Ιδιαίτερο γεωπολιτικό βάρος αποκτά η στρατιωτική παρέλαση της 1ης Οκτωβρίου στη Λευκωσία, σύμφωνα με τον διεθνολόγο Χαράλαμπο Χρυσοστόμου, λόγω της παρουσίας στρατιωτικών τμημάτων από την Ελλάδα, τις ΗΠΑ, τη Γαλλία και την Αίγυπτο.
Σε δηλώσεις του στο ΚΥΠΕ, ο κ. Χρυσοστόμου ανέφερε ότι η συμμετοχή των ξένων δυνάμεων δεν έχει μόνο εθιμοτυπικό χαρακτήρα. Σε μια περίοδο αυξανόμενων εντάσεων στην Ανατολική Μεσόγειο, όπως είπε, η εικόνα από τη Λευκωσία καταδεικνύει ότι η Κύπρος διαθέτει ένα σημαντικό δίκτυο στρατηγικών εταίρων.
Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι η παρουσία ξένων στρατιωτικών δυνάμεων αποτελεί πολιτικό μήνυμα και δεν συνιστά από μόνη της στρατιωτική συμμαχία. Το κρίσιμο ερώτημα, πρόσθεσε, είναι μέχρι πού μπορεί να φτάσει αυτό το δίκτυο εάν εκδηλωθεί πραγματική κρίση.
Το πλέγμα των περιφερειακών συνεργασιών
Κατά τον κ. Χρυσοστόμου, η ουσία βρίσκεται στις συνεργασίες που αναπτύχθηκαν τα τελευταία χρόνια. Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ έχουν ενισχύσει τη συνεργασία τους στους τομείς της άμυνας και της ασφάλειας, ενώ η Αίγυπτος, οι ΗΠΑ και ευρωπαϊκές χώρες συμμετέχουν, σε διαφορετικό βαθμό, σε αυτή την αρχιτεκτονική.
Μέσα από αυτό το πλέγμα συνεργασιών, όπως εξήγησε, η Κύπρος επιχειρεί να μετατρέψει τη γεωγραφική της θέση από ευάλωτο σημείο σε στρατηγικό πλεονέκτημα.
Αναφερόμενος στην επιδείνωση των σχέσεων Τουρκίας και Ισραήλ, καθώς και στην εμβάθυνση της αμυντικής συνεργασίας του Ισραήλ με την Ελλάδα και την Κύπρο, τόνισε ότι οι εξελίξεις αυτές δεν σημαίνουν πως έχει δημιουργηθεί ένας ενιαίος «αντιτουρκικός συνασπισμός».
Υπογράμμισε, μάλιστα, ότι δεν θα πρέπει να επιδιωχθεί κάτι τέτοιο, καθώς η Κύπρος δεν πρέπει να βρεθεί ανάμεσα στην αντιπαλότητα Ισραήλ και Τουρκίας.
Οι χώρες της περιοχής, σημείωσε, έχουν διαφορετικά συμφέροντα και διαφορετικές σχέσεις με την Άγκυρα. Δημιουργείται, όμως, ένα περιβάλλον στο οποίο η Τουρκία βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα πυκνότερο δίκτυο περιφερειακών συνεργασιών γύρω από την Κύπρο, την Ελλάδα και το Ισραήλ.
Δεν υπάρχει πρόβλεψη αυτόματης στρατιωτικής συνδρομής
Ερωτηθείς εάν το υφιστάμενο πλαίσιο μπορεί να χαρακτηριστεί συμμαχία, ο κ. Χρυσοστόμου απάντησε αρνητικά. Όπως εξήγησε, δεν υπάρχει συνθήκη που να προβλέπει ότι επίθεση εναντίον της Κύπρου συνεπάγεται αυτόματη στρατιωτική συνδρομή από το Ισραήλ, την Αίγυπτο ή τις ΗΠΑ.
Υπάρχουν, εντούτοις, κοινές ασκήσεις, ανταλλαγή πληροφοριών, αμυντική συνεργασία, διαλειτουργικότητα και δράσεις για την προστασία κρίσιμων υποδομών. Όσο αυτά τα στοιχεία ενισχύονται, είπε, τόσο περισσότερο η συνεργασία μετατρέπεται από διπλωματικό μήνυμα σε μηχανισμό αποτροπής.
Σε περίπτωση απειλής κατά της Κύπρου, η παρουσία των εταίρων της αυξάνει, σύμφωνα με τον ίδιο, το πολιτικό και στρατηγικό κόστος μιας σοβαρής κρίσης. Ως παράδειγμα ανέφερε την παρεμπόδιση ερευνών και γεωτρήσεων στην κυπριακή ΑΟΖ από τουρκικό πολεμικό ναυτικό, όπως συνέβη στο παρελθόν.
Η παρουσία αυτή, διευκρίνισε, δεν εγγυάται αυτόματη στρατιωτική εμπλοκή. Η αντίδραση κάθε χώρας θα εξαρτηθεί πιθανότατα από τη μορφή, την ένταση και τις συνθήκες μιας ενδεχόμενης κρίσης.
Επισήμανε, πάντως, ότι μια σοβαρή κρίση στην Κύπρο δύσκολα θα παρέμενε αποκλειστικά κυπροτουρκική υπόθεση, καθώς θα επηρέαζε την Ελλάδα, το Ισραήλ, την Αίγυπτο, την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα αμερικανικά συμφέροντα στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η στρατηγική διάσταση του Great Sea Interconnector
Ο κ. Χρυσοστόμου αναφέρθηκε και στην αντιπαράθεση γύρω από τον Great Sea Interconnector, η οποία, όπως είπε, δείχνει ότι η ενέργεια και η ασφάλεια αποτελούν πλέον δύο όψεις του ίδιου γεωπολιτικού νομίσματος.
Το υποθαλάσσιο καλώδιο, εξήγησε, δεν αποτελεί απλώς ένα ενεργειακό έργο. Συνδέεται με τις θαλάσσιες ζώνες, τις ενεργειακές διαδρομές και τον ευρύτερο ανταγωνισμό επιρροής στην Ανατολική Μεσόγειο. Για τον λόγο αυτό, κάθε νέα ένταση γύρω από το έργο αποκτά ευρύτερη στρατηγική σημασία.
Το μήνυμα και τα όρια της παρέλασης
Σύμφωνα με τον διεθνολόγο, η παρέλαση της 1ης Οκτωβρίου στέλνει το μήνυμα ότι η Κύπρος δεν βρίσκεται πλέον εκτός ενός ευρύτερου περιφερειακού πλέγματος ασφάλειας. Δεν αποτελεί, όμως, από μόνη της «ασπίδα» απέναντι στην Τουρκία.
Η πραγματική αποτροπή, τόνισε, δεν θα κριθεί από την εικόνα της παρέλασης, αλλά από όσα βρίσκονται πίσω από αυτή: τις συμφωνίες, την επιχειρησιακή συνεργασία, τις κοινές ασκήσεις, τις αμυντικές δυνατότητες και, κυρίως, την πολιτική βούληση.
Καταλήγοντας, ανέφερε ότι το βασικό ερώτημα για την Ανατολική Μεσόγειο δεν είναι πλέον εάν η Κύπρος διαθέτει εταίρους, αλλά πόσο ισχυρή και αξιόπιστη θα αποδειχθεί η αρχιτεκτονική συνεργασίας όταν η αποτροπή δοκιμαστεί στην πράξη.
Πηγή: ΚΥΠΕ
