Τρεις βασικές αλλαγές —έμφαση στην ποιότητα, ενίσχυση της πρόληψης και καλύτερος συντονισμός των υπηρεσιών— έθεσε ως προτεραιότητες για την επόμενη περίοδο ο Υπουργός Υγείας Νεόφυτος Χαραλαμπίδης, μιλώντας στο 9ο Cyprus Healthcare Conference.
Επτά χρόνια μετά την εφαρμογή του Γενικού Συστήματος Υγείας, ο Υπουργός ανέφερε ότι η συζήτηση πρέπει πλέον να επικεντρωθεί στην έγκαιρη και ποιοτική παροχή υπηρεσιών, στη διεύρυνσή τους, στην αντιμετώπιση των καταχρήσεων και στην ορθολογική διαχείριση των εισφορών των πολιτών.
Χαρακτήρισε το ΓεΣΥ μία από τις σημαντικότερες κοινωνικές μεταρρυθμίσεις της Κυπριακής Δημοκρατίας, σημειώνοντας ότι περιόρισε ανισότητες και άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο οι πολίτες χρησιμοποιούν τις υπηρεσίες υγείας. Η προστασία και η βελτίωσή του, πρόσθεσε, αποτελούν κυβερνητικές προτεραιότητες.
Οι τρεις μετατοπίσεις στη στρατηγική για την υγεία
Η στρατηγική που παρουσίασε ο κ. Χαραλαμπίδης στηρίζεται σε τρεις βασικές μετατοπίσεις: από την καθολική στην αποδεδειγμένα ποιοτική πρόσβαση, από την αντιμετώπιση της νόσου στην πρόληψη και από τις κατακερματισμένες υπηρεσίες σε ένα συντονισμένο σύστημα φροντίδας με συνέχεια για τον ασθενή.
Όπως επισήμανε, η αύξηση του προσδόκιμου ζωής, οι δημογραφικές μεταβολές, η άνοδος των χρόνιων νοσημάτων και οι νέες διαγνωστικές και θεραπευτικές δυνατότητες δημιουργούν πιο σύνθετες ανάγκες και αυξάνουν την ανάγκη συνεργασίας μεταξύ ειδικοτήτων και υπηρεσιών.
Ποιότητα, κλινική τεκμηρίωση και δημόσια νοσηλευτήρια
Για την ενίσχυση της ποιότητας, ο Υπουργός αναφέρθηκε στη θεσμοθέτηση του Εθνικού Κέντρου Κλινικής Τεκμηρίωσης και Ποιότητας Υπηρεσιών Υγείας, του οποίου διορίστηκε πρόσφατα το πρώτο Διοικητικό Συμβούλιο.
Το Κέντρο προορίζεται να αναπτύσσει και να προσαρμόζει κλινικές κατευθυντήριες οδηγίες στα δεδομένα της Κύπρου, καθώς και να καθιερώνει πρότυπα και δείκτες ποιότητας. Στόχος είναι η συστηματικότερη αξιολόγηση της κλινικής πρακτικής, ο περιορισμός αδικαιολόγητων αποκλίσεων και η σταδιακή σύνδεση της χρηματοδότησης με την ποιότητα και τα αποτελέσματα.
Ο κ. Χαραλαμπίδης διευκρίνισε ότι η αλλαγή απαιτεί αξιόπιστα δεδομένα, προσεκτικό σχεδιασμό και ουσιαστική συμμετοχή των επαγγελματιών υγείας. Οι δείκτες, είπε, πρέπει να ανταποκρίνονται στην κλινική πραγματικότητα και να λαμβάνουν υπόψη τη βαρύτητα και την πολυπλοκότητα κάθε περιστατικού, χωρίς να δημιουργούν ένα επιπλέον επίπεδο γραφειοκρατίας.
Στην ίδια κατεύθυνση ενέταξε την αναβάθμιση των δημόσιων νοσηλευτηρίων, επισημαίνοντας τον ρόλο τους στη διαχείριση σύνθετων και επειγόντων περιστατικών. Η διοικητική και οικονομική αυτονομία τους, ανέφερε, πρέπει να συνοδεύεται από καλύτερη οργάνωση, σαφείς ευθύνες, αναβάθμιση υποδομών και συστηματικό έλεγχο ποιότητας και ασφάλειας.
Η προώθηση θεσμικού πλαισίου για τις πανεπιστημιακές κλινικές συνδέει, σύμφωνα με τον Υπουργό, την παροχή υπηρεσιών με την εκπαίδευση, την κλινική έρευνα και τη μεταφορά της επιστημονικής γνώσης στην καθημερινή πρακτική.
Νέα και υπό σχεδιασμό προγράμματα πρόληψης
Κεντρική θέση στη στρατηγική καταλαμβάνει η πρόληψη. Έχουν ήδη τεθεί σε εφαρμογή δωρεάν πληθυσμιακά προγράμματα πρόληψης και προσυμπτωματικού ελέγχου για τον καρκίνο του παχέος εντέρου και τον καρκίνο του μαστού.
Παράλληλα, προωθείται οργανωμένο πρόγραμμα για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας και προετοιμάζεται πρόγραμμα έγκαιρης ανίχνευσης του καρκίνου του προστάτη, βάσει επιστημονικών κριτηρίων και στοχευμένης αξιολόγησης κινδύνου. Στο στάδιο του σχεδιασμού βρίσκεται επίσης πληθυσμιακό πρόγραμμα για τη διαταραχή του φάσματος του αυτισμού.
