Στο επίκεντρο της αντεξέτασης ενώπιον του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας βρέθηκαν τα συμπεράσματα δασκάλας ειδικής αγωγής για ενδείξεις σωματικής και ψυχολογικής βίας σε βάρος του Στυλιανού Κωνσταντίνου, καθώς και οι ενέργειες στις οποίες η ίδια προέβη για την ενημέρωση των αρμόδιων υπηρεσιών.
Οι δικηγόροι του πρώτου κατηγορουμένου, πατέρα του Στυλιανού, και της τρίτης κατηγορουμένης, λειτουργού των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας, αμφισβήτησαν τη βάση των συμπερασμάτων της μάρτυρος και έθεσαν ερωτήματα για τις διαδικασίες αναφοράς των περιστατικών.
Η μάρτυρας, Στέλλα Κωνσταντίνου Αλλαγιώτου, η οποία ήταν δασκάλα ειδικής αγωγής του Στυλιανού στην προδημοτική και την Α’ δημοτικού, διαφώνησε με τις υποβολές. Επέμεινε ότι οι εκτιμήσεις της στηρίζονταν στη συμπεριφορά του παιδιού, στις επανειλημμένες αναφορές του και σε όσα είχε διαπιστώσει κατά την επαφή της μαζί του.
Η εκπαιδευτική αξιολόγηση και η εισήγηση για ΔΕΠΥ
Κατά την αντεξέταση από τον δικηγόρο του πρώτου κατηγορουμένου, Κωνσταντίνο Καζαντζή, τέθηκε ότι η αξιολόγηση που είχε διενεργήσει η μάρτυρας για να εισηγηθεί εάν το παιδί χρειαζόταν ειδική εκπαίδευση δεν περιείχε διάγνωση της ψυχολογικής του κατάστασης.
Η ίδια συμφώνησε και διευκρίνισε ότι επρόκειτο για «καθαρά εκπαιδευτική αξιολόγηση», καθώς δεν μπορούσε να προχωρήσει σε διάγνωση.
Αναφερόμενη στην εισήγησή της να εξεταστεί ο Στυλιανός από παιδονευρολόγο ώστε να αποκλειστεί η ΔΕΠΥ, είπε ότι το παιδί ήταν υπερκινητικό και είχε μικρό χρόνο παρατηρητικότητας. Πρόσθεσε ότι δεν γνώριζε εάν τελικά εξετάστηκε ή εάν αποκλείστηκε η ΔΕΠΥ.
Η μάρτυρας επιβεβαίωσε επίσης ότι είχε εισηγηθεί αναστολή της φοίτησής του στην προδημοτική, επειδή εκτιμούσε ότι δεν ήταν έτοιμος να πάει στο δημοτικό. Όπως εξήγησε, θα του δινόταν ακόμη ένας χρόνος ειδικής εκπαίδευσης, ώστε να προετοιμαστεί καλύτερα και «ενδεχομένως να ηρεμούσε και συναισθηματικά».
Οι αναφορές για την κατάσταση του παιδιού στο σχολείο
Ο κ. Καζαντζής επισήμανε ότι, κατά την κυρίως εξέτασή της, η μάρτυρας είχε αναφέρει πως κάθε Δευτέρα πρωί έπρεπε να πλένει το πρόσωπο και τα χέρια του Στυλιανού, επειδή πήγαινε στο σχολείο λερωμένος, χωρίς όμως το περιστατικό αυτό να περιλαμβάνεται στην κατάθεσή της το 2020.
Η κ. Κωνσταντίνου Αλλαγιώτου αναγνώρισε ότι δεν το είχε αναφέρει τότε, λέγοντας ότι της διέφυγε, αλλά επέμεινε ότι συνέβαινε.
Για την κοινωνικοποίηση του παιδιού, κατέθεσε ότι άλλα παιδιά δεν ήθελαν να παίζουν μαζί του και έλεγαν μπροστά του ότι δεν ήθελαν να κάθονται κοντά του επειδή «μυρίζει άσχημα».
