Την οργάνωση, τη μελλοντική εποπτεία και τη ρύθμιση του τομέα υδάτων επανεξετάζει η Κυβέρνηση, καθώς η υδατική πρόκληση στην Κύπρο αποκτά διαρθρωτικό χαρακτήρα. Οι κυβερνητικοί σχεδιασμοί παρουσιάστηκαν την Πέμπτη στο διεθνές συνέδριο «Circular Water Economy Conference 2026», στο Πανεπιστήμιο Κύπρου στη Λευκωσία.
Μιλώντας στο συνέδριο, ο Υπουργός Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, Χρίστος Σενέκης, ανέφερε ότι εξετάζονται διαφορετικές επιλογές για τη μελλοντική εποπτεία και ρύθμιση του τομέα. Την ίδια ώρα, ο Ευρωπαίος Επίτροπος Αλιείας και Ωκεανών, Κώστας Καδής, υπογράμμισε την ανάγκη ενίσχυσης της ανθεκτικότητας της Ευρώπης απέναντι στη λειψυδρία και στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
Επανεξέταση της οργάνωσης του τομέα υδάτων
Ο κ. Σενέκης σημείωσε ότι οι παρατεταμένες περίοδοι ξηρασίας, η μεταβλητότητα των βροχοπτώσεων, η αυξανόμενη ζήτηση και η κλιματική αλλαγή καθιστούν πλέον διαρθρωτική την υδατική πρόκληση που αντιμετωπίζει η Κύπρος.
Όπως είπε, απαιτείται μακροπρόθεσμος σχεδιασμός, ο οποίος θα ενισχύει την ασφάλεια της υδροδότησης, θα προστατεύει τους φυσικούς πόρους και θα θωρακίζει τη χώρα απέναντι στις μελλοντικές προκλήσεις.
Τόνισε ότι καμία μεμονωμένη πηγή νερού, τεχνολογία ή υποδομή δεν μπορεί να δώσει από μόνη της τη λύση. Η απαιτούμενη ολοκληρωμένη προσέγγιση, πρόσθεσε, πρέπει να συνδυάζει τη διαφοροποίηση των πηγών υδροδότησης, τη μείωση των απωλειών στα δίκτυα, την προστασία των επιφανειακών και υπόγειων υδάτων, την αποτελεσματική διαχείριση της ζήτησης και την ασφαλή επαναχρησιμοποίηση νερού.
Στόχος της επανεξέτασης είναι ένα πιο συνεκτικό, αποτελεσματικό και ανθεκτικό σύστημα, με σαφείς αρμοδιότητες, ισχυρότερο συντονισμό, λογοδοσία και τεκμηριωμένες λύσεις.
Ο Υπουργός επισήμανε ότι το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων εξακολουθεί να έχει κεντρικό ρόλο στην εθνική πολιτική για το νερό και στη βιώσιμη διαχείριση των υδάτινων πόρων. Παράλληλα, οι Επαρχιακοί Οργανισμοί Αυτοδιοίκησης δημιουργούν, όπως ανέφερε, νέες δυνατότητες για οικονομίες κλίμακας, ενίσχυση της τεχνικής επάρκειας και καλύτερο προγραμματισμό επενδύσεων στις υπηρεσίες ύδρευσης και αποχέτευσης.
Για τη μελλοντική εποπτεία και ρύθμιση εξετάζονται διαφορετικές προσεγγίσεις. Οποιοσδήποτε νέος μηχανισμός, διευκρίνισε ο κ. Σενέκης, θα πρέπει να διαθέτει σαφείς αρμοδιότητες, να αποφεύγει τις επικαλύψεις και να προσφέρει ουσιαστική προστιθέμενη αξία.
Η τιμολόγηση και οι δύσκολες αποφάσεις
Αναφερόμενος στην τιμολογιακή πολιτική, ο Υπουργός χαρακτήρισε το νερό κοινωνικό αγαθό και θεμελιώδη φυσικό πόρο. Εξήγησε ότι η ασφαλής και αξιόπιστη παροχή του απαιτεί υποδομές, ενέργεια, τεχνογνωσία και συνεχείς επενδύσεις.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η πολιτική τιμολόγησης πρέπει να εξισορροπεί την αποτελεσματική χρήση των υδάτινων πόρων και τη χρηματοοικονομική βιωσιμότητα με την προσιτή πρόσβαση, την κοινωνική συνοχή και την προστασία των ευάλωτων ομάδων.
Αναγνώρισε ότι ορισμένες αναγκαίες αποφάσεις θα είναι δύσκολες, καθώς τα μέτρα εξοικονόμησης, οι αλλαγές στην τιμολόγηση και η αυστηρότερη προστασία των υδάτινων πόρων ενδέχεται να απαιτήσουν μεταβολές σε καθιερωμένες πρακτικές. Υπογράμμισε, ωστόσο, ότι η Κυβέρνηση οφείλει να λαμβάνει τέτοιες αποφάσεις με βάση επιστημονικά δεδομένα, διαφάνεια και κοινωνική ευαισθησία.
Καδής: «Η Ευρώπη δεν μπορεί πλέον να θεωρεί το νερό δεδομένο»
Ο Κώστας Καδής αναφέρθηκε στο νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο για την κλιματική ανθεκτικότητα, επισημαίνοντας ότι η αντιμετώπιση της λειψυδρίας εξελίσσεται σε βασική στρατηγική προτεραιότητα.