Ο Υπουργός τόνισε ότι η επιτυχία τέτοιων προγραμμάτων δεν εξαρτάται μόνο από τη διαθεσιμότητα εξετάσεων. Χρειάζονται οργανωμένη πρόσκληση του πληθυσμού, ποιοτικός έλεγχος, έγκαιρη παραπομπή και παρακολούθηση της διαδρομής έως τη διάγνωση και, όπου απαιτείται, τη θεραπεία.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο Εθνικό Ινστιτούτο Καρκίνου και στον διορισμό του πρώτου Διοικητικού του Συμβουλίου. Το Ινστιτούτο αναλαμβάνει κεντρικό συντονιστικό ρόλο για την εθνική πολιτική κατά του καρκίνου, καλύπτοντας την πρόληψη, τη διάγνωση, τη θεραπεία, την έρευνα, την καταγραφή δεδομένων και την παρακολούθηση μετά τη θεραπεία.
Ενισχυμένος ρόλος για τον προσωπικό ιατρό
Η στροφή στην πρόληψη προϋποθέτει, σύμφωνα με τον κ. Χαραλαμπίδη, ισχυρότερη πρωτοβάθμια φροντίδα. Ο προσωπικός ιατρός καλείται να λειτουργεί ως gatekeeper του ΓεΣΥ και ως σταθερός καθοδηγητής του πολίτη μέσα στο σύστημα.
Ο ρόλος του πρέπει να περιλαμβάνει την έγκαιρη αναγνώριση κινδύνων, τη συστηματική παρακολούθηση των ασθενών και τον συντονισμό της πορείας τους στις υπηρεσίες υγείας. Όπως υπογράμμισε, η πρωτοβάθμια φροντίδα δεν μπορεί να περιορίζεται στην έκδοση παραπεμπτικών.
Ψηφιακή υγεία και τεχνητή νοημοσύνη
Για τη διασύνδεση της πρωτοβάθμιας φροντίδας, των εξειδικευμένων υπηρεσιών, των νοσηλευτηρίων, της αποκατάστασης και της παρακολούθησης, προωθούνται η διαλειτουργικότητα των πληροφοριακών συστημάτων και η ασφαλής ανταλλαγή δεδομένων.
Κατά τον Υπουργό, η ψηφιακή υγεία μπορεί να περιορίσει την άσκοπη επανάληψη εξετάσεων, να ενισχύσει την ασφάλεια στη συνταγογράφηση και να βελτιώσει τη συνέχεια της παρακολούθησης. Απαραίτητες προϋποθέσεις είναι η αυστηρή προστασία των προσωπικών δεδομένων, οι σαφείς κανόνες πρόσβασης και η ουσιαστική επικοινωνία μεταξύ των συστημάτων.
Για την τεχνητή νοημοσύνη ανέφερε ότι οι νέες εφαρμογές μπορούν να υποστηρίξουν τη διάγνωση, την ανάλυση δεδομένων και την οργάνωση των υπηρεσιών. Δεν υποκαθιστούν, ωστόσο, την επιστημονική κρίση ή την ευθύνη των επαγγελματιών υγείας και πρέπει να συνοδεύονται από διαφάνεια, κλινική αξιολόγηση και σαφές θεσμικό πλαίσιο.
Ψυχική υγεία, στελέχωση και δικαιώματα ασθενών
Η Εθνική Στρατηγική για την Ψυχική Υγεία 2025-2028 εστιάζει στην πρόληψη, στην έγκαιρη παρέμβαση και στις κοινοτικές υπηρεσίες. Έμφαση δίνεται στα παιδιά και στους εφήβους, στην ψυχική ανθεκτικότητα των νέων, στην κοινωνική και εργασιακή επανένταξη και στην αντιμετώπιση του στίγματος.
Για την ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού, ο Υπουργός αναφέρθηκε στο σχέδιο χορηγιών για σπουδές Νοσηλευτικής και στη συμμετοχή στην ευρωπαϊκή πρωτοβουλία Nursing Action. Υπογράμμισε επίσης την ανάγκη επένδυσης στη συνεχιζόμενη εκπαίδευση, στην επαγγελματική ανάπτυξη και στις συνθήκες προσέλκυσης και διατήρησης προσωπικού.
Η συμμετοχή εκπροσώπων της Ομοσπονδίας Συνδέσμων Ασθενών Κύπρου στο Εθνικό Ινστιτούτο Καρκίνου, στο Εθνικό Κέντρο Κλινικής Τεκμηρίωσης και στο Διοικητικό Συμβούλιο του Οργανισμού Ασφάλισης Υγείας αποτυπώνει, σύμφωνα με τον κ. Χαραλαμπίδη, την πρόθεση να λαμβάνεται υπόψη η εμπειρία των ασθενών κατά την αξιολόγηση υπηρεσιών και τη χάραξη πολιτικής.
Στην ίδια κατεύθυνση εντάσσεται η δημιουργία του θεσμού του Συνηγόρου του Ασθενούς, ο οποίος αποτελούσε διαχρονικό αίτημα της ΟΣΑΚ.
Ο Υπουργός κατέληξε ότι η εφαρμογή της στρατηγικής εξαρτάται από την καθημερινή κλινική πράξη και τους ανθρώπους του συστήματος. Για τον λόγο αυτό, χαρακτήρισε απαραίτητο τον συνεχή διάλογο με την ιατρική και την ευρύτερη επιστημονική κοινότητα, στη βάση αξιόπιστων δεδομένων και επιστημονικής τεκμηρίωσης.
Πηγή: Υπουργείο Υγείας – Gov.cy
