Δύο διαφορετικές υποθέσεις, μία κοινή αγωνία και ένα πρόβλημα που επιστρέφει κάθε καλοκαίρι. Η θάλασσα της Λεμεσού βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο μετά τις καταγγελίες λουομένων, τις εικόνες με αφρούς και άγνωστες ουσίες, τη βλάβη στον Σταθμό Επεξεργασίας Λυμάτων στη Μονή και τα σοβαρά ερωτήματα για τον αγωγό αποστράγγισης που μεταφέρθηκε προς την περιοχή του Δασουδιού.
Το LemesosBlog συγκέντρωσε τις επίσημες ανακοινώσεις, τις εργαστηριακές ενδείξεις, τις τοποθετήσεις των αρμοδίων και το ιστορικό των ελέγχων. Το βασικό συμπέρασμα είναι σαφές: η βλάβη στη Μονή και ο αγωγός στο Δασούδι είναι δύο ξεχωριστά μέτωπα. Δεν πρέπει να συγχέονται, ούτε μπορεί ο δεύτερος να χαρακτηρίζεται ως αγωγός λυμάτων χωρίς εργαστηριακή ή διοικητική τεκμηρίωση.
Την ίδια στιγμή, οι επίσημες διαβεβαιώσεις ότι τα οργανωμένα νερά κολύμβησης παραμένουν εξαιρετικής ποιότητας δεν ακυρώνουν την ανάγκη να εξηγηθεί τι ακριβώς συνέβη, ποιος έλεγξε κάθε εγκατάσταση και γιατί η Λεμεσός εξακολουθεί να αντιμετωπίζει περιστατικά των οποίων η πηγή συχνά δεν εντοπίζεται.
- Οι έκτακτες αναλύσεις έδειξαν αυξημένο μικροβιολογικό φορτίο κοντά στον σταθμό της Μονής, αλλά όχι στα πέντε γειτονικά σημεία κολύμβησης που ελέγχθηκαν.
- Ο ΕΟΑ Λεμεσού επιβεβαίωσε βλάβη και περιορισμένη απόρριψη δευτεροβάθμια επεξεργασμένου νερού, απορρίπτοντας ότι διοχετεύθηκαν ανεπεξέργαστα λύματα στη θάλασσα.
- Ο αγωγός στο Δασούδι περιγράφεται από τις αρμόδιες αρχές ως αδειοδοτημένος αγωγός αποστράγγισης. Ελέγχεται, όμως, αν η κατασκευή και η λειτουργία του συμμορφώνονται με τους όρους της άδειας.
- Οι Δήμαρχοι Λεμεσού και Αμαθούντας ζητούν μόνιμο συντονιστικό μηχανισμό, άμεση επέμβαση και διαφάνεια στα αποτελέσματα.
- Το βαθύτερο πρόβλημα είναι η αδυναμία γρήγορης ιχνηλάτησης της πηγής, παρότι οι καταγγελίες και οι πιθανές πηγές ρύπανσης είναι πολλές.
Τι έδειξαν οι επίσημες αναλύσεις στη Μονή
Στις 28 Αυγούστου 2026, το Τμήμα Περιβάλλοντος δημοσιοποίησε την πρώτη ολοκληρωμένη επίσημη εικόνα. Όπως αναφέρει στην ανακοίνωσή του για την ποιότητα των νερών κολύμβησης, διερεύνησε τις καταγγελίες για απορρίψεις από τον σταθμό της Μονής, πραγματοποίησε πρόσθετους ελέγχους και έλαβε μέτρα με βάση τη νομοθεσία για τον έλεγχο της ρύπανσης των νερών.
Έκτακτα δείγματα λήφθηκαν τόσο κοντά στον σταθμό όσο και σε πέντε γειτονικές περιοχές κολύμβησης: Κάλυμνος, Ακτή Κυβερνήτη, Άγιος Γεώργιος Αλαμάνου, Αόρατοι και Παναγιές.