«Η Ευρώπη δεν μπορεί πλέον να θεωρεί το νερό δεδομένο», τόνισε, χαρακτηρίζοντας την προστασία των υδάτινων πόρων περιβαλλοντική προτεραιότητα, οικονομική αναγκαιότητα και ζήτημα στρατηγικής ασφάλειας.
Όπως ανέφερε, οι πυρκαγιές, οι ξηρασίες και τα φαινόμενα λειψυδρίας που καταγράφηκαν κατά το καλοκαίρι ανέδειξαν την επείγουσα ανάγκη ενίσχυσης της ευρωπαϊκής ανθεκτικότητας. Υπενθύμισε ότι το νερό είναι απαραίτητο για τους πολίτες, τη γεωργία, την ενέργεια, τη βιομηχανία και τα οικοσυστήματα.
Ο Ευρωπαίος Επίτροπος μίλησε επίσης για τη σχεδιαζόμενη Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία για το Νερό, την οποία είχε εξαγγείλει η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, στην ομιλία της για την κατάσταση της Ένωσης. Η πρωτοβουλία θα συμπληρώσει την ευρωπαϊκή στρατηγική για την ανθεκτικότητα των υδάτων, με στόχο την επιτάχυνση των δράσεων απέναντι στη λειψυδρία και στους κλιματικούς κινδύνους.
Κατά τον κ. Καδή, η αποτελεσματική εφαρμογή των ευρωπαϊκών πολιτικών προϋποθέτει επαρκείς δεξιότητες, ισχυρότερες θεσμικές δυνατότητες και στενότερη σύνδεση της έρευνας με την πράξη. Σε αυτό το πλαίσιο αναφέρθηκε στην Ευρωπαϊκή Ακαδημία Νερού, μέσω της οποίας επιδιώκεται να αντιμετωπιστούν ελλείψεις δεξιοτήτων στον τομέα.
Η εμπειρία της Κύπρου και ο ρόλος της αφαλάτωσης
Ο Ευρωπαίος Επίτροπος επισήμανε ότι η μακρόχρονη εμπειρία της Κύπρου στην αντιμετώπιση της λειψυδρίας, στην επαναχρησιμοποίηση νερού και στην αφαλάτωση μπορεί να αξιοποιηθεί και σε άλλες παράκτιες περιοχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης που δέχονται αντίστοιχες πιέσεις.
Διευκρίνισε, πάντως, ότι η αφαλάτωση πρέπει να λειτουργεί συμπληρωματικά προς την εξοικονόμηση και την επαναχρησιμοποίηση νερού, με προτεραιότητα στην αποδοτική χρήση των υδάτινων πόρων και στην αποφυγή σημαντικής περιβαλλοντικής βλάβης.
Κοινές προκλήσεις για Βόρεια Ευρώπη και Μεσόγειο
Την ανάγκη ενισχυμένης ευρωπαϊκής συνεργασίας υπογράμμισε ο Πρέσβης της Ολλανδίας στην Κύπρο, Wouter Plomp. Όπως σημείωσε, η Ολλανδία επικεντρωνόταν παραδοσιακά στην προστασία από τις πλημμύρες και στη διασφάλιση της ποιότητας των υδάτων, αλλά πλέον καλείται να εξασφαλίζει και επαρκείς ποσότητες νερού.
Ο Ολλανδός Πρέσβης ανέφερε ότι η κλιματική αλλαγή δημιουργεί ολοένα περισσότερες κοινές προκλήσεις για τη Βόρεια Ευρώπη και τη Μεσόγειο. Ακόμη και η Ολλανδία, είπε, βιώνει πλέον περιόδους κατά τις οποίες οι συνθήκες θυμίζουν τη Μεσόγειο, αυξάνοντας τη σημασία της εξοικονόμησης και της διατήρησης νερού για τη γεωργία, τη βιομηχανία και την κατανάλωση.
Υπογράμμισε ότι οι ευρωπαϊκές και μεσογειακές χώρες μπορούν να αντλήσουν η μία από την τεχνογνωσία και τις εμπειρίες της άλλης, καθώς οι προκλήσεις στη διαχείριση των υδάτων γίνονται ολοένα περισσότερο κοινές.
Από την έρευνα στην εφαρμογή
Στη μετάβαση από την έρευνα και τις πιλοτικές εφαρμογές σε λύσεις πραγματικής κλίμακας επικεντρώθηκε ο Αναπληρωτής Καθηγητής του TU Delft και Πρόεδρος της Επιστημονικής Επιτροπής του συνεδρίου, Δημήτρης Ξευγένος.
Όπως είπε, η κυκλική οικονομία απαιτεί συστημική προσέγγιση με τη συμμετοχή ερευνητών, τεχνολογικών κέντρων, επιχειρήσεων, μικρομεσαίων επιχειρήσεων, φορέων διαχείρισης υδάτων και αρμόδιων αρχών.
Διευκρίνισε ότι στόχος του συνεδρίου δεν είναι απλώς η παρουσίαση νέων τεχνολογιών, αλλά ο εντοπισμός των παραγόντων που διευκολύνουν ή εμποδίζουν την εφαρμογή τους σε μεγάλη κλίμακα. Τα συμπεράσματα θα αξιοποιηθούν για την εκπόνηση εγγράφου πολιτικής (White Paper), στο οποίο θα συγκεντρωθούν οι διαπιστώσεις και οι προτάσεις των εργασιών.
Στο «Circular Water Economy Conference 2026» συμμετέχουν εκπρόσωποι ευρωπαϊκών και εθνικών θεσμών, της ακαδημαϊκής και ερευνητικής κοινότητας, επιχειρήσεων και φορέων διαχείρισης υδάτων.
Πηγή: ΚΥΠΕ
