Γράφει ο Νίκος Κατσαρός
Η επέτειος που δεν είναι τυπική
Η 26η Απριλίου έχει οριστεί από τον ΟΗΕ ως Διεθνής Ημέρα Μνήμης για την Καταστροφή του Τσέρνομπιλ. Όχι για να ανάβουν κεράκια (δεν είναι γενέθλια), αλλά για να θυμόμαστε πως υπάρχουν λάθη που δεν τελειώνουν όταν σβήσει η φωτιά. Λάθη που συνεχίζουν στο χώμα, στο νερό, στο γάλα, στα σώματα, στις γενιές, στη δυσπιστία.
Ο ΟΗΕ καθιέρωσε την ημέρα το 2016, αναγνωρίζοντας ότι οι συνέπειες παρέμεναν σοβαρές και δεκαετίες μετά την έκρηξη.
Είκοσι δευτερόλεπτα που έγιναν σαράντα χρόνια
Στις 26 Απριλίου 1986, στον αντιδραστήρα 4 του πυρηνικού σταθμού του Τσέρνομπιλ, μια δοκιμή ασφαλείας εξελίχθηκε σε καταστροφή. Έκρηξη, φωτιά, ανοιχτός πυρήνας, ραδιενέργεια στην ατμόσφαιρα. Το πιο τρομακτικό δεν ήταν το ατύχημα (διότι ελάχιστοι εκτός των “τειχών” είχαν καταλάβει το μέγεθος). Το τρομακτικό ήταν η καθυστέρηση, η σιωπή, η αμηχανία ενός συστήματος που πίστευε ότι αν δεν πει την αλήθεια, η αλήθεια θα βαρεθεί και θα φύγει.
Δεν έφυγε όμως. Η UNSCEAR καταγράφει ότι 30 εργαζόμενοι πέθαναν μέσα στις πρώτες εβδομάδες μετά το ατύχημα και πάνω από 100 υπέστησαν τραυματισμούς από ακτινοβολία. Περίπου 115.000 άνθρωποι εκκένωσαν τις εστίες τους το 1986 και άλλοι 220.000 μετεγκαταστάθηκαν αργότερα.
Αυτό που σήμανε για την ανθρωπότητα
Το Τσέρνομπιλ έσπασε τον μύθο ότι η τεχνολογία, επειδή είναι πολύπλοκη, είναι και σοφή. Έδειξε πως ένας αντιδραστήρας δεν καταρρέει μόνο από μηχανικά λάθη. Καταρρέει από κακή κουλτούρα, από φόβο, από ιεραρχία, από ανθρώπους που ξέρουν αλλά δεν μιλούν.
Η μεγάλη αλλαγή ήταν ψυχολογική: από εκείνη τη μέρα, η πυρηνική ενέργεια δεν μπορούσε πια να παρουσιάζεται ως καθαρή υπόσχεση χωρίς σκοτεινή υποσημείωση. Δεν έγινε ξαφνικά “κακή”. Έγινε όμως αδύνατο να συζητηθεί χωρίς τη λέξη ευθύνη. Κάτι που δεν πήρε στα σοβαρά το Σοβιετικό καθεστώς πριν το ατύχημα.
Τι άλλαξε στην ασφάλεια
Μετά το Τσέρνομπιλ, η πυρηνική ασφάλεια διεθνοποιήθηκε με τρόπο πολύ πιο αυστηρό. Υιοθετήθηκαν συμβάσεις για έγκαιρη ειδοποίηση και διεθνή βοήθεια σε περίπτωση πυρηνικού ή ραδιολογικού ατυχήματος. Η IAEA αναφέρει ότι η Σύμβαση για Βοήθεια σε περίπτωση Πυρηνικού Ατυχήματος υιοθετήθηκε το 1986, αμέσως μετά το…
Διαβάστε περισσότερα
