Παραβίαση του δικαιώματος στην προσωπική ελευθερία διαπίστωσε το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου σε υπόθεση Μαροκινού αιτητή ασύλου, ο οποίος κρατήθηκε στη Μενόγεια για περίπου 13,5 μήνες.
Η καταδικαστική απόφαση εναντίον της Κυπριακής Δημοκρατίας εκδόθηκε την 1η Οκτωβρίου 2026, στο πλαίσιο της ατομικής προσφυγής Κ.Α. κατά Κύπρου, με αριθμό αίτησης 5755/25.
Σύμφωνα με επίσημη ανακοίνωση, ο αιτητής εισήλθε το 2019 στο έδαφος της Δημοκρατίας παράνομα από τα κατεχόμενα. Ακολούθως συνελήφθη και κρατήθηκε από τις Αρχές για λόγους εθνικής ασφάλειας, από τις 10 Ιανουαρίου 2019 έως τις 24 Φεβρουαρίου 2020.
Τα δύο σκέλη της προσφυγής
Το πρώτο παράπονο αφορούσε το Άρθρο 5§1 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, το οποίο κατοχυρώνει το δικαίωμα στην προσωπική ελευθερία και την ασφάλεια.
Ο αιτητής υποστήριξε ότι η κράτησή του ήταν παράνομη, επειδή δεν υπήρχε διάταγμα απέλασης ούτε είχε αρχίσει ποινική διαδικασία εναντίον του. Ισχυρίστηκε επίσης ότι η διάρκειά της την καθιστούσε αυθαίρετη.
Το δεύτερο παράπονο βασίστηκε στο Άρθρο 5§4 της ΕΣΔΑ. Κατά τον αιτητή, η διαδικασία αναθεώρησης της νομιμότητας της κράτησης δεν ανταποκρινόταν στις απαιτήσεις της διαδικαστικής δικαιοσύνης και της ισότητας των όπλων.
Ειδικότερα, ανέφερε ότι δεν του αποκαλύφθηκαν ουσιώδη στοιχεία και ότι δεν του παρασχέθηκαν κατάλληλες εναλλακτικές, αντισταθμιστικές εγγυήσεις για τον περιορισμό της πρόσβασής του σε έγγραφα.
Ασυνέπεια στη νομική βάση της κράτησης
Για το πρώτο σκέλος, το ΕΔΔΑ έκρινε ότι υπήρξε παραβίαση του Άρθρου 5§1 από τις Αρχές της Δημοκρατίας.
Το Δικαστήριο διαπίστωσε ότι δεν υπήρχε επαρκώς στενή σύνδεση μεταξύ της κράτησης και του διοικητικού σκοπού να παρεμποδιστεί η μη εξουσιοδοτημένη είσοδος στη Δημοκρατία.
Σύμφωνα με την απόφαση, οι εθνικές Αρχές δεν επέδειξαν συνέπεια ως προς τη νομική βάση της κράτησης. Άλλοτε παρουσίαζαν την εθνική ασφάλεια ως αυτοτελή λόγο και άλλοτε συνέδεαν την κράτηση με το αίτημα ασύλου, το οποίο παραμένει εκκρεμές.
Το ΕΔΔΑ επισήμανε ακόμη ότι, μετά την προσφυγή του αιτητή στο Διοικητικό Δικαστήριο Διεθνούς Προστασίας, δεν σημειώθηκε ουσιαστική πρόοδος στην εξέταση της υπόθεσής του για άσυλο.
Η συνολική περίοδος κράτησης, διάρκειας περίπου 13,5 μηνών, κρίθηκε υπερβολική και όχι εύλογα αναγκαία για τους σκοπούς του Άρθρου 5§1(στ).
Το Δικαστήριο τόνισε ότι η ταχεία ολοκλήρωση της διαδικασίας ασύλου θα εξυπηρετούσε τόσο τα συμφέροντα του αιτητή όσο και εκείνα του κράτους, το οποίο επικαλείτο κίνδυνο για την εθνική ασφάλεια.
Δεν διαπιστώθηκε δεύτερη παραβίαση
Αντίθετα, το ΕΔΔΑ έκρινε ότι δεν υπήρξε παραβίαση του Άρθρου 5§4 της Σύμβασης.
Παρότι ο αιτητής υποστήριξε ότι δεν είχε πρόσβαση σε κρίσιμα απόρρητα στοιχεία, το Δικαστήριο έλαβε υπόψη ότι είχε ενημερωθεί για τη νομική βάση και τους βασικούς λόγους της κράτησής του.
Είχε επίσης πρόσβαση σε σημαντικό μέρος του διοικητικού φακέλου, γνώριζε την ουσία των υποψιών εναντίον του και εκπροσωπήθηκε από δικηγόρο. Κατά το ΕΔΔΑ, διέθετε γενικά τη δυνατότητα να αμφισβητήσει αποτελεσματικά τους ισχυρισμούς ότι αποτελούσε κίνδυνο για την εθνική ασφάλεια.
Κρίσιμο θεωρήθηκε και το γεγονός ότι το Διοικητικό Δικαστήριο είχε πρόσβαση σε όλο το εμπιστευτικό υλικό και μπορούσε να εξετάσει κατά πόσο δικαιολογείτο η μη αποκάλυψή του.
Ως εκ τούτου, το ΕΔΔΑ έκρινε ότι, παρά τους περιορισμούς στην πρόσβαση λόγω εθνικής ασφάλειας, η αναθεωρητική διαδικασία παρείχε επαρκείς αντισταθμιστικές εγγυήσεις.
Στον αιτητή επιδικάστηκαν €5.000 για ηθική βλάβη ή μη χρηματική ζημία και €3.750 για έξοδα.
Πηγή: ΚΥΠΕ
