Οκτώ περιπτώσεις καταβολής ωφελημάτων χωρίς επαρκή τεκμηρίωση εντόπισε η Ελεγκτική Υπηρεσία κατά τον έλεγχο επιδομάτων προς αιχμαλώτους πολέμου της τουρκικής εισβολής του 1974. Η Υπηρεσία προειδοποιεί ότι οι μη δικαιούχοι ενδέχεται να είναι περισσότεροι, καθώς ο έλεγχος κάλυψε συγκεκριμένο δείγμα και δεν ήταν εξαντλητικός.
Σύμφωνα με την Ειδική Έκθεση που δημοσιεύθηκε την Πέμπτη, το 2025 συνολικά 852 πρόσωπα έλαβαν τουλάχιστον ένα από τα σχετικά ωφελήματα. Ο έλεγχος εξέτασε κατά πόσο η ιδιότητα του αιχμαλώτου πολέμου επιβεβαιώνεται από επαρκή και επαληθεύσιμα στοιχεία.
Για τον σκοπό αυτό, αντιπαραβλήθηκαν δεδομένα των Υπηρεσιών Κοινωνικών Ασφαλίσεων (ΥΚΑ) και της Υπηρεσίας Διαχείρισης Επιδομάτων Πρόνοιας (ΥΔΕΠ) με το Μητρώο Αιχμαλώτων του Υπουργείου Άμυνας και το αρχείο του Κυπριακού Ερυθρού Σταυρού.
Στον προλογισμό της έκθεσης, ο Γενικός Ελεγκτής Ανδρέας Παπακωνσταντίνου αναφέρει ότι η αναγνώριση της προσφοράς και της δοκιμασίας των αιχμαλώτων πολέμου αποτελεί αυτονόητη υποχρέωση της Πολιτείας. Τονίζει, παράλληλα, ότι ο τιμητικός χαρακτήρας των ωφελημάτων επιβάλλει την καταβολή τους στους πραγματικούς δικαιούχους, βάσει αξιόπιστων και επαληθεύσιμων στοιχείων.
Οι περιπτώσεις που δεν επιβεβαιώθηκαν
Από τις 832 περιπτώσεις ληπτών ωφελημάτων ως στρατεύσιμοι αιχμάλωτοι πολέμου μέσω των ΥΚΑ που εξετάστηκαν, εντοπίστηκαν 15 πρόσωπα τα οποία δεν περιλαμβάνονταν ούτε στο Μητρώο Αιχμαλώτων του Υπουργείου Άμυνας ούτε στο αρχείο του Κυπριακού Ερυθρού Σταυρού.
Η περαιτέρω εξέταση των Στρατολογικών Μητρώων έδειξε ότι έξι από αυτά τα πρόσωπα είχαν πράγματι διατελέσει αιχμάλωτοι πολέμου και, συνεπώς, θα έπρεπε να περιλαμβάνονται στο Μητρώο Αιχμαλώτων. Άλλα τρία είχαν συλληφθεί ως όμηροι πριν από την κατάταξή τους στην Εθνική Φρουρά και δικαιούνται σχετικό ωφέλημα, όχι όμως με την ιδιότητα του στρατεύσιμου αιχμαλώτου πολέμου.
Για τις υπόλοιπες έξι περιπτώσεις, στα διαθέσιμα στοιχεία δεν εντοπίστηκε τεκμηρίωση ότι τα πρόσωπα είχαν διατελέσει αιχμάλωτοι πολέμου. Ως εκ τούτου, σύμφωνα με την έκθεση, δεν τεκμηριώνεται η καταβολή ωφελήματος με αυτή την ιδιότητα.
Δύο ακόμη λανθασμένες καταχωρίσεις εντοπίστηκαν κατά την εξέταση 77 περιπτώσεων στα Στρατολογικά Μητρώα των Γραφείων Λευκωσίας, Κερύνειας και Μόρφου. Αφορούσαν πρόσωπα που λάμβαναν ωφελήματα ως στρατεύσιμοι αιχμάλωτοι πολέμου, χωρίς αυτό να υποστηρίζεται από τις σχετικές εγγραφές.
Στην πρώτη περίπτωση, πρόσωπο που συνελήφθη από τις κατοχικές δυνάμεις τον Απρίλιο του 1975, ενώ βρισκόταν σε κατάσταση λιποταξίας, φαίνεται να εντάχθηκε λανθασμένα στο Μητρώο Αιχμαλώτων. Η Ελεγκτική Υπηρεσία αναφέρει ότι ενδέχεται να δικαιολογείται το μηνιαίο τιμητικό επίδομα λόγω πρόσθετης υπηρεσίας, όχι όμως το εξαμηνιαίο εφάπαξ τιμητικό επίδομα, το οποίο αφορά αιχμαλώτους κατά τη διάρκεια της τουρκικής εισβολής.