Το αποτέλεσμα έχει δύο σκέλη που πρέπει να διαβάζονται μαζί:
- Καταγράφηκε αυξημένο μικροβιολογικό φορτίο μόνο στην περιοχή κοντά στον σταθμό επεξεργασίας.
- Στα πέντε σημεία κολύμβησης δεν διαπιστώθηκε μικροβιολογική επιβάρυνση.
Το Τμήμα Περιβάλλοντος υπογραμμίζει ότι, με βάση τα αποτελέσματα που είχε ενώπιόν του, οι περιοχές κολύμβησης που ελέγχθηκαν παρέμεναν εξαιρετικής ποιότητας. Παράλληλα, ξεκαθαρίζει ότι η διερεύνηση συνεχίζεται και ότι θα λαμβάνονται μέτρα όπου διαπιστώνονται παραβάσεις.
Η βλάβη που επιβεβαίωσε ο ΕΟΑ Λεμεσού
Ο πρόεδρος του ΕΟΑ Λεμεσού, Γιάννης Τσουλόφτας, επιβεβαίωσε δημόσια ότι υπήρξε βλάβη στη μονάδα. Σε δηλώσεις του στον «Πολίτη 107.6 & 97.6», τις οποίες μετέφερε ο Πολίτης, έκανε λόγο για περιορισμένη και μεμονωμένη απόρριψη δευτεροβάθμια επεξεργασμένου νερού.
Ο κ. Τσουλόφτας απέρριψε το ενδεχόμενο να διοχετεύθηκαν ανεπεξέργαστα λύματα στη θάλασσα και επέμεινε ότι τα οργανωμένα νερά κολύμβησης είναι εξαιρετικής ποιότητας. Αυτή η διάκριση είναι κρίσιμη: δευτεροβάθμια επεξεργασμένο νερό δεν είναι το ίδιο με ανεπεξέργαστα λύματα. Η αυξημένη μικροβιολογική ένδειξη κοντά στη μονάδα, όμως, εξηγεί γιατί οι αρμόδιες υπηρεσίες οφείλουν να αποσαφηνίσουν τη διάρκεια, την ποσότητα, την ακριβή αιτία της βλάβης και τα μέτρα που επιβλήθηκαν.
Το δεύτερο μέτωπο: Ο αγωγός αποστράγγισης στο Δασούδι
Ξεχωριστή είναι η υπόθεση του αγωγού που συνδέεται με μεγάλη υπό ανέγερση ανάπτυξη στην παραλιακή Λεμεσό. Οι αρμόδιοι τον περιγράφουν ως αγωγό αποστράγγισης και όχι ως αγωγό λυμάτων. Ο σκοπός τέτοιων εγκαταστάσεων είναι η απομάκρυνση υπόγειων ή άλλων νερών ώστε να προστατεύονται βαθιές εκσκαφές και υπόγειοι χώροι.
Ο διευθυντής του Τμήματος Περιβάλλοντος, Θεόδουλος Μεσιμέρης, ανέφερε ότι ο αγωγός διαθέτει άδεια με συγκεκριμένους όρους και ότι βρίσκεται σε εξέλιξη έλεγχος για το κατά πόσον αυτοί τηρούνται. Η ύπαρξη άδειας, επομένως, δεν κλείνει την υπόθεση. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν η θέση, η διαδρομή, το βάθος, το σημείο εκροής και η ποιότητα του νερού ανταποκρίνονται ακριβώς σε όσα εγκρίθηκαν.
Ο Δήμαρχος Αμαθούντας, Κυριάκος Ξυδιάς, δήλωσε στο Κυπριακό Πρακτορείο Ειδήσεων ότι, μετά την παρέμβασή του, επιβεβαιώθηκε η μετακίνηση του αγωγού. Σύμφωνα με τις δημόσιες τοποθετήσεις του, ο αγωγός ξεκινούσε από την περιοχή της Ακτής Ολυμπίων και μεταφέρθηκε παράλληλα προς την ακτογραμμή, προς το Δασούδι και τα όρια του Δήμου Αμαθούντας.