Ο συνήγορος υπέβαλε ότι οι εκπαιδευτικοί όφειλαν να μιλήσουν στα υπόλοιπα παιδιά, τα οποία, κατά τη θέση του, ασκούσαν bullying στον Στυλιανό με τη συμπεριφορά τους. Η μάρτυρας απάντησε ότι δεν επρόκειτο για bullying, αλλά για άρνηση των παιδιών να παίξουν μαζί του, προσθέτοντας ότι οι εκπαιδευτικοί δεν μπορούσαν να τα εξαναγκάσουν.
Σε άλλη υποβολή, ο κ. Καζαντζής ανέφερε ότι ο θυμός του Στυλιανού θα μπορούσε να οφείλεται στις μαθησιακές δυσκολίες και στην απόρριψη από τα άλλα παιδιά και όχι στο οικογενειακό περιβάλλον. «Αυτό είναι δικό σας συμπέρασμα», απάντησε η μάρτυρας.
Αμφισβήτηση των συμπερασμάτων για βία
Μεγάλο μέρος της αντεξέτασης αφορούσε όσα, σύμφωνα με τη μάρτυρα, της έλεγε επανειλημμένα ο Στυλιανός για τον πατέρα του. Η ίδια επέμεινε ότι το παιδί ανέφερε πως, όταν μεγαλώσει, θα σκοτώσει τον πατέρα του και θα τον «σφάξει όπως σφάζει τες τσούρες», εάν έκανε ξανά τη μητέρα του να κλαίει, συνοδεύοντας τα λόγια του με κίνηση στον λαιμό.
Ο κ. Καζαντζής υπέβαλε ότι ο Στυλιανός δεν είχε πει ποτέ στη μάρτυρα ότι ο πατέρας του ασκούσε βία εναντίον του και ότι εκείνη είχε καταλήξει σε συμπεράσματα περί ψυχολογικής και σωματικής βίας.
Η μάρτυρας συμφώνησε ότι το παιδί δεν της είχε μιλήσει ευθέως για άσκηση βίας εναντίον του. Υποστήριξε, ωστόσο, ότι μέσα από τις συζητήσεις και τη συμπεριφορά του είχε αντιληφθεί ενδείξεις ψυχολογικής και σωματικής βίας.
Ο συνήγορος αναφέρθηκε επίσης στην κατάθεσή της, σύμφωνα με την οποία ο πατέρας του παιδιού ήταν απρόθυμος να συνεργαστεί και να λάβει βοήθεια και οικονομική στήριξη. Η μάρτυρας διευκρίνισε ότι αναφερόταν σε διαθέσιμους πόρους και είπε πως είχε προταθεί στην οικογένεια να μετακινηθεί προσωρινά σε άλλο σπίτι, μέχρι να καταστεί κατοικήσιμο το δικό της, αλλά η πρόταση δεν έγινε αποδεκτή.
Ο κ. Καζαντζής υπέβαλε ότι η άρνηση κάποιου να αποδεχθεί όσα του καταλογίζονται δεν τον καθιστά απρόθυμο να συνεργαστεί. Πρόσθεσε ότι, αφού δεν διαπιστώθηκε εάν ο Στυλιανός είχε ΔΕΠΥ, ήταν αυθαίρετο το συμπέρασμα της μάρτυρος ότι η συμπεριφορά του συνδεόταν με τα βιώματά του στο σπίτι.
Η μάρτυρας απάντησε ότι, σύμφωνα με όσα η ίδια έβλεπε, το παιδί συμπεριφερόταν με βάση όσα παρατηρούσε στο σπίτι, «σαν καθρέφτης», επειδή ένα παιδί έξι ετών δεν μπορεί να φιλτράρει εάν μια συμπεριφορά που βιώνει είναι καλή ή κακή.
Όταν της υποβλήθηκε ότι η αναφορά αυτή ήταν αυθαίρετη, αφού ο Στυλιανός δεν της είχε μιλήσει για σωματική βία από τον πατέρα του ή για βία σε βάρος της μητέρας του, η μάρτυρας παρέπεμψε στις επανειλημμένες αναφορές του παιδιού ότι θα σκοτώσει τον πατέρα του όταν μεγαλώσει.
«Μου τα έλεγε ξανά και ξανά μέσα σε ένα χρόνο. Δεν μπορούσα να τα αγνοήσω, έπρεπε να τα αναφέρω», είπε.
