Την προεδρία του Γιώργου Βασιλείου ως πολιτευματική και δημοκρατική παρακαταθήκη ανέδειξε η Πρόεδρος της Βουλής Αννίτα Δημητρίου, σε συνέδριο στη Λευκωσία για την περίοδο 1988-1993. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη συμβολή του στην ανανέωση του τόπου, στις προσπάθειες επίλυσης του Κυπριακού και στην ευρωπαϊκή πορεία της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Το συνέδριο, με θέμα «Κρίσιμες πτυχές της Προεδρίας Γιώργου Βασιλείου 1988-1993», διοργανώθηκε το Σάββατο από το Γραφείο Έρευνας Πολιτειακών Μελετών της Κυπριακής Ακαδημίας Επιστημών, Γραμμάτων και Τεχνών και το Ίδρυμα Κοινοβουλευτισμού και Συμμετοχικής Δημοκρατίας της Βουλής των Αντιπροσώπων.
Η κ. Δημητρίου χαρακτήρισε τη διοργάνωση «έναν επιβαλλόμενο φόρο τιμής στον τρίτο Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, τον κ. Γιώργο Βασιλείου».
Το πολιτικό ήθος και η προεδρία του
Η Πρόεδρος της Βουλής αναφέρθηκε στην παρουσία του Γιώργου Βασιλείου στις συνεδρίες του Εθνικού Συμβουλίου, όπου, όπως είπε, συμμετείχε πάντοτε με έγνοια και επιμέλεια, καταθέτοντας τις απόψεις και τις εισηγήσεις του.
Μίλησε επίσης για το πολιτικό ήθος, την ευπρέπεια και τον σεβασμό με τα οποία αντιμετώπιζε τους άλλους, καθώς και για τη θέρμη με την οποία προσέγγιζε τους νέους ανθρώπους. Τον περιέγραψε ως ιδιαίτερα προοδευτικό και «πολύ πιο μπροστά από την εποχή του», με προσανατολισμό στη μετάβαση από τη θεωρητική γνώση στην εφαρμοσμένη δράση και στα αποτελέσματα.
Κατά την κ. Δημητρίου, η εκλογή του στην Προεδρία το 1988 σηματοδότησε την έναρξη μιας νέας εποχής για την πολιτική ζωή, καθώς ήταν ο πρώτος Πρόεδρος χωρίς προηγούμενη προσωπική παρουσία στην πρώτη γραμμή της πολιτικής και κομματικής δράσης.
Όπως ανέφερε, κυβέρνησε ως Πρόεδρος όλων των Κυπρίων, με κεντρικούς άξονες την ανανέωση, τη δημοκρατική λειτουργία, τον πλουραλισμό και το άνοιγμα της χώρας προς τον έξω κόσμο.
Το Κυπριακό και η διεθνής κινητικότητα
Στο επίκεντρο των προσπαθειών του βρισκόταν το Κυπριακό και η επίτευξη συμφωνημένης λύσης. Στο πλαίσιο της εξωστρεφούς πολιτικής του προσέγγισε την Ευρώπη, τις τότε μεγάλες δυνάμεις και τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, πραγματοποιώντας σημαντικές συναντήσεις, μεταξύ άλλων, με τον Τζορτζ Μπους και τη Μάργκαρετ Θάτσερ.
Η διεθνής αυτή κινητικότητα, σύμφωνα με την Πρόεδρο της Βουλής, οδήγησε τον Ιούλιο του 1992 στη δέσμη ιδεών Γκάλι των Ηνωμένων Εθνών. Η παρουσία του Ραούφ Ντενκτάς στην ηγεσία της τουρκοκυπριακής κοινότητας και η ευρύτερη στάση της Τουρκίας, όπως σημείωσε, δεν επέτρεψαν την ευόδωση της προσπάθειας.
