλήματα υγείας, κυρίως γαστρεντερικές παθήσεις, τα οποία ο ίδιος αποδίδει στη σίτιση.
Η Ελεγκτική χαρακτηρίζει το εύρημα «σοβαρό δείκτη» για την αντίληψη των οπλιτών σχετικά με την ποιότητα και την υγιεινή της παρεχόμενης σίτισης. Αντίθετα, η καθαριότητα των χώρων και των μέσων εστίασης αξιολογήθηκε θετικά.
Περίπου ένας στους πέντε συμμετέχοντες δήλωσε ότι υπέβαλε παράπονο. Μόλις το 18% θεωρεί ότι τα παράπονα επιλύθηκαν πλήρως ή μερικώς, ενώ το 75% αναφέρει ότι δεν επιλύθηκαν.
Στην Εθνική Φρουρά υπηρετούν 21 επαγγελματίες μάγειρες Α΄. Ωστόσο, τέσσερα από τα 17 ενεργά μαγειρεία μονάδων, ποσοστό 24%, δεν διαθέτουν επαγγελματία μάγειρα, ενώ σε άλλη μονάδα υπηρετεί επαγγελματίας μάγειρας χωρίς να υπάρχει ενεργό μαγειρείο.
720.000 συσκευασίες μίας χρήσης
Από την έναρξη της τρέχουσας σύμβασης, στις 20 Ιανουαρίου 2025, μέχρι την ολοκλήρωση του ελέγχου, στις 6 Μαρτίου 2026, διανεμήθηκαν περίπου 720.000 ατομικές μερίδες σε συσκευασίες μίας χρήσης.
Η Ελεγκτική διαπίστωσε ότι οι συσκευασίες καταλήγουν συχνά στους κοινούς κάδους αντί να ανακυκλώνονται. Το 48% των μονάδων σίτισης δήλωσε ότι δεν διαθέτει κάδους ανακύκλωσης και το 52% ότι δεν εξυπηρετείται από αδειοδοτημένο συλλογικό σύστημα διαχείρισης αποβλήτων.
Οι συστάσεις της Ελεγκτικής Υπηρεσίας
Η Υπηρεσία εισηγείται τη θεσμοθέτηση της Τεχνικής Επιτροπής Σίτισης της Εθνικής Φρουράς, με καθορισμένες αρμοδιότητες και διαδικασίες λειτουργίας, ώστε να εποπτεύονται διαρκώς ο σχεδιασμός, η εφαρμογή και η αξιολόγηση της σίτισης.
Η σύσταση απευθύνεται στο Υπουργείο Άμυνας, σε συνεργασία με τα Υπουργεία Υγείας και Γεωργίας.
Προτείνεται επίσης ο επιστημονικός καθορισμός των ημερήσιων ενεργειακών αναγκών και των αναλογιών υδατανθράκων, πρωτεϊνών και λιπών. Η Ελεγκτική εισηγείται εργαστηριακές αναλύσεις των γευμάτων και διατροφική δήλωση για κάθε μερίδα.
Για τον περιορισμό της σπατάλης, προτείνει την αξιοποίηση του νέου συστήματος ΣΕΔΙΤΕΦ για τον εντοπισμό υπερβολικών παραγγελιών, την επιλογή μισής ατομικής μερίδας στα φυλάκια και τη μείωση των συνοδευτικών έως 50% όταν παρατηρείται υποκατανάλωση.
Για την ασφάλεια των τροφίμων συστήνεται να εφοδιαστούν με πιστοποιημένα θερμόμετρα οι επτά ΥΜΣ που τροφοδοτούν απομακρυσμένα φυλάκια. Προτείνεται ακόμη να εξετάζεται η χρήση φορητών ψυγείων όταν εντοπίζονται αποκλίσεις.
Η Ελεγκτική ζητεί πρόσθετους ελέγχους στις εγκαταστάσεις της αναδόχου εταιρείας, καθώς και μικροβιολογικούς και χημικούς εργαστηριακούς ελέγχους.
Με βάση τις απαντήσεις των οπλιτών, εισηγείται αναβάθμιση και διαφοροποίηση του μενού, περισσότερες ισορροπημένες και υγιεινές επιλογές, ενίσχυση των φρέσκων τροφίμων, περισσότερες επιλογές στο πρόγευμα και τα ροφήματα και συχνότερη προσφορά φρέσκων φρούτων.
Συστήνει επίσης την επαναξιολόγηση γευμάτων που παρουσιάζουν υψηλή απαρέσκεια και τη δημιουργία μηχανισμών συμμετοχικής ανατροφοδότησης από τους οπλίτες.
Ιδιαίτερη μέριμνα ζητείται για όσους έχουν ειδικές διατροφικές ανάγκες. Προτείνεται, τέλος, βελτίωση της υποβολής και διαχείρισης παραπόνων, με σαφή κανάλια επικοινωνίας, συστηματική καταγραφή και αξιολόγηση και τακτική ενημέρωση των οπλιτών.
Πηγή: ΚΥΠΕ