Στη δεύτερη περίπτωση, είχαν καταχωριστεί εκ παραδρομής στο Στρατολογικό Μητρώο στοιχεία άλλου ατόμου, περιλαμβανομένων αναφορών σε αιχμαλωσία. Μολονότι οι λανθασμένες εγγραφές ακυρώθηκαν το 1983, χρησιμοποιήθηκαν κατά την κατάρτιση του Μητρώου Αιχμαλώτων. Για το συγκεκριμένο πρόσωπο αμφισβητείται, επιπλέον, η ορθότητα καταβολής του μηνιαίου τιμητικού επιδόματος.
Κενά στα μητρώα και στις διαδικασίες
Η έκθεση καταγράφει περιορισμένη ή ανύπαρκτη τεκμηρίωση σε εγγραφές των Στρατολογικών Μητρώων, στα οποία βασίστηκε το Μητρώο Αιχμαλώτων. Σε 39 από τις 77 περιπτώσεις που εξετάστηκαν έλειπαν βασικές πληροφορίες, όπως η μονάδα στην οποία υπηρέτησε το πρόσωπο κατά την περίοδο του πολέμου ή οι ημερομηνίες έναρξης και λήξης της αιχμαλωσίας.
Διαπιστώθηκαν επίσης μεταγενέστερες καταχωρίσεις, ακόμη και δεκαετίες μετά τα γεγονότα του 1974. Κατά τις αρμόδιες υπηρεσίες, αυτές βασίστηκαν σε δικαιολογητικά που στο μεταξύ καταστράφηκαν, με αποτέλεσμα να μην μπορεί πλέον να επαληθευτεί η εγκυρότητά τους.
Η Εθνική Φρουρά δεν εκδίδει ειδικό πιστοποιητικό αιχμαλώτου πολέμου, αλλά Πιστοποιητικό Στρατολογικής Κατάστασης Τύπου «Α», χωρίς να διατηρεί αντίγραφό του. Όπως σημειώνεται, η πρακτική αυτή δεν επιτρέπει τη μεταγενέστερη επαλήθευση της πιστοποίησης.
Αδυναμίες εντοπίστηκαν και στις ΥΚΑ, όπου το αντίγραφο του Μητρώου Αιχμαλώτων δεν επικαιροποιείται. Κατά τον επιτόπιο έλεγχο δεν βρέθηκαν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι οι προβλεπόμενες διαδικασίες επαλήθευσης εφαρμόστηκαν στις 15 περιπτώσεις που εξετάστηκαν ειδικά.
Ο Γενικός Ελεγκτής αναγνωρίζει τις αντικειμενικές δυσκολίες που προκάλεσαν η εισβολή, η απώλεια αρχείων και η ελλιπής αρχική καταγραφή. Επισημαίνει, ωστόσο, ότι αυτές δεν δικαιολογούν τη διαιώνιση αδυναμιών, ιδίως όταν έχουν ως αποτέλεσμα μη αιχμάλωτος πολέμου να λαμβάνει επίδομα.
Κατά τον ίδιο, οι υφιστάμενες διαδικασίες παραμένουν κατακερματισμένες και σε μεγάλο βαθμό χειρωνακτικές, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο λαθών και παραλείψεων. Στην έκθεση αναφέρεται επίσης ότι δεν αποκλείεται κάποια λάθη να έγιναν από πρόθεση.
Χωρίς προβλήματα οι 65 περιπτώσεις μέσω ΥΔΕΠ
Διαφορετική ήταν η εικόνα για τις 65 περιπτώσεις αιχμαλώτων που έλαβαν επίδομα φροντίδας μέσω της ΥΔΕΠ το 2025. Ο έλεγχος επιβεβαίωσε την ιδιότητα των δικαιούχων βάσει πιστοποιητικών του Κυπριακού Ερυθρού Σταυρού και δεν διαπίστωσε προβλήματα στις διαδικασίες που ακολουθήθηκαν.
Οι συστάσεις της Ελεγκτικής Υπηρεσίας
Η Ελεγκτική Υπηρεσία εισηγείται πλήρη αντιπαραβολή των ληπτών ωφελημάτων με επικαιροποιημένο Μητρώο Αιχμαλώτων και με τα διαθέσιμα επίσημα τεκμήρια. Ζητεί επίσης εξατομικευμένη επανεξέταση όσων περιπτώσεων δεν μπορούν να επιβεβαιωθούν.
Καλεί το Υπουργείο Άμυνας να επανελέγξει τις καταχωρίσεις του Μητρώου και να θεσπίσει διαδικασία άμεσης ενημέρωσής του όταν γίνονται μεταγενέστερες διορθώσεις στα Στρατολογικά Μητρώα.
Προς τις ΥΚΑ συστήνει να εξασφαλίσουν επικαιροποιημένο αντίγραφο του Μητρώου Αιχμαλώτων, να διερευνήσουν τις περιπτώσεις για τις οποίες προέκυψαν αμφιβολίες και να αναθεωρήσουν τις διαδικασίες και τα έντυπα αιτήσεων, ώστε η ιδιότητα κάθε δικαιούχου να τεκμηριώνεται επαρκώς.
Πηγή: ΚΥΠΕ