Αυτό, υπογράμμισε, δεν αφαιρεί τίποτα από το σθένος, την αποφασιστικότητα και την ειλικρινή προσπάθεια του τότε Προέδρου.
Μεταρρυθμίσεις και ευρωπαϊκή πορεία
Για την εσωτερική διακυβέρνηση, η κ. Δημητρίου αναφέρθηκε στη μεταρρύθμιση του φορολογικού συστήματος και της δημόσιας υπηρεσίας. Χαρακτήρισε εξόχως σημαντική την ίδρυση του Πανεπιστημίου Κύπρου, του πρώτου δημόσιου πανεπιστημίου της χώρας.
Ως ιστορική αποτίμησε επίσης την υποβολή της επίσημης αίτησης της Κυπριακής Δημοκρατίας για ένταξη στην τότε Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα, τον Ιούλιο του 1990.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη θετική ανταπόκριση του Γιώργου Βασιλείου στο κάλεσμα του διαδόχου του στην Προεδρία, Γλαύκου Κληρίδη, να αναλάβει επικεφαλής της διαπραγματευτικής ομάδας για την ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η κ. Δημητρίου χαρακτήρισε τη συνεργασία τους κορυφαίο παράδειγμα δράσης προς όφελος της πατρίδας: «Δύο μεγάλοι πολιτικοί, “αντίπαλοι”, παραμερίζουν διαφορές και μαζί φέρνουν εις πέρας τη μεγαλύτερη διπλωματική επιτυχία της Κυπριακής Δημοκρατίας, την ένταξή μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση».
Κατά την ίδια, η έγνοια του Γιώργου Βασιλείου για την επίλυση του Κυπριακού αποδεικνύει την επιμονή του στην ειρηνική συνύπαρξη και τη διαχρονική συνέπειά του στην κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη και στην εξέλιξη του τόπου.
Καταλήγοντας, ανέφερε ότι η ιστορική αποτίμηση της πορείας ενός Προέδρου δεν αποτελεί απλώς μελέτη του παρελθόντος, αλλά συμβάλλει στην κατανόηση της πορείας των θεσμών και σε μια πιο συνειδητή προσέγγιση του μέλλοντος της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Η προσωπική μαρτυρία της Ανδρούλλας Βασιλείου
Μια προσωπικότερη διάσταση έδωσε η πρώην Επίτροπος της ΕΕ, πρώην βουλεύτρια και σύζυγος του Γιώργου Βασιλείου, Ανδρούλλα Βασιλείου. Όπως είπε, στην ιδιωτική ζωή του ήταν απλός, με χιούμορ και αφοσίωση στην οικογένειά του, ενώ αγαπούσε τους φίλους του, τη μουσική, το θέατρο, το καλό φαγητό και τις μικρές καθημερινές στιγμές.
Ανέφερε ότι δεν θεωρούσε τα δημόσια αξιώματα μέτρο της αξίας ενός ανθρώπου. Κατά την ίδια, ίσως το μεγαλύτερο μάθημα που μετέδωσε ήταν ότι κάποιος μπορεί να υπηρετεί τα υψηλότερα αξιώματα χωρίς να χάνει την απλότητα και την ανθρωπιά του.
Η κ. Βασιλείου σημείωσε ότι υπάρχουν διαφορετικές προσεγγίσεις και αξιολογήσεις για την επικοινωνία και τις αποφάσεις του, κάτι που χαρακτήρισε γνώρισμα κάθε ζωντανής δημοκρατίας.
«Είχα το προνόμιο να πορευτώ δίπλα από τον Γιώργο Βασιλείου για 60 χρόνια», ανέφερε, προσθέτοντας ότι μοιράστηκε μαζί του δύσκολες στιγμές, χαρές, ελπίδες και την αφοσίωσή του στην υπηρεσία της Κύπρου και του λαού της.