Οι πολυθεματικές συναντήσεις και οι διαδικασίες αναφοράς
Ο δικηγόρος της τρίτης κατηγορουμένης, λειτουργού των ΥΚΕ, Βίκτωρας Ακάμας, υπέβαλε στη μάρτυρα ότι ο Στυλιανός δεν της είχε πει όσα εκείνη ανέφερε στην κατάθεση και στην ένορκη μαρτυρία της.
«Επιμένω στην κατάθεσή μου και στη μαρτυρία μου. Για να τα καταθέτω σημαίνει μου τα είπε», απάντησε η κ. Κωνσταντίνου Αλλαγιώτου.
Η αντεξέταση επικεντρώθηκε στη συνέχεια στις πολυθεματικές συναντήσεις στις οποίες συμμετείχε η μάρτυρας. Ο κ. Ακάμας υπέβαλε ότι σε αρκετές από αυτές δεν είχε αναφερθεί από την ίδια σωματική ή ψυχολογική βία.
Η μάρτυρας είπε ότι, σε πολυθεματική συνάντηση στις 10 Φεβρουαρίου 2011, είχε αναφέρει πως ο Στυλιανός είχε πάει ένα πρωί στο σχολείο με «αίμα πηχτό» στο κεφάλι, χρησιμοποιούσε αισχρολογίες, ο πατέρας του τον έβαζε να παρακολουθεί τη σφαγή κατσικιών και είχε δει σκυλιά να τρώνε ζωντανά ζώα στη φάρμα.
Ο κ. Ακάμας υπέβαλε ότι στους στόχους της συγκεκριμένης πολυθεματικής συνάντησης δεν περιλαμβανόταν η ενημέρωση των ΥΚΕ, κάτι που η μάρτυρας επιβεβαίωσε.
Για τις υπόλοιπες συναντήσεις, η ίδια εξήγησε ότι δεν επαναλάμβανε ζητήματα βίας τα οποία είχαν ήδη αναφέρει άλλοι συνάδελφοι, καθώς θεωρούσε ότι είχαν τεθεί προς συζήτηση.
Ο κ. Ακάμας αναφέρθηκε ακόμη στο εγχειρίδιο του Υπουργείου Παιδείας που ίσχυε κατά τον επίδικο χρόνο για τις ομάδες πρόληψης και αντιμετώπισης της βίας στην οικογένεια, επισημαίνοντας τις πρόνοιες για αναφορά περιστατικών και τήρηση γραπτών σημειώσεων από εκπαιδευτικούς.
Η μάρτυρας εξήγησε ότι δεν ήταν μέλος της σχετικής ομάδας του σχολείου και ότι οι εκπαιδευτικοί ανέφεραν σε αυτήν περιστατικά βίας που περιέρχονταν στην αντίληψή τους, ώστε η ομάδα να αναλάβει τον περαιτέρω χειρισμό.
Σε ερώτηση εάν είχε συντάξει γραπτή αναφορά για τις ενδείξεις βίας που, όπως είπε, είχαν περιέλθει στην αντίληψή της, απάντησε αρνητικά.
Ο κ. Ακάμας της υπέβαλε ότι δεν έκανε «τίποτε απολύτως» από όσα έπρεπε, με τη μάρτυρα να απαντά: «Αυτή είναι η άποψή σας».
Της υπέβαλε επίσης ότι το συμπέρασμα στην κατάθεσή της περί «βαριάς σωματικής και ψυχολογικής βίας» από τον πατέρα προς τον Στυλιανό και τη μητέρα του ήταν «εντελώς αυθαίρετο και αστήρικτο». Η μάρτυρας διαφώνησε.
Συνέχεια της διαδικασίας στις 5 Οκτωβρίου
Η ακροαματική διαδικασία θα συνεχιστεί στις 5 Οκτωβρίου.
Η υπόθεση αφορά τη διερεύνηση των συνθηκών θανάτου του 14χρονου Στυλιανού Κωνσταντίνου, τον Σεπτέμβριο του 2019. Το Δικαστήριο εξετάζει πιθανές ευθύνες τόσο εντός της οικογένειας όσο και από την πλευρά κρατικών υπηρεσιών.
Πηγή: ΚΥΠΕ