Ο ίδιος έθεσε συγκεκριμένα ερωτήματα: γιατί δεν οδηγήθηκε κάθετα σε μεγαλύτερο βάθος, γιατί ακολουθεί διαδρομή με αλλαγές πορείας και ποιος έλεγξε ότι η μεταφορά του έγινε σύμφωνα με την άδεια. Ταυτόχρονα, ξεκαθάρισε ότι δεν ισχυρίζεται πως ο αγωγός μεταφέρει λύματα. Η ανησυχία του αφορά τόσο τη συμμόρφωση όσο και την πιθανότητα νερά αποστράγγισης να επηρεάζουν την όψη της θάλασσας ή να συνδέονται με φαινόμενα ευτροφισμού.
Το LemesosBlog είχε καταγράψει αναλυτικά τις πρώτες τοποθετήσεις του Κυριάκου Ξυδιά στο προηγούμενο ρεπορτάζ «Απαιτούμε λύση για τη θαλάσσια ρύπανση της Λεμεσού».
Οι Δήμαρχοι ανεβάζουν τους τόνους
Στη σύσκεψη της 27ης Αυγούστου στο Υφυπουργείο Ναυτιλίας συμμετείχαν η Υφυπουργός Μαρίνα Χατζημανώλη, οι Δήμαρχοι Λεμεσού και Αμαθούντας, εκπρόσωποι του Τμήματος Περιβάλλοντος, της Αρχής Λιμένων, του ΕΟΑ Λεμεσού και του Τμήματος Αλιείας.
Ο Δήμαρχος Λεμεσού, Γιάννης Αρμεύτης, χαρακτήρισε το θέμα πολύ σοβαρό και δήλωσε ότι η πόλη είναι θυμωμένη. «Απαιτούμε λύσεις. Όχι αύριο, αλλά χθες», ήταν το μήνυμά του, σύμφωνα με την επίσημη ενημέρωση του Δήμου Λεμεσού.
Ο κ. Αρμεύτης ζήτησε έναν κεντρικό επιχειρησιακό μηχανισμό που θα καθορίζει χωρίς ασάφειες ποιος συντονίζει, ποιος ελέγχει, ποιος αστυνομεύει και ποιος παρεμβαίνει. Πρότεινε τη δημιουργία Μονάδας Ταχείας Ανταπόκρισης για περιστατικά θαλάσσιας ρύπανσης, ώστε οι δειγματοληψίες και η ιχνηλάτηση να ξεκινούν όσο το περιστατικό είναι ακόμη ορατό.
Σε ραδιοφωνικές δηλώσεις του ανέφερε ότι αναλύσεις που έγιναν με πρωτοβουλία του Δήμου είχαν σε ορισμένες περιπτώσεις δείξει ίχνη λυμάτων. Υπογράμμισε, όμως, ότι η προέλευση μπορεί να είναι διαφορετική κάθε φορά: σκάφη, χερσαίες εγκαταστάσεις, όμβρια, αποχετευτικά συστήματα κτηρίων, ιχθυοκαλλιέργειες ή δραστηριότητες στο λιμάνι.
Το σχέδιο της Υφυπουργού: Drones, αισθητήρες και μετρήσιμες προθεσμίες
Η Υφυπουργός Ναυτιλίας, Μαρίνα Χατζημανώλη, ανέφερε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη στρατηγικό σχέδιο πρόληψης και αντιμετώπισης της θαλάσσιας ρύπανσης, το οποίο θα πρέπει να είναι πλήρως επιχειρησιακό μέσα στο επόμενο έτος.
Στο τραπέζι βρίσκονται η αξιοποίηση drones και αισθητήρων, η ταχύτερη ανταλλαγή πληροφοριών και η καθιέρωση δεικτών απόδοσης και προθεσμιών για κάθε εμπλεκόμενη υπηρεσία. Ο κατάλογος των φορέων είναι μακρύς: Υφυπουργείο Ναυτιλίας, Τμήμα Αλιείας, Τμήμα Περιβάλλοντος, Αρχή Λιμένων, Λιμενική και Ναυτική Αστυνομία, Κέντρο Συντονισμού Έρευνας και Διάσωσης, τοπικές αρχές και ΕΟΑ.