Όπως είπε, ο Γιώργος Βασιλείου πίστευε ότι η πολιτική αποκτά πραγματικό νόημα μόνο όταν υπηρετεί τον πολίτη, τη δημοκρατία, τη δικαιοσύνη και την προοπτική πραγματικής ειρήνης και συνεργασίας.
«Η ιστορία έχει τον δικό της τρόπο να αξιολογεί τους ηγέτες», σημείωσε. Κατά την κ. Βασιλείου, η κρίση δεν περιορίζεται στις επιτυχίες ή στις αποτυχίες μιας συγκυρίας, αλλά αφορά και το κατά πόσο ένας ηγέτης τόλμησε να ανοίξει νέους δρόμους, να αμφισβητήσει στερεότυπα και να προετοιμάσει το μέλλον.
Οι προτεραιότητες που ανέδειξε
Ως σημαντικότερες προτεραιότητες της προεδρίας του ανέφερε την αποτελμάτωση του Κυπριακού και το σπάσιμο της διεθνούς απομόνωσης της Κύπρου, τον ευρωπαϊκό προσανατολισμό, τον εκσυγχρονισμό της δημόσιας υπηρεσίας και την προώθηση της ανώτατης εκπαίδευσης.
Για την ευρωπαϊκή πορεία, είπε ότι ο Γιώργος Βασιλείου είχε ξεκαθαρίσει από νωρίς την πρόθεσή του να προωθήσει την ένταξη στην Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα. Είχε διατυπώσει εξαρχής αυτή τη θέση και προς το ΑΚΕΛ, που τον υποστήριζε, επιμένοντας στις απόψεις του παρά τον κίνδυνο να χάσει τη στήριξη της Αριστεράς.
Η κ. Βασιλείου τόνισε, ωστόσο, ότι το κορυφαίο πολιτικό ζήτημα της εποχής του ήταν το Κυπριακό. Όπως ανέφερε, πίστευε ακράδαντα ότι ακόμη και στις δύσκολες στιγμές η αναζήτηση της ειρήνης δεν αποτελεί ένδειξη αδυναμίας, αλλά πράξη ευθύνης.
Τον χαρακτήρισε ηγέτη με όραμα, συνέπεια και εντιμότητα, ο οποίος έθετε το κοινό συμφέρον πάνω από το προσωπικό και αναλάμβανε πολιτικό κόστος όταν θεωρούσε ότι μια επιλογή υπηρετούσε τη χώρα.
Οι θεματικές του συνεδρίου
Στο συνέδριο ακολούθησαν συνεδρίες και συζήτηση στρογγυλής τραπέζης για πρωτοβουλίες της προεδρίας Βασιλείου. Μεταξύ των θεμάτων ήταν η αίτηση ένταξης στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα, η ίδρυση του Πανεπιστημίου Κύπρου, η πρώτη τροποποίηση του Συντάγματος και η μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης.
Ο Πρόεδρος της Κυπριακής Ακαδημίας Επιστημών, Γραμμάτων και Τεχνών Αχιλλέας Αιμιλιανίδης ανέφερε ότι επιλέχθηκαν ζητήματα τα οποία έφεραν στο προσκήνιο νέα θέματα, όπως η ένταξη στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα και το Πανεπιστήμιο.
Στις πρωτοποριακές παρεμβάσεις της πενταετούς προεδρίας συμπεριέλαβε την επανάσταση των ραδιοτηλεοπτικών μέσων και την εισαγωγή του νόμου περί ανταγωνισμού, σημειώνοντας ότι άνοιξαν δρόμους που μπορούν να εξεταστούν και με τη σημερινή ματιά.
Πρόσθεσε ότι η συζήτηση για τη μεταρρύθμιση της δημόσιας υπηρεσίας διατηρεί τη σημασία της, ενώ χαρακτήρισε ως πιο επίκαιρο για τη σημερινή συζήτηση τον νόμο για τη σύσταση των διοικητικών συμβουλίων των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου.
Πηγή: ΚΥΠΕ