Αυτό ακριβώς αναδεικνύει και το βασικό θεσμικό πρόβλημα. Όταν οι αρμοδιότητες είναι κατανεμημένες σε τόσους φορείς, η γρήγορη απόκριση απαιτεί ένα κέντρο που θα λαμβάνει την καταγγελία, θα ενεργοποιεί την κατάλληλη ομάδα, θα διασφαλίζει τη σωστή δειγματοληψία και θα δημοσιοποιεί ενιαία τα αποτελέσματα.
Γιατί το «εξαιρετικής ποιότητας» δεν κλείνει τη συζήτηση
Η επίσημη ταξινόμηση των νερών κολύμβησης βασίζεται στην ευρωπαϊκή Οδηγία 2006/7/ΕΚ και στην κυπριακή νομοθεσία. Οι βασικοί μικροβιολογικοί δείκτες είναι το κολοβακτηρίδιο E. coli και οι εντερόκοκκοι. Η παρακολούθηση γίνεται σε καθορισμένα σημεία και η ετήσια ταξινόμηση λαμβάνει υπόψη σειρά δεδομένων, όχι μόνο ένα μεμονωμένο δείγμα.
Όπως εξηγεί το Τμήμα Περιβάλλοντος, σε περιστατικό βραχυπρόθεσμης ρύπανσης απαιτούνται πρόσθετες δειγματοληψίες και, αν το πρόβλημα επιμένει, μπορούν να ληφθούν μέτρα διαχείρισης, να τοποθετηθεί σήμανση ή να απαγορευθεί προσωρινά η κολύμβηση.
Επομένως, η σημερινή ένδειξη ότι τα πέντε γειτονικά σημεία είναι ασφαλή είναι ουσιαστική και καθησυχαστική. Δεν απαντά, όμως, από μόνη της σε όλα τα ερωτήματα για επεισόδια αφρού, οσμών, επιπλεόντων απορριμμάτων ή άγνωστων ουσιών. Ορισμένα από αυτά μπορεί να μην έχουν μικροβιολογική προέλευση ή να έχουν ήδη μετακινηθεί από ρεύματα και ανέμους όταν φθάνει η ομάδα ελέγχου.
Ένα χρόνιο πρόβλημα με πολλές πιθανές πηγές
Η σημερινή κρίση δεν εμφανίστηκε ξαφνικά. Σε συζήτηση της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Περιβάλλοντος το 2025, παρουσιάστηκαν στοιχεία σύμφωνα με τα οποία στη Λεμεσό λειτουργούσαν 30 αδειοδοτημένοι αγωγοί αποστράγγισης οργανισμών και αναπτύξεων, κυρίως για προστασία υπόγειων χώρων.
Ο επιστημονικός σύμβουλος του Υφυπουργείου Ναυτιλίας και ακαδημαϊκός του Πανεπιστημίου Frederick, Δρ Άγγελος Μενελάου, είχε επισημάνει τότε ότι από περίπου 300 καταγγελίες μιας διετίας, η πηγή δεν είχε εντοπιστεί στο 53% των περιπτώσεων. Σύμφωνα με την ίδια κοινοβουλευτική συζήτηση, πρόστιμο επιβλήθηκε μόνο σε μικρό ποσοστό των υποθέσεων στις οποίες η πηγή έγινε γνωστή.
Τα στοιχεία αυτά, που είχαν δημοσιευτεί σε ρεπορτάζ από τη Βουλή, φωτίζουν το πραγματικό κενό: η Λεμεσός δεν στερείται καταγγελιών, πιθανών πηγών ή επιμέρους ελέγχων. Στερείται ακόμη ενός συστήματος που θα ενώνει τα δεδομένα και θα οδηγεί γρήγορα από την εικόνα της ρύπανσης στον υπεύθυνο.
Οι επτά απαντήσεις που πρέπει να δοθούν δημόσια
Η περιβαλλοντική επίτροπος του ΔΗΣΥ, Δρ Ολυμπία Νισιφόρου, έθεσε με ανακοίνωσή της επτά συγκεκριμένους άξονες διαφάνειας. Με βάση όσα έχουν γίνει γνωστά, οι απαντήσεις που χρειάζεται σήμερα η Λεμεσός είναι οι εξής:
- Ποια ακριβώς δείγματα λήφθηκαν, σε ποια σημεία, ποιες ώρες και με ποια πρωτόκολλα;
- Ποια είναι τα πλήρη εργαστηριακά αποτελέσματα και όχι μόνο η γενική ταξινόμηση;
- Ποια ήταν η διάρκεια και η ποσότητα της απόρριψης από τη βλάβη στη Μονή;
- Ποιοι είναι οι ακριβείς όροι της άδειας του αγωγού αποστράγγισης στο Δασούδι και τηρήθηκαν κατά τη μεταφορά του;
- Ποιες πιθανές πηγές ελέγχθηκαν ή αποκλείστηκαν: σκάφη, λιμάνι, αναπτύξεις, όμβρια, ιχθυοκαλλιέργειες ή άλλες εγκαταστάσεις;
- Διαπιστώθηκαν παραβάσεις και, αν ναι, ποια μέτρα ή κυρώσεις επιβλήθηκαν;
- Πότε θα λειτουργήσει ο ενιαίος μηχανισμός άμεσης ανταπόκρισης και ποιος θα λογοδοτεί για κάθε περιστατικό;
Τι μπορούν να κάνουν οι πολίτες
Όποιος εντοπίσει ασυνήθιστη εκροή, αφρό, έντονη οσμή, κηλίδα ή μεγάλη συγκέντρωση απορριμμάτων πρέπει να καταγράφει ακριβή τοποθεσία, ώρα και κατεύθυνση κίνησης του φαινομένου, χωρίς να έρχεται σε επαφή με άγνωστη ουσία.
Οι καταγγελίες για ρύπανση από χερσαία πηγή μπορούν να υποβάλλονται στο Τμήμα Περιβάλλοντος στο 7000 4055 κατά τις εργάσιμες ώρες. Για θαλάσσια περιστατικά, το Υφυπουργείο Ναυτιλίας δημοσιεύει το τηλέφωνο 25 848 277 και το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο [email protected] για ενημέρωση του Κέντρου Παρακολούθησης Θαλάσσιας Κυκλοφορίας.
Η ουσία για τη Λεμεσό
Τα έως τώρα επίσημα δεδομένα δεν δικαιολογούν γενικευμένο ισχυρισμό ότι οι παραλίες της Λεμεσού είναι ακατάλληλες για κολύμβηση. Δικαιολογούν, όμως, την απαίτηση για πολύ μεγαλύτερη διαφάνεια και ταχύτερη αντίδραση.
Στη Μονή καταγράφηκε πραγματικό πρόβλημα κοντά στη μονάδα. Στο Δασούδι υπάρχει ένας αδειοδοτημένος αγωγός αποστράγγισης του οποίου η συμμόρφωση ελέγχεται. Στο ευρύτερο παραλιακό μέτωπο υπάρχουν επαναλαμβανόμενες καταγγελίες, πολλές πιθανές πηγές και ένα ιστορικό υποθέσεων στις οποίες ο ρυπαντής δεν εντοπίστηκε ποτέ.
Η Λεμεσός δεν χρειάζεται ούτε πανικό ούτε καθησυχαστικές γενικότητες. Χρειάζεται δημοσιοποίηση δεδομένων, ιχνηλάτηση κάθε περιστατικού, σαφείς αρμοδιότητες και πραγματική λογοδοσία. Μόνο έτσι η φράση «εξαιρετικής ποιότητας νερά» θα στηρίζεται όχι μόνο στις μετρήσεις, αλλά και στην εμπιστοσύνη των ανθρώπων που μπαίνουν καθημερινά στη θάλασσα.
